مهر: مرکز تحقیقات استراتژیک آکسفورد در تحلیلى از تحریم احتمالى علیه ایران اعلام کرد: تحریم نفتى ایران موجب کنار رفتن دلار از مبادلات نفتى، کاهش ارزش دلار و افزایش کسرى بودجه آمریکا خواهد شد. مرکز تحقیقات استراتژیک آکسفورد که منعکس کننده نظرات بیش از یک هزار کارشناس و استاد دانشگاه آکسفورد و دیگر دانشگاهها و موسسات تحقیقاتى معتبر جهان است، در گزارشى به بررسى ابعاد تحریم اقتصادى احتمالى ایران پرداخته است. براساس این گزارش آمریکا و اروپا به دنبال اعمال تحریمهای اقتصادى علیه ایران به منظور تحت فشار قرار دادن این کشور براى کنار گذاشتن برنامه هسته اى آن هستند. در حالى که مخالفت روسیه و چین با اعمال تحریم اقتصادى و در تنگنا قرار دادن ایران موجب کند شدن شدید روند بررسى پرونده ایران شده است، هرگونه تحریمى علیه ایران تاثیر بسیار ناگوارى بر بازارهاى نفت خواهد داشت. موسسه آکسفورد در ادامه این گزارش به بررسى ابعاد مختلف تحریم اقتصادى ایران پرداخته است و تحریمهای ممکن علیه ایران را تحریم صادرات بنزین به ایران، ممنوعیت فروش خدمات نفتى، تحریم سرمایه گذارى مستقیم خارجى، ممنوعیت خرید نفت صادراتى ایران، تحریم صادرات به ایران و نهایتاً محاصره اقتصادى و بلوکه کردن دارایىهای این کشور در بانکهای غربى منحصر ساخته است.
تحریم صادرات بنزین:
در حالى دولت مجدانه در پى کاهش مصرف بنزین است که ایران 40 درصد بنزین مصرفى خود را وارد مى کند. قطع واردات بنزین موجب دشوارىهای اقتصادى در کوتاه مدت خواهد شد. با این حال تهران مى تواند قیمتهای سوخت را شدیداً افزایش دهد که این امر کاهش فراوان مصرف را به دنبال خواهد داشت. به علاوه، تضمینى وجود ندارد که تحریم صادرات بنزین به ایران که عمدتاً از کشورهاى همسایه است، در عمل رنگ واقعیت به خود بگیرد.
تحریم خدمات نفتى:
محدود ساختن دسترسى ایران به شرکتهای خدمات نفتى و فناورىهای نفت و پتروشیمى مى تواند نتایجى براى آمریکا به دنبال داشته باشد. اما واقعیت این است که اکثر شرکتهای نفت و گاز جهان به آمریکا تعلق دارند و ایران سالها است که مورد تحریم این شرکتها است، بنابراین از این لحاظ، ایران خللى را احساس نخواهد کرد. اما در صورتى که اروپایىها نیز در تحریم خدمات نفتى ایران مشارکت کنند، کار ایران دشوار خواهد شد، چرا که در شرایط کنونى ایران فناورى مورد نیاز نفت و گاز خود را از اروپا وارد مى کند. موسسه تحقیقات استراتژیک آکسفورد نهایتاً تحریم خدمات نفتى علیه ایران را نیز ناکام مى داند زیرا ایران چین و هند را از دست نخواهد داد و این دو کشور با توجه به نیاز انرژى به ایران چندان از تحریم ایران متابعت نخواهند کرد.
قطع سرمایه گذارى مستقیم خارجى:
یکى از راهکارهاى آمریکا اعمال ممنوعیت سرمایه گذارى مستقیم خارجى در ایران است. آکسفورد تحریم سرمایه گذارى مستقیم خارجى در ایران از سوى آمریکا را «از پیش باخته» مى داند زیرا بخش قابل توجه سرمایه گذارىهای صورت گرفته در ایران توسط کشورهاى آسیایى عمدتاً وارد کننده نفت ایران انجام مى گیرد. آسیا تشنه نفت است و ایران در کانون عرضه نفت قرار دارد. موسسه تحقیقات آکسفورد مى افزاید، طى چند ماه گذشته یک اشاره تهران به واردکنندگان آسیایى نفت و ارائه وعدههای مناسب به آنها براى حضور در بخش نفت و گاز ایران کافى بود تا شاهد قراردادهاى چند ده میلیارد دلارى کشورهاى آسیایى با ایران باشیم. این گزارش مى افزاید، اثربخشى هرگونه تحریم علیه ایران به محاسبات کشورهاى آسیایى و ترجیحات آنها نسبت به وابستگى به انرژى ایران و یا داشتن روابط مناسب با آمریکا بستگى دارد. موسسه تحقیقات استراتژیک آکسفورد در ادامه این گزارش برگهای برنده ایران در مناقشه هسته اى و اعمال تحریمهای اقتصادى را قدرت انحصارى ایران در تنگه هرمز، تغییر مبادلات ارزى از دلار به یورو، تاثیر ایران در بازار نفت و احتمال صعود شدید بهاى نفت مى داند.
مبادله نفت بر حسب یورو:
با توجه به اینکه ایران چهارمین تولید کننده بزرگ نفت جهان است، مى تواند شیوه قیمت گذارى نفت از دلار را به یورو تغییر دهد. کارشناسان مختلف در سطح جهان طى ماههای اخیر راه اندازى بورس نفت ایران و استفاده از یورو در معاملات آن را عامل تهدید هژمونى دلار در بازارهاى اقتصادى جهان و یا حداقل چکاندن ماشه چنین رخدادى اعلام کردهاند. مبناى چنین استدلالى این است که در صورت قیمت گذارى نفت براساس یورو و جایگزینى آن به جاى دلار، دلار آمریکا تضعیف خواهد شد و جریانات مالى به آمریکا شدیداً کاهش خواهد یافت و کسرى بودجه این کشور که در بالاترین سطح تاریخ است، تشدید خواهد شد. البته چنین تاثیرى فقط زمانى محقق خواهد شد که تمام یا بخش عمده نفت ایران به یورو مبادله شود.
قطع صادرات نفت:
ایران مى تواند بخشى یا تمامى نفت صادراتى خود را یا آشکارا در مخالفت با تحریمهای اقتصادى و یا به بهانه مشکلات فنى قطع کند. با این وجود، کاهش اندک در صادرات نفت ایران موجب کاهش فیزیکى نفت در بازارهاى جهانى نخواهد شد. تاثیر کاهش صادرات نفت ایران بر قیمت نفت به واکنش بازارهاى کاغذى وابستگى خواهد داشت، اما مطمئناً قیمت نفت افزایش خواهد یافت. آژانس بین المللى انرژى ادعا کرده است ذخایر موجود نفت جهان در حال حاضر جوابگوى 18 ماه قطع صادرات نفت ایران است، اما موسسه تحقیقات استراتژیک آکسفورد این ادعا را «گمراه کننده» مى داند. کاهش یا قطع صادرات نفت ایران افزایش قیمت نفت را به دنبال خواهد داشت. این گزارش مى افزاید، در هر حالت بدون توجه به میزان واقعى کاهش صادرات نفت ایران، بازارهاى کاغذى نفت دچار بحران خواهند شد و بهاى نفت افزایش خواهد یافت.
بستن تنگه هرمز:
ایران مى تواند به منظور تلافى تحریمهای اقتصادى آمریکا، تنگه هرمز که مجراى اصلى گذر نفت جهان است را ببندد. یک چهارم نفت صادراتى جهان هر روز از تنگه هرمز مى گذرد. این موسسه معتقد است بىگمان اقدام ایران در بستن تنگه هرمز موجب بروز واکنشهای نظامى خواهد شد. موسسه تحقیقات استراتژیک آکسفورد مى افزاید، تاثیرات تحریم اقتصادى علیه ایران براى هر دو طرف بسیار مضر خواهد بود، اما مطمئناً ایران برگ برنده بیشترى دارد. در صورتى که ایران صادرات نفت خود را متوقف کند، این کشور مى تواند بدون صادرات نفت مدت زمان بیشترى نسبت به کشورهاى صنعتى مصرفکننده نفت ایران (خصوصاً کشورهاى آسیایى) دوام بیاورد. در واقع در شرایط کنونى وابستگى کشورهاى صنعتى خصوصاً کشورهاى آسیایى به نفت بیش از وابستگى ایران به درآمدهاى نفتى است.