چین و هند در حال برگزارى تمرینات مشترک نظامی در منطقه «کونمینگ»در جنوب غرب چین هستند. تمرینات نظامی که میتواند زمینهساز توسعه روابط دو جانبه آنها و تأثیرگذار در تحولات بینالمللی باشد. اصل و مبناى این تمرینات همکارى دو کشور در قلمرو مبارزه با تروریسم است، اما حاصل آن مسلما تقویت همکارىهاى دفاعى چین و هند خواهد بود. چین و هند این رزمایش را با عنوان «دست در دست یکدیگر ـ» ۲۰۰۷برگزار میکنند و این تمرینات حاصل توافقات دوکشور در سال گذشته براى توسعه روابط و همکارىهاست. نکته قابل توجه اینکه حرکت دو کشور به سمت گسترش روابط در قلمرو نظامیو دفاعى است. پیشتر نیز دو فروند کشتى از نیروى دریایى هند در سال جارى میلادى در شهر «چینگ دائو» در شرق چین پهلو گرفتند تا رزمایش مشترکى با نیروى دریایى ارتش چین برگزار کنند. دوطرف همچنین یک ماه پیش براى نخستین بار گفتگوهاى دفاعى سالانه برگزار کردند و هر دو کشور در بیانیهاى، آن را یک گام تاریخى در توسعه روابط دانستند. به هر صورت این رزمایش مشترک مسلما بر توسعه مناسبات در زمینههاى دیگر تأثیرات چشمگیرى خواهد داشت.
پیامدهاى جانبى برگزارى رزمایش
برگزارى رزمایش چین وهند که در نوع خود بىسابقه است پیامدهاى جانبى نیز بدنبال خواهد داشت. مقابله با گسترش ناتو و بنوعى مقابله با حضور نیروهاى خارجى در افغانستان که از همسایگان است و مقابله چین با حضور آمریکا در اقیانوس آرام از جمله تبعات این رزمایش است. اگر چین بخواهد با نفود آمریکا در منطقه اقیانوس آرام مقابله کرده و بخصوص از قرار گرفتن تایوان در پوشش دفاعى آمریکا جلوگیرى کند ، یکى از بهترین گزینهها بهبود روابط با هند است. مسأله دیگر سازمان همکارى شانگهاى است که هم هند و هم پاکستان خواستار عضویت در آن هستند. چین و روسیه هدایتگران اصلى این سازمان هستند و هند اگر بخواهد پیشرفتى در عضویت در این سازمان داشته باشد، باید از چین و روسیه کمک بگیرد. بنا بر این مسیرى که هندىها انتخاب کره اند اگرچه به اتحاد نظامیو بلوک خاصى تبدیل نمیشود ، اما هند را به عضویت این سازمان نزدیکتر و امیدوارتر میسازد.
همکارىهاى اقتصادى
دو کشور با این رزمایش و توافقات سال گذشته اثبات کردند به دنبال توسعه مناسبات در زمینههاى مختلف از جمله اقتصادى هستند. چین و هند داراى ساختارهاى اقتصادى رو به رشدى هستند و همکارىهایشان باعث میشود تا قدرت و نفوذ اقتصادى خود را در منطقه وحتى در کشورهاى توسعه یافته گسترش دهند. هر دو کشور داراى مزیتهایى مانند نیروى کار ارزان و تولیدات با بهاى کم هستند که بشدت مورد نیاز جهان است. بخصوص چین که اعتقاد دارد نباید قدرتهاى جهانى مانع توسعه اقتصادى این کشور شوند. از لحاظ اندازه اقتصادى هر دو از کشورهاى بزرگ هستند و در زمینه اقتصادى مکمل یکدیگرند. براى نمونه چین در زمینه ماشینآلات و تجهیزات الکترونیکى و ساخت تلفنهاى همراه گامهاى بزرگى برداشته و از قدرتهاى امروز جهان است و هند در بخش فناورى اطلاعرسانى شناخته شده است. با این حساب دو کشور میتوانند با همکارى مشترک حرفهاى زیادى براى گفتن داشته باشند. ضمن اینکه هند در صدد کسب رشد اقتصادى ۱۰درصدى است که براى این منظور تجربیات چین با دو دهه رشد اقتصادى ۱۰ درصدى برایش کارساز است.
اختلافات ارضى و تأثیرگذارى آن در روابط
هرچند دو طرف اکنون به سمت اتحاد نظامیبه پیش نمیروند ، اما اختلافات ارضى آنها همچنان از مباحث مطرح است. با این وصف بلوغ فکرى دو کشور دیگر به این اندازه رسیده است که وقتى دشمن مشترک وجود دارد ، دامن زدن به این اختلافات همانند سالهاى ۵۰و ۶۰کار درستى نیست. چینىها و هندىها گذرگاهى را در منطقه خودمختار تبت چین بعداز چهار دهه با توافق باز کردند که بتدریج رشداقتصادى این منطقه و رشد اقتصادى دو کشور را در پى خواهد داشت. البته هنوز چالشهایى مثل حضور دولت در تبعید دالایى لاما در هند براى چین آزاردهنده است و این از موضوعاتى است که پکن به آن توجه ویژه دارد. به گزارش ایرنا، بنابراین از لحاظ سیاسى ارتباط بیشتر میان چین و هند که هر دو مخالف تجزیه طلبى هستند ، میتواند راه را براى حل و فصل مشکل دالایى لاما و برچیدن بساط این دولت تبعیدى که پکن آن را جدایىطلب میداند ، هموارتر کند.
پیامدهاى نزدیک شدن روابط چین و هند براى غرب
اگر قرار باشد پکن و دهلى نو نقش تضمینکنندهاى در مسایل حساس امروز منطقه و جهان داشته باشند و از سازمان همکارى شانگهاى براى این منظور بهتر استفاده کنند و سدى در مقابل نفوذ آمریکا ایجاد نمایند و دست این کشور را از مناطق آسیاى مرکزى، اقیانوس آرام و آسیاى جنوبى کوتاه کنند، بهترین راهکار گسترش روابط دوجانبه است. از سوى دیگر چین و هند مسلما با طرح سپر دفاعى موشکى آمریکا مخالفند و آن را تهدیدى غیرمستقیم براى خود میدانند بخصوص چین که نگران است این طرح تایوان را نیز تحت پوشش بگیرد.
در واقع براى حل و فصل مسایل منطقهاى و بینالمللی و همانطور که اشاره شد براى جلوگیرى از گسترش و نفوذ غرب و ناتو در مناطق مذکور از جمله افغانستان و حتى براى گرفتن امتیازات بیشتر از غرب و تحت فشار قراردادن غربىها براى همراهى با کشورهاى در حال رشد جهان، نزدیک شدن مناسبات چین و هند از بهترین و کارآمدترین اهرمها محسوب میشود.