*نگین حسینی neginh@emeil.com
شبکه خبری سی ان ان، پس از ماهها تبلیغ و بازارگرمی، پخش مجموعه سه قسمتی «جنگجویان خدا» را که حاصل هشت ماه تحقیق کریستین امانپور، خبرنگار سرشناس این شبکه است، از دیشب آغاز کرد.
این مجموعه در سه بخش دوساعته، به موضوع افراط گرایی در یهودیت، اسلام و مسیحیت میپردازد. کریستین امانپور ماه گذشته، در نشستی خبری در لسآنجلس، با اشاره به اثراتی که بنیادگرایی مذهبی در خاورمیانه، اروپا و ایالات متحده آمریکا داشته، گفت: «ما از کسانی در این سه مذهب حرف میزنیم که حس میکنند ارتباط مستقیمی با خدا دارند و مذهب باید از فضای شخصی، به فضای عمومی آورده شود. »
او سپس اشاره کرد که برای تهیه این مجموعه، به همراه گروه خود، به چند ایالت آمریکا و نیز انگلستان، هلند، مصر، ایران، اسراییل و کرانه باختری رود اردن سفر کرده و البته با دشواریهای فراوانی روبرو بودهاست.
نخستین بخش این مجموعه دو ساعته که دیشب از سیانان پخش شد، به افراطگرایی در یهودیت پرداخت. امانپور ضمن مصاحبه با 28 یهودی که در میان آنان چهرههای افراطی و غیرافراطی هم دیده میشد، به سراغ یهودیانی که کرانه باختری رود اردن را به اشغال خود درآوردهاند، رفت. خبرنگار سیانان در مصاحبه ماه گذشته خود، درباره ساکنان یهودی این منطقه گفت: «اینها مردمی بسیار مذهبیاند که واقعاً باور دارند «قوم برگزیده» هستند و اینجا «سرزمین موعود»شان است! این افراد نسبت به فلسطینیها بسیار خشمگیناند و اثرگذاری زیادی روی تصمیمهای رژیم اسراییل دارند.»
امانپور در بخش اول، همچنین به سراغ صهیونیستهای آمریکا هم رفته؛ مثل یک قانونگذار یهودی در ایالت نیویورک و همسرش که مبالغ هنگفتی را به حمایت از یهودیان افراطی اختصاص داده اند.
دومین بخش مجموعه «جنگجویان خدا» که امشب از سیانان پخش میشود، به افراطگرایی در اسلام پرداخته است. در این بخش، به یک گروه فدایی اشاره میشود که سربند سیاه و پوشش خاصی دارند، بطوری که فقط بخشی از صورت آنان دیده میشود. امانپور میگوید: «ما به ایران، به عنوان کشوری نگاه میکنیم که واژه «شهادت» ریشه تاریخی در آن دارد؛ اینکه این مفهوم از کجا میآید، چه معنایی دارد و چگونه برای اولین بار، نشان داده شدهاست؟»
در فهرستی که سایت اینترنتی سیانان از مصاحبهشوندگان این مجموعه سه قسمتی ارائه داده، به اسم 35 نفر در بخش مربوط به اسلام اشاره شدهاست. در میان چهرههای ایرانی که طرف گفتوگوی امانپور قرار گرفتهاند، نام این افراد به چشم میخورد: رفعت بیات، معصومه ابتکار، شیرین عبادی، آیتالله یوسف صانعی، شادی قدیریان، حجتالاسلام علی لاری، عبدالله رضایی و محمد رضایی.
او در این بخش، با نویسندهای در لندن گفتوگو میکند که مدعی است وقتی نوجوان بوده، توسط یک فرقه اسلامی افراطی، شستوشوی مغزی داده شدهاست. امانپور در هلند، با «عیان هیرسی علی» نیز صحبت کرده؛ مسلمانی که بخاطر نظراتش درباره حقوق زن در اسلام، بارها تهدید به مرگ شدهاست.
تیم سیانان همچنین به دیدار یک خانم خانهدار در لانگ آیلند نیویورک رفته است. این خانم جوان میگوید جهادش را به این شکل انجام میدهد که همیشه، روسری سنتیاش را بر سر دارد. به گفته این خانم مسلمان، معنی ایمان و اعتقاد او این است که «پوشش و فرهنگ آمریکایی را که دونشان و شرمآور است، رد میکند.»
آخرین بخش از این مجموعه که فردا شب از سیانان پخش خواهد شد، به افراطگرایی در دین مسیحیت اختصاص دارد. امانپور اعلام کرده که کل این قسمت را در ایالات متحده آمریکا تهیه کرده و به واشنگتن دی سی، واشنگتن، ویرجینیا و مینه سوتا سفر کرده است. او این بخش از مجموعهاش را جالبترین قسمت توصیف میکند و میگوید: «ما اصلا از کم و کیف فعالیت محافظهکاران مسیحی در آمریکا خبر نداشتیم و نمیدانستیم که آنها چگونه فعالیت میکنند. همیشه به آنها مثل یک گروه کوچک و عجیب و غریب نگاه میکردیم؛ در حالیکه آنها در همین ایالات متحده آمریکا، جمعیت زیادی را شامل میشوند و فراگیری زیادی دارند.»
به گفته او، گروههای افراطی جدید که وابسته به کلیسا هستند، دیگر به مسائلی همچون سقط جنین و همجنسبازی نمیپردازند، بلکه مشکلاتی مثل فقر و محیطزیست را نشانه رفتهاند و قادرند برای هر موضوعی، جمعیت زیادی را بسیج کنند.
در این بخش، با پانزده نفر از چهرههای مسیحی و مبلغان فعال مصاحبه شده که از آن جمله میتوان به «روجری فالوال» اشاره کرد؛ مبلغ افراطی مسیحی که این آخرین مصاحبه او پیش از مرگ ناگهانیاش در ماه میبود. فالوال روحانی و مجری برنامههای مذهبی کانال 52 آمریکا بود که از این طریق به ثروت هنگفتی دست پیدا کرد اما با فاش شدن اینکه چندین معشوقه داشته است، محبوبیت خود را در میان آمریکا ییان از دست داد.
امانپور بااینکه هشت ماه روی این مجموعه مستند کار کرده اما اعتراف میکند که همچنان جنبههایی از موضوع را مورد بررسی قرار نداده است: «مثلاً سفر به آفریقا میتوانست نتایج خوبی داشته باشد، زیرا آفریقا جایی است که افراط گرایی اسلامی و مسیحی هر دوباهم در حال گسترش است. یا بررسی سیاستهای پاپ جدید و بازگشت او به ریشههای سنتی کاتولیک میتوانست نتایج جالبی داشته باشد.»
او اذعان میکند که آمریکاییها هنوز دنیای اسلام را بطور کامل و جامع نشناختهاند یا از شناخت آن غفلت کردهاند: «ما اکثرا فقط بخش خشونتآمیز دنیای اسلام را شناختهایم و به جنبشهای سیاسی که پشت این صحنهها در جریان است، توجه کافی نکردهایم.»
هرچند امانپور سعی کرده که در تهیه این مستند، جانب بیطرفی را بگیرد اما نوع نگاه او به افراطیگرایی، نحوه پرسشها و نتیجهگیریهایش، حرف دیگری را میزند. او در تحلیل گرایشهای بعضی کشورهای اسلامی ، میگوید که این کشورها از نظر سیاسی، توسعه پیدا نکردهاند و یا فرصت کمیبرای توسعه سیاسی داشتهاند. با اینهمه اعتراف میکند که گروههای اسلامی «مراقبت از کودک، تحصیلات و بهداشت» را برای مردم به ارمغان آوردهاند، درحالی که حکومتهای پیشین چنین دستاوردهایی نداشتهاند.
گزارشگر این مجموعه اعتراف دیگری هم میکند: «اگر قرار است در خاورمیانه دموکراسی حاکم باشد، به ناچار باید به سمت دموکراسی اسلامی برود، و این چیزی است که دنیای غرب را میترساند و غرب عقب میکشد. »
کریستین امانپور که بخاطر گزارشهایش از خاورمیانه، بوسنی هرزگوین و مناطق جنگی، برنده چندین جایزه شده، 49 سال دارد، در تهران بزرگ شده، مادرش کاتولیک و پدرش مسلمان است. او تحصیلاتش را در ایران، انگلستان و آمریکا انجام داد و با جیمز روبین، یهودی آمریکایی که از سخنگویان پیشین کاخ سفید بود، ازدواج کرده است.