مهدى مروتی
جمهوریخواهان ایالات متحده آمریکا از شکست در انتخابات ریاستجمهورى سال 2008 به شدت نگران هستند. رودى جولیانی،شهردار سابق نیویورک به عنوان یکى از افراطىترین افراد تعریف شده در اردوگاه بازها سعى دارد از حضور هیلارى کلینتون یا باراک اوباما در کاخ سفید جلوگیرى کند. این در حالیست که جمهوریخواهان سنتى مانند کالین پاول نسبت به حضور افرادى مانند جولیانى در راس معادلات سیاسى کاخ سفید علاقهاى ندارند. شکاف میان جمهوریخواهان سنتى و افراطى به شدت پررنگ شده است و این مسئله در روند برگزارى انتخابات سال 2008 تاثیر به سزایى خواهد گذاشت. سناتور جان مک کین به عنوان نامزد دیگر حزب جمهوریخواها با دفاع از سیاستهاى بوش در عراق بخت و اقبالى جهت پیروزى در انتخابات درون حزبى بازها ندارد. امروزه هواداران حزب جمهوریخواهان نیز نسبت به فاصلهگیرى نامزدهاى انتخابات از سیاستهاى بوش پسر تاکید دارند. بر این اساس حمایت افرادى مانند مک کین از نومحافظهکاران به هیچ عنوان قابل قبول نیست. از سوى دیگر، جولیانى سعى دارد با انتقاد از مدیریت بوش در اشغال عراق، خود را فردى متفاوت با رئیسجمهور فعلى آمریکا جلوه دهد.
اما حضور فردى دیگر در مبارزات انتخاباتى سال 2008 آمریکا جالب توجه است. این شخص "فرد تامپسون" نام دارد. پس از ماهها حرف و شایعه، بازیگر و سناتور سابق جمهورىخواه آمریکایی، فرد تامپسون، رسما حضور خود را در رقابتهاى انتخابات ریاستجمهورى آمریکا اعلام داشته و قول داده است نگذارد "کلینتون دیگرى کاخ سفید را در اختیار بگیرد."!
تامپسون، بازیگر فیلمهایى چون "جستجو براى اکتبر سرخ" و برنامهى بینالمللى تلویزیونى "نظم و قانون" امیدوار است دنبالهرو رونالد ریگان جمهورىخواه از پردهى سینما به عرصهى سیاسى کشورش باشد.
تامپسون پس از رودى جولیانی، شهردار سابق نیویورک در نظرسنجىها در میان نامزدهاى جمهوریخواه جایگاه دوم را دارد. این سناتور سابق که دوران پر فراز و نشیبى را گذرانده با خصوصیت رک گویى و سادگىاش آشکارا نشان داده که جمهورخواهان چقدر از اینکه هیلارى کلینتون دموکرات زمام امور را در کاخ سفید در دست بگیرد نگران هستند.
وى تاکید کرده که با افراطگرایان که درصدد کشتن صدها هزار بیگناه براى به زانو درآوردن آمریکا و متحدانش هستند تا آنجا که لازم باشد خواهد جنگید. تامپسون عراق و افغانستان را جبهههاى مرکزى در جنگ با ترور آمریکا خوانده و هشدار داده است که اگر تلاشهاى انجام شده کنار گذاشته شوند یا حتى به ضعف کشیده شوند آمریکا باید در آینده بهاى سنگینى بپردازد.
وى تاکید کرده است که جمهوریخواهان نمىخواهند کلینتون دیگرى پیروز شود. وى به هشت نامزد دیگر جمهورىخواه از جمله رودى جولیانى و میت رامنى میپیوندد. تامپسون درحالى وارد عرصه رقابتها میشود که انتظار میرود مبارزات انتخاباتى دور مقدماتى در ماههاى آتى حساس تر شود. انتخابات ریاست جمهورى آمریکا یک سال و دو ماه دیگر در نوامبر 2008 برگزار خواهد شد، اما انتخابات مقدماتى در داخل هر حزب در ماه ژانویه در برخى ایالات آغاز شده و برنده طى دو تا سه ماه نخست یا حتى زودتر مشخص خواهد شد.
رامنی، فرماندار سابق ماساچوست، در ماه اوت در یک نظرسنجى غیررسمی و غیرعلمی در ایالت آیووا گوى سبقت را از رقبایش ربود. اما در نظرسنجىهاى ملى رودى جولیانی، شهردار سابق نیویورک، پیش است. جولیانى مانند جان مککین از شرکت در نظرسنجى غیررسمی آیووا خوددارى کرده بود. سنا تور مککین در ابتدا از دیگر رقبا پیش بود اما مبارزات او در طول ماههاى تابستان دچار لغزش شد که ناشى از ارقام مایوس کننده در جمع آورى کمکهاى مالى و ترک تعدادى از اعضاى تیم مبارزاتى او بود.
در اظهارات تامپسون دو نکته مهم به چشم مىخورد که لازم است مورد تجزیه و تحلیل قرار گیرد.
1ـ جلوگیرى از پیروزى هیلارى کلینتون: جمهوریخواهان به شدت از پیروزى هیلارى،همسر بیل کلینتون رئیسجمهور سابق ایالات متحده آمریکا واهمه دارند. این واهمه ریشه در نوع نگاه دموکراتها نسبت به مسائلى مانند بحران عراق و سیاست واشنگتن در قبال روسیه دارد. جمهوریخواهان بر این باورند که با حضور هیلارى در کاخ سفید، همان فرمول سیاست خارجى آمریکا در زمان ریاستجمهورى بیل کلینتون بدون هیچ کم و کاستى اجرا خواهد شد. بر این اساس مناسبات کاخ سفید و کاخ کرملین به سوى تعادل پیش خواهت رفت و نیروهاى آمریکایى نیز مجبور به ترک خاورمیانه خواهند شد.
البته در این جا نباید از یک نکته غافل شد. اینکه نومحافظهکاران نسبت به لزوم خروج تدریجى از عراق آگاه شده اند و سعى دارند خود آغازکننده این روند باشند. نامزدهاى حزب جمهوریخواه جهت مانور در فضاى انتخابات نیاز مبرمی نسبت به کاهش دامنه بحران عراق دارند. از این رو برخى کارشناسان و تحلیلگران مسائل آمریکا معتقدند که کاخ سفید سعى دارد تا زمان برگزارى انتخابات برخى سیاستهاى خود در بغداد را تعدیل نماید. حتى بحث کاهش نیروهاى آمریکایى نیز از سوى جرج بوش به صورتى جدى مطرح شده است. خروج نیروهاى انگلیسى از بصره نیز این روند را تشدید نموده است. جمهوریخواهان ترجیح میدهند که اگر قرار است فردى دموکرات در کاخ سفید حضور یابد، آن باراک اوباما باشد. از این رو برخى جمهوریخواهان سنتى به صورت علنى حمایت خود را از اوباما اعلام نموده اند. آنچه مسلم است اینکه پیروزى هیلارى کلینتون در آمریکا مترادف با پیروزى مجدد بیل کلینتون خواهد بود. حضور مجدد تیم سیاست خارجى کلینتون مانند مادلین آلبرایت تلاشهاى 8 ساله اخیر جمهوریخواهان جهت تنشزایى مزمن در نظام بینالملل و خاورمیانه را با بحرانى جدى مواجه ساخت. افرادى مانند مادلین آلبرایت سعى دارند از منظرى واقعبینانهتر به اوضاع جهانى بنگرند. آنها سلطه آمریکا بر مناسبات بینالمللى را در قالبى متفاوت با جمهوریخواهان طراحى میکننداین در حالیست که افرادى مانند تامپسون، مک کین و جولیانى در حزب جمهوریخواه، قصد دارند در صورت پیروزى در انتخابات سال 2008،بسیارى از رفتارهاى خود را بر محور اقدامات قبلى بوش استوار سازند.
2ـ ادامه تنشزایى در نظام بینالملل
پیروزى مجدد جمهوریخواهان در انتخابات ریاست جمهورى آمریکا منجر به ادامه سیاستهاى افراطى آمریکا در خاورمیانه و دیگر نقاط جهان خواهد شد. حقیقتى که به راحتى از نحوه موضعگیرى افرادى مانند فرد تامپسون قابل استنباط است. البته با توجه به شکست نومحافظهکاران افراطى در جنگ عراق، نقش میلیتاریسم در سیاست خارجى آمریکا کمرنگ میشود. شهروندان آمریکایى نیز خواهان تمرکز بیشتر حزب پیروز انتخابات در داخل مرزهاى آمریکا هستند. معضلات اقتصادى در آمریکا به شدت افزایش یافته و ناتوانى دولت در کنترل و مهار بحرانهاى داخلى و غیرمترقبه به نقطه آسیب حزب جمهوریخواهان تبدیل شده است. تنها نقطهاى که جمهوریخواهان میتوانند نسبت به آن تکیه کنند، ضعف مدیریتى دموکراتها و عدم انسجام حزبى آنهاست. اگر چه احتمال پیروزى دموکراتها در انتخابات ریاست جمهورى آمریکا ضعیف است، اما در صورت این پیروزى روابط آمریکا و روسیه بحرانىتر خواهد شد. اصرار بازها بر لزوم استقرار سیستم دفاع ضدموشکى آمریکا در خاک اروپا بر شدت این تنش خواهد افزود.
در نهایت اینکه دولت بعدى آمریکا، اعم از دموکرات یا جمهوریخواهان با بحرانهاى متعددى دست و پنجه نرم خواهد کرد. تبعات ناشى از شکست آمریکا در جنگ عراق مانع از مانور جمهوریخواهان افراطى یا دموکراتهاى ناهماهنگ در سیاست خارجى آمریکا خواهد شد. توان نظامی آمریکا نیز به دنبال جنگ عراق تحلیل یافته و واشنگتن توان استناد مجدد به ابزارهاى میلیتاریستى را ندارد. بازتعریف وجهه از دست رفته آمریکا در نظام بینالملل نیز از عهده دولت و حتى دولتهاى بعدى ایالات متحده خارج خواهد بود. در چنین شرایطى دموکراتها یا جمهوریخواهان نمیتوانند استراتژیهاى سلطهطلبانه خود را محقق نمایند.