اصغری
جمهوری تونس با مساحت 155/164 هزار کیلومتر مربع و حدود 10 میلیون نفر جمعیت به واسطه موقعیت بیهمتای جغرافیایی خود یعنی قرار گرفتن در ساحل جنوبی دریای مدیترانه و شمال آفریقا همواره به عنوان مرکز و چهار راه تلافی تمدنها شناخته میشده و در طول تاریخ به عنوان یکی از مراکز فرهنگ و تمدن اسلامی در توسعه و گسترش اسلام در آفریقا و جنوب اروپا بوده است.
مردم تونس با پذیرش اسلام و تأسیس مراکز بزرگ اسلامی مانند «مسجد زیتون» و «مسجد جامع قیروان» به عنوان پرچمدار و طلایهدار اسلام در این منطقه از جهان نقش داشته و همین سابقه طولانی در نشر فرهنگ و تمدن اسلامی بود که علیرغم سالها تسلط و استعمار فرانسه توانستند هویت دینی و اسلامی خود را در برابر هجوم ارزشها و فرهنگ غربی حفظ کنند.
نظام سیاسی جدید تونس بعد از دوران استعمار فرانسویان با اعلام استقلال در سال 1956 و اعلام حکومت جمهوری در 5 ژوییه 1957 و به قدرت رسیدن «حبیب بور قیبه» آغاز میشود. پس از برکناری وی در سال 1987، زینالعابدین بن علی به قدرت رسیده و براساس نتایج انتخابات بعدی چهار دوره همچنان رئیسجمهوری این کشور است.
پیشینه روابط ایران و تونس به سال 1956 و به رسمیت شناختن استقلال این کشور برمیگردد. ضمن این که فراز و نشیبهایی در روابط دو کشور وجود داشته است، ولی خوشبختانه این مناسبات در سالهای اخیر گسترش بیشتری یافته به طوری که سران دو کشور اراده و عزم سیاسی خویش را برای تحکیم و گسترش هر چه بیشتر همکاریهای فیمابین در تمام زمینهها اعلام کردهاند. با برگزاری هشتمین اجلاس کمیسیون مشترک جمهوری اسلامی ایران و تونس، اسناد همکاریهای متقابل میان دو کشور به بیش از 40 سند در زمینههای اقتصادی، همکاریهای گمرکی، صنعتی، کشاورزی و... 15 سند همکاری علمی و فرهنگی رسیده است.
تونس به دلیل انعقاد قراردادهای گوناگون همکاری و مشارکت با جامعه اروپا، برخورداری از امنیت عمومی و پایین بودن ریسک سرمایهگذاری، مکان مناسبی برای سرمایهگذاری تجار ایرانی در شمال آفریقا با هدف ورود به بازار آن کشور و حتی اروپا و آفریقاست.
تونس در زمینه سیاست خارجی با پیروی از الگوی میانهروی فعال توانسته است نقش مثبتی در سطح بینالمللی و منطقهای به ویژه در اتحادیه عرب و سازمان وحدت آفریقا ایفا کند. تعقیب اهداف ملی نظیر «ثبات» و «توسعه اقتصادی» در پرتو تنظیم روابط و همکاری متوازن منطقهای و بینالمللی در سیاست خارجی تونس تعریف شده و اولویتهای روابط خارجی این کشور با اتحادیه اروپا، آمریکا، اتحادیه عرب، مغرب عربی، اتحادیه آفریقا و آسیاست. این کشور در زمینه آرمان مردم فلسطین، همواره از حقوق ملت فلسطین و تشکیل دولت مستقل فلسطین به پایتختی قدس شریف حمایت کرده و علیرغم انتقال مقر سازمان آزادیبخش فلسطین از تونس به فلسطین اشغالی، دفتر سیاسی این سازمان همچنان در این کشور مستقر بوده و براساس مفاد اجلاس سران قاهره به فلسطینیان کمک ملی اعطا میکند. در حال حاضر بیش از 75 درصد مبادلات تجاری تونس با اتحادیه اروپا انجام میشود. حضور 800 هزار اتباع مهاجر تونسی در کشورهای مختلف اروپایی، مشارکت اروپا در پیش از دو سوم سرمایهگذاری خارجی از کشور و نقش جهانگردان اروپایی در تأمین 80 درصد از درآمد ارزی بخش توریسم سبب شده است اتحادیه اروپا به عنوان یکی از مهمترین شرکای اقتصادی این کشور محسوب شود.
از نظر اروپا، تونس بعد از کشور مغرب از جایگاه و موقعیت ویژهای نسبت به بقیه کشورهای عضو اتحادیه مغرب بزرگ برخوردار بوده و به عنوان حلقه ارتباط بین اروپا، آفریقا و چه بسا خاورمیانه، نقش ایفا میکند. تونس بعد از رژیم اشغالگر قدس در خاورمیانه، اولین کشور شمال آفریقا و جنوب دریای مدیترانه است که با اتحادیه اروپا قرارداد شراکت اقتصادی امضا کرده و این امر در حضور اقتصاد تونس در عرصه جهانی و وفق دادن مثبتش با پدیده جهانی و رقابتی کردن آن، نقش مهمی را ایفا کرده است. این کشور به دلیل عدم برخورداری از منابع کافی نفت و گاز توجه ویژهای به صادرات غیردولتی ملحوظ و با بهرهگیری از موقعیت جغرافیایی خود در شمال آفریقا، نزدیکی آن به قاره اروپا و برخورداری از آب و هوای معتدل مدیترانه و اجرای سیاستهای کارآمد اقتصادی و جذب توریسم توانسته است با رساندن تولید ناخالص داخلی به 2/28 میلیارد دلار، سه درصد تورم و رشد سالانه 5 درصد، درآمد سرانه کشور را به حدود سه هزار دلار برساند که در مقایسه با سایر کشورهای شمال آفریقا به جز لیبی که از منابع غنی نفتی برخوردار است، در مقام بالاتری قرار میگیرد.