ابوالقاسم قاسمزاده
نزدیک به سی سال است که دو نگاه درباره لبنان، سرنوشت مردم آن و این کشور را رقم میزند. نگاهی از بیرون از برخی از کشورهای منطقه گرفته، تا اسرائیل و آمریکا که لبنان را وسیله و اهرم سیاستهای خود در خاورمیانه میبینند و لبنان را جایگاهی میدانند تا با ایجاد بحرانهای گوناگون در آن، طراحیهای سیاسی خود را پیش ببرند. از این دیدگاه لبنان همواره آشوبزده است و از مسیر فتنههای گوناگون سیاسی، امنیتی و جنگهای داخلی و بیرونی عبور داده میشود. نگاه دیگر که در درون لبنان از سوی مردم و شخصیتهای دارای شناسنامه پاک و روشن ملی و میهنی و حتی با باورهای دینی وجود دارد. که نزدیک به سه دهه برای استقلال حقیقی این کشور و آزادی و آبادی آن در تلاش هستند. و هم کشورهای در منطقه از عرب و غیرعرب نیز هستند که همواره برای نجات لبنان از فتنههای گوناگون فعالیت کردهاند و در جهت کمک به نجات این کشور اسلامی از هیچ کوششی دریغ نکردهاند. این کشورها، فتنههای اسرائیل و آمریکا در سراسر منطقه و بخصوص در لبنان را بخوبی دریافتهاند و برای صلح و آرامش در لبنان به حمایت مردم این کشور برخاستهاند. اما واقعیت زندگی در لبنان در سی سال گذشته نشان میدهد که این کشور زمان بسیار اندکی از آرامش را در این مدت تجربه کرده و جنگ و درگیریها ویژگی لبنان در تعریف از آن شده است.
از چند روز گذشته، فتنه جدید دیگری در این کشور سر برآورده که در طول چند روز منجر به کشته شدن بیش از دویست نفر شده است. گزارش خبری چنین است. نبرد بین نیروهای ارتش لبنان و نیروهای گروهی موسوم به «فتحالاسلام» که به سبک القاعده فعالیت میکند، همچنان و بطور مستمر در روز و شب ادامه دارد. بنابر اظهارات مقامات رسمی لبنانی، این درگیریها که در منطقه «تریپولی» و در کنار اردوگاه پناهندگان فلسطینی (نهرالبارد) در جریان است، شدیدترین درگیریهایی است که در دو دهه گذشته در این منطقه رخ داده که طبق اخبار منتشر شده منجر به کشته و زخمیشدن صدها تن از غیرنظامیان در محل درگیریها شده است و تاکنون بیش از سی نفر از ارتش لبنان و به همین تعداد از نیروی مسلح بنام «فتحالاسلام» کشته شدهاند.
«نهرالبارد» اردوگاه آوارگان فلسطینی است که نهایت وسعت آن دو کیلومتر است و بیش از چهل هزار نفر از پناهندگان فلسطینی در آن زندگی میکنند. کشتهشدگان از نیروهای ارتش لبنان، اعضاء گروه مسلح «فتحالاسلام»، مردم عادی لبنانی و از فلسطینیانی میباشند که در این ناحیه زندگی میکنند. بیشترین تعداد کشتهشدگان که آمار اولیه بیش از صد و پنجاه نفر خبر داده شده است از مردم عادی لبنانی و از خانواده فلسطینیانی هستند که در اردوگاه زندگی میکنند.
در معرفی سابقه گروه موسوم به فتحالاسلام، در گزارشها آمده که این گروه در سالهای اخیر در لبنان مستقر شدهاند و دارای 150 تا 200 نفر عضو مسلح است و آن را از گروههای سنی تندرو یا (سلفی) میدانند که با شبکه القاعده در ارتباط است. رهبر این گروه فردی است بنام «شکیر العباسی» که یک فلسطینی فراری بخاطر قتل «لارنس فولی» دیپلمات آمریکایی در اردن در سال 2002، است که از همدستان سابق «ابومصعب الزرقاوی» رهبر سابق القاعده عراق است. بعد از شکست نیروهای القاعده در عراق و کشته شدن زرقاوی، تعدادی از عناصر وابسته به شبکه القاعده عراق بصورت گروههای خاص، خود را به لبنان رسانیدهاند و در برخی از مناطق این کشور جای گرفتهاند. ارتش لبنان، اینک میخواهد تا با نابودی گروه فتحالاسلام نشان دهد که حضور شبکه القاعده در لبنان خطرناک و منجر به فتنههای گوناگون خواهد شد. از سوی دیگر کسانیکه به دنبال تشکیل دادگاه بررسی پرونده قتل «رفیق حریری» هستند و برخی از افراد از هواداران و از دولت «سنیوره»، سوریه را متهم کردهاند که از گروه فتحالاسلام حمایت میکند و با آشوب جدید میخواهد تا ماجرای دادگاه رفیق حریری را تحتالشعاع قرار دهد. در این آشوب و فتنه، اکنون با مسلح شدن «سمیر جعجع» فالانژیست لبنانی که توسط اسرائیلیها و آمریکاییها حمایت مالی و تسلیحاتی میشود، خطر درگیری مسلحانه دیگری در لبنان را بسیاری هشدار میدهند.
حزبالله لبنان بطور رسمی ضمن محکوم کردن رفتار گروه فتحالاسلام و آشوبطلبی آنها، خواهان آتشبس و پایان دادن به کشتاری که بیشتر از مردم عادی فلسطینی و لبنانی است، شده است. اگرچه چند ساعتی آتشبس موقت برقرار شد، اما از دیشب دو باره صدای رگبار مسلسل و برخاستن دود ناشی از آتشسوزی در این منطقه در بیروت شنیده و دیده شد. فتنه کنونی اگر از مسیر دقیق هدایت نگردد، احتمال ادامه آن و درگیریهای مسلحانه دیگر در بیروت و برخی از نواحی لبنان را میتوان پیشبینی کرد.
اکنون و بار دیگر لبنان در شرایط عدم امنیت قرار گرفته است که هرگونه چرخش در آن به سمت و سوی جنگ و کشتار وسیعتر در این کشور را نمیتوان ناممکن دانست.