«انسجام اسلامی» در اندیشه امام خمینی‌(ره)

واقعیت اینست که سلطه غرب سکولار فارغ از معنویت در سده‌های اخیر بر جهان با وجود برخی وجوه مثبت آسیب‌های فراوانی را برای حیات بشری پدید آورده که دفع آنها جز با توسل به مکاتب الهی و در صدر آن اسلام (البته به دور از خرافات و الحاقات شخصی و برخی متألهین) میسر نخواهد بود و نگاه اسلام نیز جهانی است و تحقق آرمان‌های آن تنها با همبستگی و وحدت مسلمانان امکان‌پذیر می‌باشد، در ادامه بخش‌هایی از آرا، حضرت امام را در خصوص این موضوع می‌آوریم:

دعوت به وحدت اسلامی براساس تعالیم الهی اسلام و بعنوان یک وظیفه از طرف امام‌(ره) مطرح می‌شود چنانکه میفرمایند: «باید تعلیمات اسلام را گرفت و همانطوری که اسلام دستور داده است مؤمنین، همه مؤمنین در همه جا برادر هستند و امر کرده است به اینکه اعتصام بحبل‌الله بکنید و متفرق از هم نشوید و دستور داده است به اینکه تنازع با هم نکنید و الا فشل میشوید، مسلمین وقتی میتوانند از گیر ابر قدرتها و از گیر حکومتهای فاسد خودشان خلاص بشوند که این امر خدا را اجابت کنند. این دعوت الهی است، از صدر اسلام تا آخر» (صحیفه نور، ج 7، ص 434)

امّا حضرت امام چه طرحی را برای اتحاد مسلمانان ارائه دادند، به نظر میرسد ایشان در کتاب «ولایت فقیه» به روشنی در این باره توضیح داده‌اند؛ در این کتاب امام با توضیح توطئه‌های استعمارگران در سرزمینهای اسلامی و وجود حکومتهای فاسد و دست‌نشانده از لزوم «انقلاب سیاسی اسلامی» در هر یک از کشورهای اسلامی و بعد صدور آن به سایر نقاط سخن می‌گویند و در این راه تأکید خاص خود را بر نقش ملتها و بعد علماء اسلام قرار می‌دهند. در مقام عمل نیز حضرت امام‌(ره) در این راه گام نهادند و به موفقیتهای چشمگیری نائل آمدند؛ در قسمتی از کتاب مذکور که در سال 1348 با گردآوری تقریرات درس خارج ایشان تهیه شده است می‌خوانیم: «شرع و عقل حکم می‌کند که باید نگذاریم وضع حکومتها به همین صورت ضداسلامی یا غیر‌اسلامی ادامه پیدا کند. دلائل این کار واضح است چون برقراری نظام سیاسی غیر‌اسلامی به معنی بی‌اجرا ماندن نظام سیاسی اسلام است همچنین به این دلیل که هر نظام سیاسی غیر‌اسلامی نظامی شرک‌آمیز است چون حاکمش طاغوت است و ما موظفیم آثار شرک را از جامعه مسلمانان و از حیات آنان دور کنیم و از بین ببریم... این وظیفه‌ایست که همه مسلمانان در یکایک کشورهای اسلامی باید انجام بدهند و انقلابات سیاسی اسلامی را به پیروزی برسانند.»

در ادامه این بحث حضرت امام‌(ره) با اشاره به تجزیه وطن اسلام توسط استعمارگران و حکّام مستبد و جاه‌طلب به ویژه پس از جنگ جهانی اول و ایجاد قلمروهای کوچک و گماشتن یک مأمور یا دسته‌ای از مأمورین و عمال استعمار در این سرزمینها می‌فرمایند: «ما برای اینکه وحدت امّت اسلام را تأمین کنیم، برای اینکه وطن اسلام را از تصرف و نفوذ استعمارگران و دولتهای دست‌نشانده آنها خارج و آزاد کنیم راهی نداریم جز اینکه تشکیل حکومت بدهیم. چون بمنظور تحقق وحدت و آزادی ملتهای مسلمان بایستی حکومتهای ظالم و دست‌نشانده را سرنگون کنیم و پس از آن حکومت عادلانه اسلامی را که در خدمت مردم است بوجود آوریم. تشکیل حکومت برای حفظ نظام و وحدت مسلمین است، چنانکه حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها در خطبه خود میفرماید که امامت برای حفظ نظام و تبدیل افتراق مسلمین به اتحاد است» (ولایت فقیه، امیرکبیر، 1375 ص 42)

طرح چنین آرمانهایی از سوی حضرت امام‌(ره) همواره با مخالفت برخی افراد از جمله بعضی متدینین مواجه بوده است که گمان میکردند «چون ما قدرت حاکم کردن اسلام و عدالت را در جهان نداریم، پس وظیفه‌ای هم در این زمینه برعهده نداریم.» اما امام خمینی‌(ره) به چنین شبهاتی پاسخ داده و میفرمودند: «تأخیر در رسیدن به همه اهداف دلیل نمی‌شود که ما از اصول خود عدول کنیم. همه ما مأمور به ادای تکلیف و وظیفه‌ایم نه مأمور به نتیجه. اگر همه انبیاء و معصومین‌(ع) در زمان و مکان خود مکلّف به نتیجه بودند، هرگز نمی‌بایست از فضای بیشتر از توانایی عمل خود فراتر بروند و سخن بگویند و از اهداف کلّی و بلندمدتی که هرگز در حیات ظاهری آنان جامه عمل نپوشیده است، ذکری به میان آورند.» (صحیفه نور، ج 21، ص 95)

حضرت امام‌(ره) پس از انقلاب اسلامی چنانکه در برنامه خود مشخص کرده بودند و به تلاش برای صدور اصول انقلاب و بیداری مسلمانان ادامه دادند، ایشان میفرمایند: «من به صراحت اعلام می‌دارم که جمهوری اسلامی ایران با تمام وجود برای احیای هویت اسلامی مسلمانان در سراسر جهان سرمایه‌گذاری می‌کند و دلیلی هم ندارد که مسلمانان جهان را به پیروی از اصول تصاحب قدرت در جهان دعوت نکند و جلوه جاه‌طلبی صاحبان قدرت و پول و فریب را نگیرد.» (امام خمینی و قرائتی نوین از دین، نشر ذکر، 1378، ص 132)

امام خمینی‌(ره) حدود یکسال پس از انقلاب اسلامی نیز تأکید می‌کنند که با توجه به ماهیت اسلامی نهضت، محصور بودن آن در یک کشور پذیرفتنی نمی‌باشد: «نهضت برای اسلام نمی‌تواند محصور باشد در یک کشور و نمی‌تواند محصور باشد در حتی کشورهای اسلامی، نهضت برای اسلام همان دنباله نهضت انبیاست. نهضت انبیاء برای یک محل نبوده است، پیامبر اکرم اهل عربستان است لکن دعوتش مال عربستان نبوده، محصور نبوده به عربستان، دعوتش مال همه عالم است.» (صحیفه نور، ج 10، ص 115)

حضرت امام‌(ره) به مناسبت سالروز پیروزی انقلاب اسلامی در همان سال می‌فرمایند: «ما انقلابمان را به تمام جهان صادر می‌کنیم چرا که انقلاب ما اسلامی است و تا بانگ لااله‌الا‌الله و محمد رسول‌الله بر تمام جهان سایه نیفکند مبارزه هست و تا مبارزه در هر کجای جهان علیه مستکبرین هست ما هستیم.» (صحیفه نور، ج 11، ص 266)

امام‌(ره) در زمانهای مختلفی بر لزوم صدور انقلاب و حمایت از مستضعفین جهان در مقابل مستکبران تأکید فرموده و اعلام داشته‌اند که «اگر ما در بسته بمانیم قطعاً نابود خواهیم شد ما باید حسابمان را صریحاً با قدرتها و ابرقدرتها یکسره کنیم و به آنها نشان دهیم که با تمام گرفتاریهای مشقت‌باری‌ که داریم با جهان برخوردی مکتبی می‌نماییم.»

1. امام خمینی‌(ره) در بندی از وصیت‌نامه جامع الهی ـ سیاسی خویش نیز خطاب به همه «مسلمانان و مستضعفان جهان» قیام و انقلاب و صراحتاً تشکیل یک دولت اسلامی با جمهوریهای آزاد و مستقل را توصیه میکنند: «وصیت من به همه مسلمانان و مستضعفان جهان این است که شما‌ها نباید بنشینید و منتظر آن باشید که حکّام و دست‌اندرکاران کشورتان یا قدرتهای خارجی بیایند و برای شما استقلال و آزادی را تحفه بیاورند... و شما ای مستضعفان جهان و ای کشورهای اسلامی بپا خیزید و حق را با چنگ و دندان بگیرید و از هیاهوی تبلیغاتی ابرقدرتها و عمّال سرسپرده آنان نترسید و حکام جنایتکار که دسترنج شما را به دشمنان شما و اسلام عزیز تسلیم می‌کنند از کشور خود برانید و خود و طبقات خدمتگزار زمام امور را به دست گیرید... و به سوی یک دولت اسلامی با جمهوریهای آزاد و مستقل به پیش روید که با تحقق آن همه مستکبران جهان را به جای خود خواهید نشاند و همه مستضعفان را به امامت و وراثت ارض خواهید رساند، به امید آن روز که خداوند تعالی وعده فرموده است.» (وصیتنامه، انتشارات سوره، 1376، ص 57 - 8)