سینا مالکى
دیدار این هفته سران جبهه مشارکت با سران هیات موتلفه اسلامى تیتر دوشنبه روزنامه شرق را به خود اختصاص داد، اما مسئله این رویداد مهم در سایه دستیابى ایران به غنى سازى5/3درصد به فراموشى سپرده شد. جبهه مشارکت ایران اسلامى حزبى که پایه هایش در سال 77گذاشته شد، از آغاز کار بیشتر در چارچوب ها و اندازه هاى یک جبهه بود تا یک حزب به مفهوم واقعى. نیروهاى آن را بیشتر دانشجویان پیرو خط امامى تشکیل مى داد که در سال هاى دهه 70و در پى درگذشت امام خمینى رهبر انقلاب از قدرت سیاسى دور مانده بودند.
سعید حجاریان که در چهار سال نخست دوران خاتمى از او به عنوان تئوریسین اصلاحات نام برده مى شد از عناصر اصلى و محورى این حزب محسوب مى شود. جبهه مشارکت که اکثریت قاطع مجلس ششم را به همراه داشت در اعتقاد به نوعى لیبرالیسم از سازمان مجاهدین انقلاب اسلامى دیگر گروه محورى دوران اصلاحات متمایز مى شود. شکست اصلاح طلبان در انتخابات هاى شوراهاى دوم، مجلس هفتم و در نهایت ریاست جمهورى نهم به پاى این حزب نوشته شد و این در حالى بود که رهبران این حزب از منتقدان دوران دوم ریاست جمهورى خاتمى محسوب مى شدند تا جایى که عباس عبدى از عناصر محورى آن روزهاى مشارکت اولین کسى بود که تئورى «عبور از خاتمى» را مطرح ساخت. پس از شکست اصلاح طلبان در انتخابات ریاست جمهورى این حزب به بازسازى گسترده اى دست زد.
فعال کردن شاخه هاى روستایى، فعال تر کردن شاخه هاى دانشجویى و عضو گیرى گسترده آن از مهمترین کارهاى این حزب به شمار مى رود. پیگیرى تشکیل جبهه دموکراسى و حقوق بشر، ایده اى که توسط مصطفى معین کاندیداى این حزب در انتخابات مطرح شد، از دیگر کارهاى مهم این گروه است که بیشتر در پشت پرده به آن پرداخته شده است اما احتمال مى رود منشور نهایى آن در اردیبهشت ماه ارائه شود که در صورت فراگیرى مى تواند نقطه عطفى در تاریخ اصلاحات دموکراتیک ایران باشد. از آن طرف، موتلفه اسلامى یک حزب یا به بیان بهتر گروه ریشه دار مذهبى است که تاسیس آن به سال ها پیش از انقلاب بازمى گردد و بزرگترین گروه راست گرا در ایران به شمار مى رود. این گروه که رهبران آن از جامعه بازارى مذهبى ایران هستند به همراه کارگزاران سازندگى، تکنوکرات هاى طرفدار سرمایه دارى لیبرال، از پشتوانه هاى اکبر هاشمى ر فسنجانى از قدیمى ترین سیاستمداران ایران و بنیانگذاران اصلى جمهورى اسلامى به حساب مى آیند. از چندى پیش جبهه مشارکت دیدارهایى با احزاب مختلف و موثر و همین طور شخصیت هاى مطرح صحنه سیاست ایران داشته است که آخرین آن روز یکشنبه هفته پیش با هیات موتلفه اسلامى برگزار شد. چنین دیدارهاى شفاف و علنى که در تمام جوامع دموکراتیک دنیا مرسوم است، از این حیث اهمیت دارد که براى اولین بار در ایران شاهد اینگونه عملى از جانب احزاب هستیم. اهمیت دیگر مسئله در آن است که هر دو گروه به نوعى اپوزیسیون دولت در دست آبادگران به شمار مى روند و تشکیل کمیته هاى مشترک کارى میان آنها مى تواند به تشکیل ائتلاف بزرگى در آستانه انتخابات شوراها و خبرگان بدل شود.
ائتلافى که بى شباهت به ائتلاف چپ هاى میانه رو ایتالیا در انتخابات اخیر نیست. تجربه انتخابات ایتالیا در شکست نیروهاى راست افراطى در برابر ترقى خواهان میانه رو نشان از امکان و ضرورت تشکیل چنین مجموعه هایى در ایران دارد. از آغاز سال81گفتمانى مطبوعاتى میان رهبران جبهه مشارکت و هیات موتلفه اسلامى در گرفت که دامنه آن حتى به دکتر ابراهیم یزدى رهبر سازمان نهضت آزادى ایران قدیمى ترین حزب ایران در دوران حاضر نیز رسید و دبیرکل هیات موتلفه اسلامى در اقدامى باورنکردنى حتى با وى نیز به این گفت وگوى مطبوعاتى نشست.
در طول تاریخ ایران به جز تجربه حزب توده در سال هاى نخست تشکیل تجربه حضور احزابى مدرن و فراگیر به چشم نمى خورد. جبهه مشارکت اینک مى رود تا ضمن فراگیرى بیشتر خود را با مفاهیم مدرن حزبى نیز آشنا سازد و با اندوخته هزاران اشتباه تاکتیکى در دوران اصلاحات گفتمانى دموکراتیک و شفاف را در فضاى سیاسى ایران رقم زند. ناظران و تحلیلگران سیاسى منتظر روزهاى آینده نشسته اند تا از یک سو ببینند آیا این دیدارها در چارچوب احزاب درون حکومت باقى مى ماند و یا دامنه آن به احزاب قانونگرا ولى خارج از حکومتى چون نهضت آزادى و جبهه ملى ایران نیز مى رسد و از سوى دیگر این نکته که این دیدارها چگونه ادامه مى یابد و چه نتایجى براى جنبش دموکراسى خواهى ایرانیان به بار مى آورد. فارغ از هر نتیجه و تحلیلى آیندگان این دیدارها و این روزها را به یاد مى آورند و در خاطر نگه خواهند داشت که جنبش دموکراسى خواهى ایران چگونه از پى شکست ها درس آموخت، خشونت را کنارى گذارد، خردورزى پیشه کرد و ارمغان آزادى را براى آنان به بار آورد.