سمیه توکلى
اگر در خصوص پولشویى از مردم نظرسنجى کنید، بیشتر آنها اطلاع کافى از این موضوع ندارند. این بىاطلاعى مردم یکى از مشکلات دولت در مقابله با این جرم است. به نظر میرسد جرمی بدون قربانى است. پولشویى هیچ یک از وضعیتهاى ناگوارى که همواره با دزدى یا هرگونه ترس از جنایت خشونتآمیز، که بر اذهان اثر میگذارد را ندارد. اما میتوان گفت پولشویى فقط پس از ارتکاب جرمهاى مشهورى از قبیل دزدى، سرقت یا معامله قاچاق مواد مخدر روى میدهد. عدم اطلاع مردم از پولشویى عادى است، که همین امر مساله را به مشکلى نامحسوس و در نتیجه صعب العلاج مبدل میسازد.
پولشویى فرآیندى است که از طریق آن مبلغ زیادى پول را که به صورت غیرقانونى از قاچاق مواد مخدر، فعالیتهاى تروریستى یا جرایم سنگین دیگر کسب شده، به صورت قانونى جلوه میدهند. پولشویى در تسهیل دستیابى به اهداف قاچاقچى مواد مخدر، تروریست، جرایم سازمان یافته، دلالان داخلى، مالیات گریزان و همچنین افراد بسیار دیگرى که میخواهند توجه مقامات را از چگونگى کسب ثروتهاى بادآورده خود از فعالیتهاى غیرقانونى دور کنند، نقش اساسى دارد.
مراحل پولشویى:
سرمایهگذارى
اولین مرحله در چرخه پولشویى، سرمایهگذارى است. پولشویى تجارتى نقدینگى است که مبالغ عظیمی پول را از فعالیتهاى غیرقانونى ایجاد میکند (براى مثال: خرید و فروش خیابانى مواد مخدر که پرداختها به صورت نقد در مبالغ کم صورت میگیرد) این پولها وارد سیستم مالى یا اقتصاد خرد شده یا به صورت قاچاق از کشور خارج میشوند.
هدف پول شویان، خارج کردن پول از محل کسب شدهاست تا بدین وسیله از ردیابى مقامات رسمی دور بماند و در نتیجه آن را به صورتهاى دیگر همانند چکهاى مسافرتى، سفارشات پستى و غیره تبدیل میکنند.
لایهبندى کردن
در روند لایهبندى کردن، اولین تلاش براى پنهانسازى یا تغییر شکل منبع مالکیت سرمایهها از طریق ایجاد لایههاى پیچیده معاملات مالى بوده که مانع ردیابى حسابرسى میشود و نوعى بىهویتى ایجاد میکند. هدف لایهبندى، جدا کردن پولهاى غیرقانونى از منبع جرم است که با ایجاد شبکهاى پیچیده از معاملات مالى با قصد پنهانسازى از هرگونه روند حسابرسى همچون منبع و مالکیت وجوه صورت میگیرد.
نمونه بارز این مساله این است که با جابهجایى پولها به داخل و خارج حسابهاى بانکى خارج از کشور که متعلق به سهام بىنام شرکتهاى سورى است لایهبندىهایى از طریق انتقال سرمایه به طور الکترونیکى صورت میگیرد. با این فرض که بیش از پانصد هزار تومان انتقال الکترونیکى صورت میگیرد و این نمایانگر بیش از یک تریلیون دلار انتقال وجوه به طور روزانه از طریق الکترونیکى است که اغلب آن قانونى است. اطلاعات واضح و کافى در مورد هر یک از انتقالات الکترونیکى مبنى بر این که دریابیم پول رد و بدل شده کثیف است یا تمیز وجود ندارد.
بنابراین روشى عالى براى پول شویان تلقى میشود که میتوانند پول کثیف خود را جابهجا نمایند. سایر روشهایى که از سوى پول شویان مورد استفاده قرار میگیرد عبارت است از معاملات پیچیده با سهام، کالا و معاملات کارگزاران بازارهاى آتى با فرض حجم خالص معاملات روزانه و میزان بالایى از منابع بىنام موجود شانس ردیابى معاملات بسیار ناچیز است.
ادغام کردن
آخرین مرحله در چرخه پولشویى، ادغام است. مرحلهاى که پول با سیستم مالى و اقتصادى قانون ادغام شده و با تمامی دارایىهاى دیگر در این سیستم یکسان میشود. پولشویان پول پاک شده را در اقتصاد ادغام و وانمود میکند که از راه قانونى به دست آمده است. با انجام این مرحله، تشخیص قانونى بودن ثروت بسیار مشکل است. روشهاى متداول پولشویان در این مرحله از عملیات بدین صورت است.
تاسیس شرکتهاى سورى در کشورهایى که حق پنهان کردن در آنها تضمین میشود. پس آنها قادر هستند طى یک معامله قانونى آتى از پول شسته شده به خودشان وام بدهند. بهعلاوه، براى افزایش سود خود، خواستار کاهش مالیات با بازپرداختهاى وام هستند و در ازاى وامی که میگیرند براى خود بهره قائل میشوند.
فرستادن فاکتورهاى غلط صادراتىـ وارداتى که کالاها را بیش از قیمت واقعى نشان میدهد، به پولشویان اجازه میدهد پول را از یک شرکت یا کشور به جاى دیگرى جابهجا کنند، در حالى که فاکتورها که ظاهرا منبع پول را نشان میدهند، در موسسات مالى گنجانده میشود.
روش سادهتر این است که پول (به وسیله انتقال الکترونیکى) از بانک پولشویان به یک بانک قانونى انتقال داده شود، زیرا از بانکهاى در دسترس به سادگى میتوان به عنوان پایگاههاى مالیاتى استفاده کرد.