افزایش یکبارۀ قیمت طلا و سکه در بازار ایران، گرچه به دنبال افزایش قیمت نفت و بالا رفتن نرخ طلا در بازار جهانی رخ داده است، اما به عقیدۀ بسیاری از کارشناسان اقتصادی، ناشی از رخدادهای اخیر سیاسی و اقتصادی است و باید ریشههای اصلی آن را در داخل جستوجو کرد. براساس تحلیلهای ارایه شده از سوی کارشناسان، بحث جنجال برانگیز پروندۀ انرژی هستهای ایران و دستیابی پژوهشگران ایرانی به چرخۀ کامل سوخت هستهای و پس از آن مصوبۀ اخیر مجلس شورای اسلامی در خصوص کاهش نرخ سود تسهیلات بانکی در زمرۀ مهمترین دلایل افزایش بیرویۀ نرخ طلا و سکه در بازار شده است.
خبرنگار پارلمانی «سرمایه»، در گفتوگو با برخی نمایندگان مجلس، تحلیل آنها را در خصوص شوک وارد شده به بازار طلا و سکه جویا شده است.
رسول صدیقی بنابی، کارشناس مسایل اقتصادی و عضو کمیسیون برنامه و بودجۀ مجلس، در این باره عقیده دارد: «تهدیدات آمریکا و بیثباتی در کشور همسایه عراق به دلیل حضور نیروهای آمریکایی در این کشور، باعث شده است که نوعی بیاعتمادی به آینده در بین مردم جهان به وجود آید و حتی قیمت نفت نیز علی رغم تاکید اوپک بر اینکه تولیدات نفت جهان در حد نیاز و مصرف فعلی است، به مرز 70 دلار رسیده است که همۀ اینها نشان میدهد مردم دنیا نوعی نگرانی و تشویش دارند و در کل باید گفت این نوع علامتها دربارۀ صلح جهانی علامت خوبی نیست و باید مقصر اصلی را کشورهای تهدیدکننده دانست.» وی در خصوص مصوبۀ اخیر مجلس مبنی بر کاهش نرخ سود تسهیلات بانکی و تاثیر آن بر روند افزایش قیمت طلا و سکه در بازار اظهار کرد: «کاهش دستوری نرخ سود تسهیلات بانکی تصمیم درستی نبود زیرا براساس آمار کارشناسان بانک مرکزی که یک سال قبل اعلام کرد، تقاضای بانکها بین چهار تا پنج برابر موجودی بانکها است بنابراین از هر پنج نفر یک نفر میتواند از این تسهیلات استفاده کند و طبیعتاً زمانی که نرخ سود کاهش یابد تقاضا نیز افزایش خواهد یافت و همین امر رانت ایجاد میکند و سپردهگذاران نیز از سپردهگذاری امتناع خواهند کرد و به دنبال سرمایهگذاریهای دیگر نظیر خرید سکه و طلا میروند.» این نمایندۀ مجلس، یکی از مهمترین راهکارهای پیشگیرانه را ارایۀ یارانه توسط دولت عنوان کرد و گفت: «دولت میتواند برای جبران خسارت به بانکها اختلاف سود سپردهها را به صورت یارانه متقبل شود؛ علاوه بر این، دولت میتواند برای اصلاح این طرح، لایحهای تقدیم مجلس کند تا با اتخاذ تصمیم کارشناسیتر، بازار سکه و طلا تحت کنترل درآید.»
صدیقی افزود: «ارایۀ طرحهایی که در مسایل اقتصادی اثرات زیربنایی دارد به هیچ وجه مناسب نیست، زیرا با توجه به مشغلۀ بسیار نمایندگان، فرصت بررسی کارشناسانه در مجلس وجود ندارد، بنابراین بهتر است در خصوص مسایل زیربنایی، دولت لایحه تقدیم مجلس کند زیرا این نوع موارد نیاز به کار کارشناسی، سیستماتیک و مدون دارد.»
وی شرایط کنونی را شوکی دانست که پس از مصوبۀ مجلس به بازار وارد شده است و گفت: «قطعاً افزایش قیمتها با این شدت ادامه نخواهد یافت، امیدواریم مسایل هستهای با توجه به توفیقات جمهوری اسلامی ایران مقداری فروکش کند و کشورهای غربی حق ایران را بپذیرند. «عضو فراکسیون اقلیت مجلس هفتم، با تاکید بر اینکه ماندگاری قیمتها در سطح کنونی به صرفه نخواهد بود، اظهار کرد: «افزایش قیمت طلا به معنای افزایش تورم است و مشکلآفرین خواهد شد.»
مرتضی تمدن، عضو کمیسیون اقتصادی مجلس نیز بخشی از افزایش قیمت سکه و طلا را ناشی از افزایش قیمت جهانی طلا دانست و گفت: «به موازات این افزایش تقاضا برای خرید نیز بالا رفت، زمانی که تقاضا به عرضه فزونی گیرد، شاهد چنین شوکی به بازار خواهیم بود. البته اکنون در ابتدای سال هستیم، هنوز بازار بورس شفاف نشده و فعالیتهای اقتصادی تولید و مسکن نیز آغاز نشده است و خریدها معطوف به کالای نقدی و زود منفعت میشود. وی البته مذاکرات هستهای ایران و برخی امورسیاسی را در این روند بیتاثیر ندانست و گفت: «مبادلات بینالمللی نیز در این روند تاثیر داشته ،است ولی میتوان پیشبینی کرد که روند نزولی پس از مدتی آغاز خواهد شد و نباید نگران باشیم.»
تمدن اظهارات برخی کارشناسان مبنی بر تاثیر مصوبۀ اخیر مجلس در خصوص نرخ سود تسهیلات بانکی بر بازار سکه و طلا را ناشی از کار علمی و پژوهشی ندانست و گفت: «هنوز درباره این نرخ سود تحقیق علمی و نظرسنجی معتبری انجام نشده است که بتوان از آن استفاده کرد و در واقع سند و مدرکی که نشانۀ این موضوع باشد در دست نیست و اگر این اظهارات از حس و تجربه به دست آمده باشد ،آثار تعیینکنندهای ندارد و درصد کمی را میتوان به پای این اتفاق گذاشت.» وی دربارۀ سقف افزایش قیمت سکه در بازار اظهار کرد: «تصور نمیکنم قیمت سکه از 220 هزار تومان بالاتر رود.» تمدن تاکید کرد: «در شرایط کنونی دولت نباید هیچ اقدامی صورت دهد. ثابت شده است هرجا که دولت سرزده وارد مباحث اقتصادی میشود، شرایط بدتر خواهد شد؛ دولت باید اجازه دهد روند طبیعی طی شود، بعد از مدتی شرایط بازار و مکانیزم عرضه و تقاضا در نقطۀ تعادل باقی خواهد ماند.» نایب رییس کمیسیون برنامه و بودجۀ مجلس نیز کاهش نرخ سود تسهیلات بانکی را عامل مؤثری در افزایش بیرویۀ قیمت طلا و سکه دانست و گفت: «البته بالا رفتن قیمت نفت در بازارهای جهانی و نیز مسایل هستهای در این زمینه بیتاثیر نبوده است.» غفار اسماعیلی عقیده دارد: «چگونگی ادامۀ این روال منوط به حرکتها و موضعگیریهای جهانی در روزهای آتی است و باید دید تصمیمگیری مجامع جهانی در خصوص ایران به کجا خواهد انجامید.»