همکاریهای اخیر تهران ـ آژانس که منجر به تدوین مدالیتۀ نحوۀ پاسخگویی به سوالات باقی ماندۀ تهران در آژانس شده، تا از این طریق نقاط کور پروندۀ هستهای ایران روشن شود، شکاف در میان اعضای گروه 1+5 را در پی داشته است.
در حالی که آژانس بینالمللی انرژی اتمی به همراه برخی کشورها با تاکید بر ادامۀ گفتوگوهای دیپلماتیک، بهترین راه دستیابی به توافقات اساسی برای حل و فصل مناقشۀ هستهای ایران را ادامۀ همکاریهای اخیر تهران برای روشن کردن ابهامات موجود میدانند، آمریکا به همراه همپیمان خود فرانسه که پس از تغییرات در سطح دولت انگلیس و کنار رفتن تونی بلر و همچنین تغییرات در سطح دولت فرانسه و روی کارآمدن نیکولاس سارکوزی، مواضع نزدیکتری نسبت به قبل پیدا کردهاند تاکید میکنند که راه در پیش گرفته شده تنها تلاش تهران برای «وقت کشی» است.
از این رو این کشورها خواستار توقف غنیسازی اورانیوم از سوی ایران هستند تا از این طریق ابتدا پایبندی خود را به قطعنامههای شورای امنیت سازمان ملل متحد نشان دهند.
پافشاری تهران در دو سال گذشته بر ادامۀ فعالیتهای هستهای و غنیسازی اورانیوم و همچنین تلاش برخی کشورهای غربی برای انحراف پروندۀ هستهای ایران از مسیر آژانس، پروندۀ ایران را به شورای امنیت سازمان ملل متحد برد.
بر همین اساس طی دو سال اخیر دو قطعنامۀ تحریمی علیه فعالیتهای هستهای ایران صادر شده که در آن بر توقف غنیسازی اورانیوم تاکید شده است.
پاریس و واشنگتن تاکید دارند که پیش از همکاریهای تهران ـ آژانس ایران به اولین اجماع بینالمللی علیه پروندۀ هستهای خود گردن نهد.
این در حالی است که تهران هرگونه پیششرطی به خصوص تعلیق غنیسازی را مانعی بزرگ برای دستیابی به نتایج مثبت برای حل و فصل پروندۀ هستهای ایران میداند.
از این رو، تهران ایدۀ همکاری با آژانس بینالمللی انرژی اتمی را ارجحتر از دیگر ایدهها به خصوص ایدۀ تعلیق غنیسازی اورانیوم میداند.
با این حال در مقابل سخنگوی وزارت امور خارجۀ فرانسه با وجود آن که توافقنامه بین تهران و آژانس را گامیدر مسیر درست میداند آن را کافی ندانسته چرا که معتقد است که به تعلیق فعالیتهای هستهای حساس که شورای امنیت خواستار آن است، اشارهای ندارد.
این در حالی است که مارتین گایگر، سخنگوی وزارت امورخارجۀ آلمان در این باره گفت: «آلمان مخالف تصویب قطعنامه علیه ایران بوده و در عین حال خواستار برداشتن گامهای بعدی برای حل مسالمتآمیز موضوع هستهای ایران است.» گایگر با اشاره به این که «فعالیتهای دیپلماتیک آلمان دربارۀ ایران محدود به گفت وگو با گروه 1+5 نیست»، افزود: «به عنوان یکی از اعضای سازمان انرژی اتمی، با مسالۀ سوالهای بیجواب مواجهیم و ما میخواهیم به ایران شانس داده شود تا اعتماد از دست رفتۀ جامعۀ بینالملل را بار دیگر جلب کند.»
سخنگوی وزارت امور خارجۀ آلمان اضافه کرد: «اگر ایران آماده است که این کار را بکند (رفع ابهام از مسالۀ هستهای) در این صورت من فکر میکنم ما بتوانیم از بحثها دربارۀ تحریمهای آینده خودداری کنیم.»
به عقیدۀ ناظران، آلمان خواهان به تعویق افتادن طرح پیشنویس قطعنامۀ جدید تا هنگام گزارش محمد البرادعی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی دربارۀ پیشرفت توافق ایران و آژانس در ماه نوامبر (آبان ماه) است.
محمد البرادعی هفتۀ گذشته گفته بود آژانس بینالمللی انرژی اتمی به طور دقیق تعهدات ایران برای «رفع ابهامات» را ارزیابی کرده و تا پایان سال جاری میلادی اسناد و مدارک درخواستی را مورد بررسی قرار میدهد.
مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی با اشاره به این که «در ماه نوامبر تصویر روشنی از مذاکرات با ایران ارایه خواهد شد»، افزوده بود: «ما یک جدول زمانی داریم که به وضوح ما را تا ماههای نوامبر و دسامبر قادر خواهد کرد که بگوییم، آیا ایران با حسن نیت با ما همکاری میکند یا مانند برخیها که میگویند درصدد خرید زمان است.»
البرادعی روز جمعه نیز در گفتوگو با خبرگزاری شین هوا و شبکۀ خبری «سی.سی.تی.وی» گفت: «ما هنوز در موقعیتی نیستیم که اعلام کنیم منحصرا دارای اهداف صلح آمیز است اما در حال پیشرفت به سوی جلو هستیم.»
وی در عین حال از ایران خواست که به قطعنامههای شورای امنیت سازمان ملل که از تهران میخواهد به سرعت غنیسازی اورانیوم را تعلیق کند، توجه کند.
البرادعی در ادامه تاکید کرد: «ما شاهد هیچ گونه تاسیسات هستهای اعلام نشدۀ در حال فعالیت نبودهایم، ما مدرک ملموسی مبنی بر این که برنامۀ ایران تسلیحاتی بوده است، مشاهده نکردهایم.»
مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی افزود: «ما همچنان به ترغیب ایران به همکاری و ایجاد شرایط مذاکرات ادامه خواهیم داد.»
با این وجود در حالی که آلمان و مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی خواستار در اختیار قرار دادن وقت بیشتر به تهران برای نشان دادن حسن نیت خود شدهاند روزنامۀ اتریشی استاندارد در گزارشی اعلام کرد که فرانسه قصد ندارد در مناقشه بر سر برنامۀ هستهای ایران در انتظار اقدام شورای امنیت و سازمان ملل بماند. این روزنامه ادامه داد: «دیپلماسی فرانسه در چرخشی نسبت به روند گذشته در مقابل ایران دیگر قصد ندارد فقط منتظر تحریمهای سازمان ملل باشد.»
این روزنامه ادامه داد: «سارکوزی نمیخواهد منتظر قطعنامهای در سازمان ملل بماند، زیرا به گفتۀ دیپلماتهای فرانسوی بحث دربارۀ چنین قطعنامهای تا پیش از آغاز سال 2008 میلادی آغاز نخواهد شد. به علاوه ممکن است که روسیه نیز به عنوان دارندۀ حق وتو مانع از اتخاذ اقدامات شدیدتر علیه ایران شود.»