برخی از ویژگی‌ها و وظایف جنبش دانشجویی

الف‌ـ ویژگی‌های جنبش دانشجویی

1ـ جنبش دانشجویی معرف هویت ملی کشور ما و نماینده آنچه در جامعه ما از قومیت‌ها و اقوام مختلف با گرایش‌های مختلف سیاسی، عقیدتی وجود دارد است.

2ـ روحیه اصلاح‌طلبی و اینکه جنبش دانشجویی یک حرکت اصلاح‌گرایانه است.

3ـ جنبش دانشجویی، جنبشی پیشرو و پیشتار بوده و در بیشتر فعالیت‌های سیاسی و اجتماعی کشور ما حضور فعالی داشته است.

4ـ روحیه مبارزه با استعمار و استبداد.

5ـ روحیه ترقی‌خواهی و دموکرات بودن.

6ـ اعتقاد به شایسته‌سالاری و ضابطه‌مداری در امور کشور.

7ـ از آنجایی که جنبش دانشجویی بخش مهمی از حرکت‌های سیاسی، اجتماعی مردم ایران در دوران مختلف بوده این است که به طبقه و قشر خاصی اختصاص نداشته و توجه آن به منافع ملی و مصالح کشور است.

8ـ جنبش دانشجویی حرکتی به طرف پیشرفت و دگرگونی جامعه از وضع نامطلوب به وضع مطلوب است.

9ـ جنبش دانشجویی چهره‌یی آزادیخواهانه و ظلم‌ستیز دارد و خواهان دموکراتیزه کردن جامعه و استمرار و بسط و تعمیق دموکراسی و آزادی‌های اساسی است.

10ـ جنبش دانشجویی یک جنبش کیفی است نه کمی.

11ـ به علت موقعیت سنی که دانشجویان دارند این است که کمتر دغدغه معاش را دارند چرا که معاش آنها معمولا از طرف خانواده تامین می‌گردد لذا می‌توانند حرارت کافی و قدرت عملی زیادی داشته باشند.

12ـ جنبش دانشجویی، جنبشی است که بدون چشمداشت مادی و دستیابی به قدرت، خواهان پیگیری مطالبات اجتماعی و سیاسی مردم بوده و در این راه هزینه‌های بسیاری را پرداخت کرده است.

13ـ از ویژگی‌های دانشجویان و جنبش دانشجویی دسترسی به منابع مختلف خبری است. منابع خبری‌اش چند مرجعی و چندمنبعی است.

14ـ حرکت دانشجویان عموما ناشی از صداقت، صمیمیت، ضمیر روشن و فطرت پاک آنها است.

15ـ و بالاخره خواسته آنها تبلور خواسته‌های اقشار مختلف جامعه و توده مردم است.

ب‌ـ وظایف جنبش دانشجویی

در کنار ویژگی‌هایی که برای جنبش دانشجویی برشمردیم در مقابل یک سلسله وظایفی نیز بر جنبش بار می‌شود که باید به آنها توجه خاصی کرد.

1ـ از آنجایی که جنبش دانشجویی جزیی از جامعه مدنی و جزیی از بدنه اجتماعی در سطح کشور است لذا می‌بایستی با نهادهای مدنی و بدنه اجتماعی پیوند تنگاتنگ برقرار کند.

2ـ از جمله وظایف جنبش دانشجویی این است که می‌بایستی تلاش کند که حالت گسستگی‌ای که بین نسل گذشته و نسل جدید وجود دارد، چه از لحاظ سیاسی و چه از لحاظ فکری، اجتماعی و اقتصادی از بین برود و این شکاف تاریخی که قرن‌ها در اجتماع ما وجود داشته و به علت انقطاع فرهنگی از پیشرفت و حرکت بازمانده است از بین رفته و به خصوص در این مقطع زمانی حساس باید از تجربیات، اندوخته‌ها و دستاوردهای گذشتگان هر چه بیشتر بهره برد و در حرکت‌ها و فعالیت‌های اجتماعی به این تجارب بهای بیشتری داده شود.

ـ جنبش دانشجویی باید برخورد عقلانی با قضایا، حوادث پیش آمده و مسائل اجتماعی داشته باشد. دوران برخورد عاطفی دیگر گذشته است، تجزیه و تحلیل شرایط باید براساس اصول و معیارهای عقلانی و خردپذیر صورت گیرد.

4ـ جنبش دانشجویی باید به کسب آگاهی و دانش لازم بپردازد. پایه‌های فکری خود را تقویت کرده و از سطحی‌نگری درباره مسائل روی برتابد تا یک چارچوب فلسفی و نظری مستحکمی درباره جنبش‌ها و فعالیت‌های اجتماعی خود داشته باشد.

5ـ جنبش دانشجویی در مورد حوادث و مسائل جاری که در کشور به وجود می‌آید نباید برخورد واکنشی و عکس‌العملی داشته باشد. باید رویدادها را آنچنان که شایسته است مورد تجزیه و تحلیل قرار داده و برخورد عقلانی و نه عکس‌العملی با مسائل پیش آمده داشته باشد.

6ـ جنبش دانشجویی باید در بالا بردن سطح آگاهی‌های عمومی در بین اقشار دیگر جامعه کوشش کند و تلاش‌اش باید در جهت توسعه نهادهای مدنی از مطبوعات آزاد گرفته تا دیگر تشکل‌های مردمی از قبیل انجمن‌ها، تشکل‌های صنفی و دیگر موسسات مدنی باشد.

7ـ به همین جهت جنبش دانشجویی باید فضای عمومی کشور به خصوص دانشگاه را سرشار از امید و نشاط کرده و با افسردگی و یاس و ناامیدی برخورد کند.

8ـ جنبش دانشجویی ضمن اینکه باید یک جنبش مستقل بوده و به هیچ گروه، سازمان و احزاب خاصی وابسته نبوده بایستی مسیر طبیعی خود را طی کند ولی این مانع از آن نیست که دانشجویان شخصا در احزاب و نهادهای مدنی فعالیت نکنند.

9ـ جنبش دانشجویی باید به این مهم نیز توجه نماید که مسائل و مشکلات جامعه ما فقط با عوض شدن مسئولان یا وضع برخی از قوانین، حل نمی‌شود. مسائل و مشکلات اساسی جامعه ما باید از پایین حل شود و باید زمینه‌های فرهنگی و اجتماعی لازم را در نظر گرفت؛ مشکلاتی نظیر مشکلات اقتصادی، تورم، اشتغال، فساد، فحشا، بیکاری، مبارزه با تکاثر‌طلبی و اینکه عده‌یی به ثروت‌های کلان رسیده و اکثریت جامعه برای به دست آوردن ضروری‌ترین مسائل زندگی خود در تنگنا به سر می‌برند. حل این مشکلات احتیاج به یک بسیج عمومی دارد و تنها از طریق مشارکت همگانی در تشکل‌های مدنی و با ایجاد احزاب مردمی و قوی و وجود مطبوعات آزاد و منتقد انجام می‌شود. باید کوشش کرد تا این تشکل‌ها از درون جامعه بجوشند. (مانند شوراها، انجمن‌ها، احزاب و...)

10ـ در اینجا نوبت به مهمترین وظیفه دانشجویان می‌رسد و آن نقد و انتقاد و نهادینه شدن آن است. چه نقد خود، چه نقد دیگران و چه نقد قدرت و افرادی که جزء مسئولان و اداره‌کنندگان جامعه هستند. نقد و نظارت مستمر بر مسئولان یک حق فطری است که باید اعمال شود و این نه تنها دانشجویان بلکه همه افراد مملکت باید به این مهم بپردازند و اصل هشتم قانون اساسی نیز به این امر اشاره کرده است.

بنابراین آنچه که امروز می‌باید برای همه نیروهای اجتماعی از جمله جنبش دانشجویی با وجود تمام فشارها و برخوردهایی که با آن می‌شود مورد توجه قرار گیرد؛ آگاهی‌بخشی به جامعه و بررسی عقلانی مسائل از طریق حضور فعال در جنبش‌های اصلاحی، طرح مشکلات و مطالبات اقتصادی، اجتماعی و سیاسی مردم که دائم با آن درگیر هستند. یافتن راه چاره برای رهایی از این مشکلات با باز نگه داشتن فضای سیاسی، کوشش برای آزادی زندانیان سیاسی، مطبوعاتی، دانشجویی و آزادی مطبوعات و به وجود آوردن شرایطی که هر فردی بتواند مستقلا و بدون هیچ‌گونه تحمیلی در سرنوشت کشور خود و انتخاب مسئولان تصمیم بگیرد.