* جناب آقای دکتر! بررسی وضعیت اقلیتها و وضعیت یهودیان در ایران پیگیری مشکلات و مسائل آنان، فرق یهودیت با صهیونیزم از جمله مسائلی است که روزنامه ما پیگیری میکند. آنچه که ما را الآن اینجا کشانده است اظهار نظراتی بوده است که شما در خصوص سریال «مدار صفر درجه» ارائه کردهاید و گفتید که این فیلم، قصد ارائه تصویر واقعی از تفکرات یهودیت آزاداندیش را دارد و از سویی ماهیت صهیونیزم را با یهودیت نبوی و یهودیت اصیل جدا ساخته است و به نوعی تلاش دارد فرهنگ همزیستی ایرانیان را اشاعه و ترویج نماید. حالا میخواستم بیشتر در خصوص این اظهارنظر، گفتوگو کنیم تا تصویری واقعی از یهودیان آزاداندیش و متدین برای مخاطبان خود ارائه دهیم.
** به نام خدا. در واقع من چیزی بیشتر از حرفهای امام(ره) ندارم. خود امام(ره) در واقع به کرات در دیدارهایی که با اقلیتهای مذهبی داشتند به این نکته اشاره کردند که تمام موحدینی که در ایران زندگی میکنند، ملت واحده هستند و توحید اصل مشترک است و ایران کشور همه است و تاریخ ایران هم این را ثابت کرده است. بیش از 30 قرن است که یهودیان ایرانی و در واقع دقیقتر بگوییم ایرانیان یهودی، در ایران زندگی میکنند و به اندازه بقیه ایرانیان، ایرانی هستند و به اندازه بقیه ایرانیها، برای زندگی کردن در ایران، حق دارند و از نظر ایرانی بودن، تفاوتی بین یهودیان ایرانی و بقیه ایرانیها وجود ندارد و این را حضرت امام(ره) با سخنرانیهایشان بر این نکته تاکید کردند. صهیونیزم در واقع یک فرآیند و پروژهای سیاسی است که هیچ ربطی به دیدگاههای یهودی به صورت الزامی ندارد. متأسفانه زمانی این تفکر وجود داشت که هر فرد یهودی، صهیونیست است. نه! چنین چیزی درست نیست. خیلی از یهودیانی که در دنیا زندگی میکنند، صهیونیست نیستند و تمایلات صهیونیستی ندارند و به کشورهایی که در آن زندگی میکنند علاقه دارند. یهودیان ایران به علت زندگی طولانی مدتی که در ایران بودند، کاملاً ایرانی هستند، به آب و خاک ایران عشق میورزند. مثالهای واضحاش را ما در جریان انقلاب و جنگ تحمیلی میبینیم. یهودیان ایران بیش از ده شهید در جنگ تحمیلی تقدیم کردند و در تمامی صحنهها با دیگر ایرانیها همرزم بودند. ایرانیان یهودی به این نکته واقفاند که بهروزی ایرانیان یهودی، جدا از بهروزی بقیه مردم ایران نیست. هر وقت مردم شرایط زندگی خوبی داشته باشند، ایرانیان یهودی هم زندگی خوبی دارند و هر وقت مشکلات خاصی برای ایرانیان یهودی وارد بشود، برای بقیه هم وارد میشود و در واقع سرنوشت یهودیان ایرانی، جزئی از سرنوشت ملت ایران است و از سرنوشت ملت ایران تفکیکپذیر نیست.
* به طور خاص در مورد وضعیت یهودیان ایران و مشکلات آنان برایمان بگویید، خصوصا این که عدهای مدعیاند که حقوق اقلیتها در ایران رعایت نمیشود.
** یهودیان ایران طبق قانون اساسی ایران، از حقوق نسبتاً قابل قبولی برخوردارند. مشکلی برای ایرانیان یهودی از لحاظ قانونی و حقوقی وجود ندارد. شاید یکی دو تا مشکل حقوقی خاصی وجود داشت که با عنایت مقام معظم رهبری در چند سال گذشته حل شد. مهمترین آن مشکل برابر نبودن دیه اقلیتهای مذهبی با مسلمانان بود که با عنایت خاصی که مقام معظم رهبری در این خصوص داشتند، حل شد و الآن آن معضل حل شده است. یهودیان ایرانی میتوانند آزادانه زندگی کنند، آزادانه تحصیل کنند. آزادانه مراسم مذهبی و عبادی خودشان را انجام بدهند منتها برای یکسری مسائلی، محدودیتهایی برایشان وجود دارد. مثلاً بعضی وقتی میبینیم که در سطوح پایین برای استخدام یهودیان و در مراکز دولتی، یکسری سختگیریهایی انجام شود، منتها به این معنی نیست که الآن در شرایط فعلی استخدام شدن یهودیان، غیرممکن باشد. منتها در بعضی از جاها، یکسری سلیقههای شخصی خاصی وجود دارد که ممکن است دوست داشته باشد یکسری موانعی را برای استخدام یهودیان ایجاد کند. ما الآن تعداد زیادی از یهودیان را داریم که در مدارج عالیه دارند ادامه تحصیل میدهند. به عنوان نمونه، من خودم یک پزشک متخصصم که تمام دوران تحصیلم را در ایران گذراندم. سه سال پیش قبل از اینکه بیایم تهران مشغول کار بشوم، به عنوان عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی کردستان مشغول به تدریس بودم. بنابراین مشکل خاصی از نظر یهودی بودن در ایران نداریم.
متأسفانه گاهگاهی توسط برخی از دوستان ناآگاه، مبحث یهودیت و صهیونیزم، یکسری اختلاطهایی انجام میشود که اینها برخلاف دستورات مقام معظم رهبری و رهنمودهای امام است و بعضی اوقات این دو را یکی میگیرند در صورتی که یهودیت از اول انقلاب و حتی مدتها پیش از آن مانند خیلی از یهودیان دنیا اعلام کردند که رفتارهای اسرائیل و حکومت اسرائیل را نباید به پای یهودیان دنیا نوشت و آنها در واقع یک گرایش سیاسی خاص و برداشت خاص سیاسی هستند که اتفاقاً خیلی هم دوست داشتند تا از دین یهود سوءاستفاده بکنند. یهودیان دنیا، مسئول رفتار دولت اسرائیل و رژیم صهیونیستی نیستند چون تعالیم حضرت موسی تعالیم صلحآمیزی است که میخواهد تمام مردم دنیا در صلح، آرامش و برادری با هم زندگی کنند.
* میخواهیم به سابقه تاریخی حضور یهودیان در ایران بپردازیم خصوصاً در دو سه قرن اخیر که وضعیت و معیشتشان و ارتباط آنها با دیگران چطور بوده است تا اینکه به زمان حاضر برگردیم؟
** همانطوری که قبلاً خدمتتان عرض کردم، یهودیان ایران، جزئی از مردم ایران بودند و هستند هر موقع که مردم ایران، روزگار خوبی داشتند، یهودیان ایران هم روزگارشان خوب بود و هر موقع که روزگارشان بد بود طبعاً یهودیان هم روزگار نامناسبی داشتند و چیزی که جالب بوده است این است که هر موقع یهودیان ایران مورد تعرض قرار میگرفتند، یکی از مکانهایی که یهودیها برای جلوگیری از تعرض اوباش به آن پناه میبردند، منازل مراجع محترم تقلید شیعه بوده است. یعنی در طی 10 قرن اخیر بارها دیدیم که مراجع شیعه از آزار رساندن اراذل و اوباش به یهودیان مقابله کردند و حامی منافع اقلیت یهودی در ایران بودند و باعث شدند تا آنها زندگی مناسبی را بتوانند در ایران داشته باشند. به صورت کلی ما نمیتوانیم در تاریخ ایران، هیچ روزی را به یاد بیاوریم که زندگی یهودیان ایران، مجزا از زندگی بقیه مردم ایران، قابل بررسی باشد و همیشه هر وضعیتی که در جامعه ایران حاکم بوده، همان وضعیت هم در مورد یهودیان ایران صدق میکرده و در آن حاکم بوده است. البته با شروع انقلاب، همانطوری که در جوامع اقلیتها مثل هر انقلابی، مهاجرتی رخ داد، در جامعه یهودیان ایران هم مقداری مهاجرت رخ داده است منتها الآن به نظر میرسد که در واقع، آهنگ مهاجرت کند شده باشد و ایرانیان یهودی تمایل بیشتری به ادامه زندگی در ایران دارند چون خودشان را ایرانی میدانند و زندگی کردن در ایران جزو حقوق اولیه و طبیعی خودشان میدانند.
* شما نمونهای تاریخی در خصوص پناه آوردن یهودیان در گذشته به بیوت مراجع دارید یا نه؟
** اینها به صورت تاریخی و مدون وجود دارد. نمونهاش حمایتهایی بوده که در زمان تشکیل دولت اسرائیل، آیتالله بروجردی و آیتالله طالقانی از یهودیان ایران کردند و حساب آنها را از صهیونیستها جدا کردند. بهترین نمونهاش اشارهای است که امام در اولین ملاقاتی که ایرانیان یهودی در پاریس داشتند که همان موقع اعلام میکنند حساب یهودیان ایران از رژیم اسرائیل جداست و حکومت آینده ایران که در آن زمان در حال شکلگیری بود، هیچ بنا و طرحی برای آزار اقلیتهای مذهبی در خودش ندارد. بعد از انقلاب هم، این قضیه به وضوح بر ما ثابت شد، اگرچه گاه وقتی حرکاتی که دوستانه با یهودیان نگاه و برخورد نمیکنند، به صورت پراکنده در گوشه و کنار دیده میشود، منتها خط کلی دولت جمهوری اسلامی، دفاع از منافع یهودیان و حفظ حرمت یهودیان به عنوان یک اقلیت مذهبی است.
* اینکه در گوشه و کنار و گهگاهی و به صورت پراکنده حرکاتی نامناسب از سوی عدهای ناآگاه صورت میگیرد، همگی باید سر منشاء شخصی و خصومتی فردی داشته باشد؟
** دقیقاً همینطور است. هیچوقت ما این حرکات را به حساب جمهوری اسلامی نمیگذاریم ولی گاهی اوقات، خصوصاً قبل از اینکه آقای ضرغامی مسئولیت سازمان صدا و سیما را برعهده بگیرد، یک سری سریالها یا برنامههایی از تلویزیون پخش میشد که از طریق صحبت یهودیان با صهیونیستها، به یهودیان توهین میشد یا یکسری چیزهایی را با آداب و شرعیات یهود نسبت میدادند که اصلاً به دامن یهودیت، قابل الصاق نیست.
منتهی چیزی که برای ما خیلی جالب است این است که در عرض دو سه سال اخیر، این مسائل خیلی کمتر شده است و صدا و سیما هم سعی دارد تا چهرهای واقعیتر از یهودیان ایران ارئه بدهد. مثلاً ما در «مدار صفر درجه» میبینیم که خیلی از یهودیان ایرانی در برابر مهاجرت به اسرائیل، مقاومت میکنند و حتی جانشان را بر سر این مقاومت، از دست میدهند و نمونههای زیبای همزیستی را نه تنها میان مسلمانان و یهودیان، نشان میدهند بلکه در قسمتهای اول، یک عکاس ارمنی در فیلم حضور داشت که نشان میداد که همه مردم ایران با همدیگر و در کنار یکدیگر زندگی میکنند و روابط و تعاملات اقتصادی و اجتماعی قابل قبولی با همدیگر دارند و این برای ما خیلی جالب بود. در شرایط فعلی که شاید خیلیها دوست داشته باشند، مسأله حقوق اقلیت را در ایران یک دستاویزی برای حمله به منافع جمهوری اسلامی قرار بدهند، نشان دادن چنین سریالی و همچنین اعلام سال اتحاد ملی از طرف جناب مقام معظم رهبری میتواند جلوی خیلی از توطئههایی را که هدفش ضربه زدن به کیان کشور و نظام است، بگیرد و شرایط را جوری ایجاد کند که دشمنان نتوانند از این مساله و اقلیتها سوءاستفاده بکنند.
* سوال دیگری که مد نظرمان است، موضع کلی و عمومی یهودیان نسبت به پدیده صهیونیزم چیست؟ و به صورت مشخصتر هم میخواستیم موضع یهودیان ایرانی را راجع به این قضیه از زبان شما بشنویم؟
** اکثریت یهودیان جهان در طیف مخالف صهیونیزم قرار میگیرند که انتقادات جدی به رفتارهایی که از سوی دولت اسرائیل انجام میشود، از خود بروز میدهند. دغدغه اصلی آنان، مذهب یهود و پایبندی به یهودیت است. چیزی که برای ما مسلم است که بین یهودیان هم صداهایی علیه رفتارهای غیرانسانی، وحشیانه و نسلکشی همیشه وجود داشته و وجود خواهد داشت. یک چیز جالب خدمتتان عرض کنم این که یهودیان ایرانی، که در ایران ماندند، نشاندهنده موضعشان در برابر صهیونیزم است. کسانی که در ایران ماندند، یعنی ایرانی ماندن و ایرانی بودن برایشان ملاک بوده و ایرانی بودن مهمترین قسمت زندگیشان بوده بنابراین در ایران ماندند و همپای مردم ایران، مشکلات دوران جنگ تحمیلی را تحمل کردند و مشکلات و مصایبی که وجود دارد به همراه دیگران، تحمل میکنند. منتها چون به ایران به عنوان کشورشان عشق میورزند، در واقع برای نشان دادن نحوه تعامل یهودیان ایرانی با صهیونیزم این است که بسیار زیادی از یهودیان ایرانی در ایران ماندند و ایران را به عنوان کشور خودشان میدانند و یهودیت در واقع یک مذهب است و به عنوان یک مذهب به آن نگاه میکنیم اما ملیتمان، یک ملیت ایرانی است.
* از وضعیت یهودیان در اسرائیل خبر دارید یا نه؟ چون اخبار فراوانی مبنی بر آزار و اذیت خود یهودیان و مسیحیان از سوی صهیونیستها در فلسطین اشغالی منتشر میشود؟
** ما اطلاع دقیقی از آنجا نداریم و در واقع چون ارتباطی با آنها نداریم شما میتوانید برای اخبار دقیقتر از وزارت امور خارجه کسب اطلاع کنید. منتها از وضعیت یهودیانی که در اسرائیل زندگی میکنند واقعاً اطلاع دقیقی نداریم.
* به طور مشخصتر میخواستیم موضع یهودیان ایرانی را در 60 – 70 سال پیش یعنی همزمان با اشغال فلسطین از سوی صهیونیزم، را بدانیم و اینکه چگونه رفتاری با این قضیه داشتند؟
** ببینید در این قضیه، همه مدل موضعگیری وجود داشته است. هم موضعگیریهایی در مخافت با اسرائیل وجود داشته و هم موضعگیریهایی منتقدانه منتها یک چیز اساسی وجود داشته است که هیچوقت یهودیان ایرانی منافع ملی خودشان را به صورت عمده و سازمانیافته، در خدمت منافع کشور خارجی قرار ندهند. همیشه یهودیان ایرانی علاقه اساسیشان این بوده که شهروندان خوبی برای ایران باشند و به قانون براساس قوانین ایرانی احترام بگذارند.
این را میتوانیم بگوییم که یهودیان ایرانی، فعالیت عملی واضحی در جهت منافع اسرائیل از آنها سر نزده است و بیشتر از همه چیز به ملیت ایرانیشان وفادار ماندند و ملیت ایرانیشان مهم بوده و بهترین مثالش هم یهودیان بودند که در ایران ماندند و این یعنی اینکه به این آب و خاک و مملکت، علاقه داشتند و ایرانی ماندن را بر همه چیز ترجیح بدهند.
* الآن عمدهترین و مهمترین انتقادات بر رژیمی که به عنوان دولت یهودی بر آن منطقه حکومت میکند، چیست؟
** جنبههای متفاوتی دارد. به هر حال آیین یهود، هیچگاه کشتن زنان و کودکان بیگناه را قابل قبول نمیداند. هیچ وقت غصب کردن سرزمین دیگران را به اجبار و زور قابل قبول نمیداند و این با اصول پاک یهودیت نبوی سازگاری ندارد. به هر حال رفتارهای خاصی که از سوی رژیم اسرائیل سر میزند را نباید به حساب یهودیت نوشت چون رفتارهای دولت اسرائیل با مسائل شرعی یهودیت سازگاری ندارد.
علاوه بر آن، شما در طول تاریخ از سوی یهودیان ایران مخالفتهای خاصی در اینباره انجام شده است، طیفهای مختلفی از یهودیان وجود دارند که با این پدیده مخالفت کردند که خیلی از یهودیان روشنفکر مانند نوآم چامسکی و ودی آلن که یک فیلمساز خیلی معروفی است که انتقادات جدی به سیاستهای دولت اسرائیل دارد. نوآم چامسکی که نماینده یک گروه از روشنفکران لیبرال آمریکایی است که انتقادات جدی نسبت به دولت اسرائیل دارد. خیلی از شعرا و نویسندگان یهودی همینطوری به قضایا نگاه میکنند و به سیاستهای اسرائیل اعتراضات خود را به صورتهای مختلف اعلام کردهاند. بهترین نمونهاش را ما میتوانیم در ایران مثال بزنیم که انجمن کلیمیان به عنوان نماینده کلیمیان ایرانی بارها تبری و اعتراض خود را نسبت به رفتارهای غیرانسانی که از سوی رژیم اسرائیل سرزده را اعلام کرده است که به صورت اعلامیه و اطلاعیه انتشار دادیم و برای همبستگی با مردم فلسطین و اعلام اعتراض به رفتارهای غیرقانونی دولت اسرائیل، ما هر سال در راهپیمایی روز قدس شرکت میکنیم و در آخرین نمونه اعتراض هم، بیمارستان دکتر صپیر که بیمارستان متعلق به جامعه کلیمیان ایران است، اعلام آمادگی کرده بود که مجروحان فلسطینی حاصل از حمله ارتش اسرائیل را به رایگان بپذیرد و به درمان آنها اقدام کند که این بیشتر از هر چیز نشانه حس همبستگی است که ما با مظلومان عالم در هر شکلی میتوانیم داشته باشیم.
* آیا شخصیتهای مؤثر و با نفوذ یهودی در ایران داریم که با شکلگیری رژیم صهیونیستی مخالفت کنند و از مخالفان و منتقدان جدی آن باشند؟
** بله! شخصیتهایی که در اینباره میتوانیم اسم ببریم، مرحوم مهندس دانشراد است که در مجلس خبرگان قانون اساسی از طرف کلیمیان ایران به نمایندگی از طرف کلیمیان برای نگارش و تصویب قانون اساسی انتخاب شده بود. دیگری آقای پرویز یشئرعی رئیس سابق انجمن کلیمیان هستند که ایشان از منتقدان جدی صهیونیسم و سیاستهای اشغالگرانه اسرائیل بودند و شاید برجستهترین شخصیتهایی که بتوانیم به این دو اضافه کنیم آقای مهندس موریس معتمد است که نماینده فعلی کلیمیان ایران در مجلس شورای اسلامی است که ایشان هم بارها اعتراضات خود را به رفتارهای خاص دولت اسرائیل بیان کردهاند. شاید این سه نفر بهترین نمونههایی باشند که ما میتوانیم در اینباره مثال بزنیم.
* سوالی از شما میپرسیم که اگر خواستید جواب ندهید. اما سوالمان این است که آیا این خبر که یهودیان ایران از اسرائیل حمایت میکنند، واقعیت دارد یا نه؟
** هیچ سندی در این قضیه وجود ندارد. من میتوانم به ضرس قاطع اعلام بکنم که بعد از پیروزی انقلاب اسلامی، هیچگونه حمایتی از سوی یهودیان ایران، از اسرائیل صورت نگرفته است. متأسفانه بعضی از دوستانی که خیلی به قضیه آگاهی نداشتند شاید سعی در پخش شایعاتی در اینباره داشتند که هر موقع آنان اقدام به شایعهپراکنی در این خصوص کردند ما رسما تکذیب کردیم. یهودیانی که در ایران زندگی میکنند به تمامی قوانین جمهوری اسلامی ایران پایبندند و احترام گذاشتن به قوانین کشوری که در آن زندگی میکنید، جزو دستورات شرعی دین یهود است. یعنی یهودی خوب، یهودی است که به قوانین کشوری که در آن زندگی میکند، احترام بگذارد و از آنجایی که هرگونه کمک و ارتباط با دولت اسرائیل از طرف قانون امکانپذیر نیست، تمامی یهودیان ایران حداکثر تلاش خود را میکنند که به این قوانین پایبند باشند.
* این سوال، سوال شخصی است. چون چندماه پیش خبری در سایتها درباره جشن یهودیان در کلیسای یوسفآباد منتشر شد.
** شما احتمالا میخواهید به جریان مجله «لثارات» اشاره بکنید.
* من در سایتهای اینترنتی دیدیم، در لثارات ندیدم!
** ببینید هر خبری که سایت اینترنتی منتشر میشود، خبر قابل قبول و قابل استنادی نیست. ثانیا شما اگر آن اولین سایتی که این خبر را منتشر کرده، پیگیری کنید، آن سایت توسط چه کسی اداره میشد؟ اولین سایت اینترنتی که خبر برگزاری جشن در کلیسای یوسفآباد را منتشر کرده بود یک سایت اینترنتی است که خود صاحب سایت رسما اعلام کرده است من صهیونیست هستم. ثالثا اگر کسی بتواند با دلایل ثابت بکند که چنین جشنی در هر کدام از کلیساهای ایران برگزار شده، ما تمام حرفهای دیگرش را قبول میکنیم. یعنی ما شدیداً برگزاری چنین جشنی را تکذیب میکنیم. متاسفانه یکی از نشریات محترم داخلی، این خبر کذب را در صفحه اول خود چاپ کرد که ما همان موقع نسبت به تکذیب این قضیه، اقدام کردیم و تکذیبه ما را چاپ کردند منتها ما توقع داشتیم که تکذیبه به همان درشتی خبر چاپ بشود که تکذبیه اصلا به درشتی خبر چاپ نشد. ما شدیداً و مصرانه اعلام میکنیم که هیچگونه مراسمی در حمایت از اسرائیل در ایران از طرف یهودیان ایرانی، بعد از پیروزی انقلاب اسلامی برگزار نشده است و این شایعه دشمنان مردم ایران است که میخواهند بین گروههای مختلف مردم ایران جدایی بیندازند. چون یهودیان ایرانی به خاطر پایبند بودنشان به قوانین جمهوری اسلامی، مطمئنا از چنین کاری اهتراز میکنند و به هیچوجه ما قبول نمیکنیم که این واقعه صحت داشته باشد و به همه دوستان انتشاراتی و مطبوعاتی این توصیه را میکنیم که هر خبری که در اینترنت منتشر شد، الزاماً خبر مستند و مستدل نیست. هجوم تبلیغاتی که بر علیه افراد و گروهها در اینترنت میشود را میتوانید ببینید که البته همهاش اخبار مستندی نیست. آن عکسهایی که در آن سایت منتشر شده بود، کاملاً عکسهای مونتاژی بود. هیچکدام از کنیسه ایران، معمار عکسهای آن کنیسه را ندارند. یعنی ما حاضریم هر کارشناس عکاسی بیاید آن عکس را با کنیسه یوسفآباد بررسی کند، اگر یک پلانش هم جور بود که آن مال کنیسه یوسفآباد است، ما دیگر صحبتی نخواهیم کرد. منتها ما اصلاً این قضیه را قبول نداریم که چنین اتفاقی افتاده و این تحریکات و ترفندهای دشمنان است که میخواهند بین ملت ایران اختلاف بیندازند. ما هم در اولین فرصت، اعتراض خودمان را به آن نشریهای که آن را چاپ کرده بود اعلام کردیم که تکذیبیه هم چاپ شده اما خیلی کوچکتر از متن خبر.
* درباره «واقعه هولوکاست» مسائل بسیار مطرح شده است نظر یهودیان اصیل در این قضیه چیست؟
** کلیت هولوکاست از دیدگاه همه یهودیان دنیا، یک پدیدهای با وضوح کامل تاریخی است. در حین جنگ جهانی دوم، تفکرات نژادپرستانه هیتلری که تعداد زیادی از یهودیان دنیا را به کام مرگ فرستاد و ما در این قضیه هیچ شکی نداریم. منتها مورد نژادکشی و نسلکشی قرار گرفتن یک نسلی، به آن نسل، اجازه نسلکشی نمیدهد. واقعه هولوکاست دلیلی به دست هیچکس نمیدهد که بعد بخواهد انتقامش را از دیگران بگیرد. منتها هولوکاست واقعهای است که قطعاً در تاریخ اتفاق افتاده است و ما در اتفاق افتادنش کوچکترین شکی نداریم. فقط یهودیان هم قربانیاش نبودند. جنگ جهانی دوم بیش از 50 میلیون قربانی گرفت که یک گروهش هم یهودی بودند. حالا اینکه بخواهیم راجع به تعداد یهودیان کشته شده صحبت بکنیم به نظر خیلی انسانی نیست. قتل، قتل است و نسلکشی، نسلکشی است. وظیفه روشنفکران و فرهیختگان این نیست که تعداد جنازهها را بشمارند. منتها وقوع فاجعه هولوکاست به هیچکس حق سوءاستفاده از این فاجعه را نمیدهد. ولی ما راجع به این که هولوکاست اتفاق افتاده است کوچکترین شکی نداریم.
* مگر رژیم صهیونیستی بنای خود را بر این واقعه استوار نکرده است؟ صهیونیستها از مظلومیتنمایی هولوکاست، شروع به اشغال فلسطین کردند؟
** صهیونیزم بنایش از حدود 1890م گذاشته شده است و این قبل از وقوع جنگ جهانی دوم بوده است و از سویی وقوع هولوکاست، حق سوءاستفاده از این فاجعه را به هیچ گروهی نمیدهد.
* شما برای ارائه تصویر واقعی از یهودیت اصیل و تمایز بین یهودیت و صهیونیزم در افکار و اذهان عمومی برنامهای را دارید یا نه؟
** هر کسی از ما مصاحبه یا نظری خواسته ما همکاری کردهایم. منتها چون ماهیتا یهودیت، دین تبشیری نیست، ما ابتدا به ساکن اقدامی نمیکنیم و اصلاً اهداف تبشیری درباره یهودیت معناپذیر نیست. چون یهودیت اصلاً استراتژی تبشیری ندارد. به هر حال هر کسی که آمده و درباره موضعگیری خاص یهودیان ایرانی راجع به مسائل مختلف نظر خواسته، به راحتی نظرمان را در اختیار آنان قرار دادهایم. ما به راحتی میتوانیم بگوییم که شهروندانی هستیم که به تمام قوانین دولت جمهوری اسلامی پایبند بودیم. به اصل اینکه ما ایرانی هستیم، اعتقاد داریم به این اصلی که ایران کشوری است که همهمان حق داریم به صورت شهروندانی با حقوق شهروندی برابر زندگی کنیم پایبندیم و بنابراین نیازی نیست که یک کاری انجام بدهیم که در واقع بر علیه منافع ایران باشد.
* در پایان اگر صحبت خاصی دارید بفرمائید؟
** به هر حال ما امیدواریم که مسائل اقتصادی ایران که از مهمترین مسائل ایران هست، حل بشود تا برای همه ایرانیها شرایط زندگی بهتری فراهم شود. امیدواریم که دولت ایران بتواند در استفاده صلحآمیز از انرژی هستهای که حق مسلم ملت ایران است، موفق باشد و به موفقیتهای روزافزون بیشتری دست پیدا کند. وقتی که برخوردهای تبعیضآمیز با دولت ایران را میبینیم مثل هر ایرانی دیگر، دلمان به درد میآید و ما اعتقاد داریم که استفاده صلحآمیز از انرژی هستهای برای اهداف انسانی، حق تمام مردم جهان از جمله مردم ایران است.
با تشکر از وقتی که به ما اختصاص دادید.