اقدامات جدید واشنگتن و تلاش برای تصویب قطعنامه دیگر برضد جمهوری اسلامی ایران با مقاومت چین، روسیه و آلمان روبهرو شده است که این کشورها ضمن حمایت از توافقات اخیر ایران و آژانس اعلام کردند که با اعمال هرگونه تحریمهای بیشتر علیه ایران مخالفند.
روزنامه واشنگتنپست در این باره مینویسد:
در حالی که افزایش تنشها بین واشنگتن و تهران ادامه دارد، آمریکا میزبان مقامهای ارشد روسیه، چین، فرانسه، انگلیس و آلمان در 21 سپتامبر (30 شهریورماه) برای انجام گفتوگو درباره متن پیشنویس قطعنامه تحریمها علیه ایران خواهد بود.
دیپلماتهای آگاه گفتند: با این وجود، آمریکا تاکنون با مقاومت چین، روسیه و آلمان برای دست زدن به اقدامات جدید علیه ایران روبهرو شده است. نشست هفته گذشته در برلین با حضور کارشناسان مسائل ایران از شش کشور از سوی نمایندگان غربی با عنوان «سرد» و «یک فاجعه» توصیف شد، زیرا آلمان با موضعگیری آنها مخالفت کرد. در نتیجه هماکنون آنها انتظار دارند که هرگونه قطعنامه جدید سازمان ملل تنها کمی سختتر از قطعنامههای قبلی در ماههای دسامبر و مارس باشد.
در همین حال روسیه با صراحت اعلام کرد که از هرگونه اقدام سختتر و فوری شورای امنیت علیه برنامه هستهای ایران با وجود درخواستهای آمریکا از رهبران جهان برای بحث و مذاکره درباره این مساله در هفته آینده حمایت نخواهد کرد.
به گزارش روزنامه فاینشنال تایمز، در حالی که آمریکا این مساله را روشن کرد که از تلاشهای اخیر ایران برای از بین بردن نگرانیهای بینالمللی درباره برنامه هستهای خود خوشحال نیست، یک مقام ارشد کرملین در مسکو نشان داد که روسیه از قطعنامه جدید تحریمها علیه ایران حمایت نخواهد کرد. این مقام خاطرنشان کرد: تا جایی که درباره برنامه هستهای ایران نگرانی وجود دارد، ما قطعنامههایی را در شورای امنیت سازمان ملل متحد تصویب کردهایم. تاکنون تا این حد کافی بوده است.
همچنین خبرگزاری رویترز به نقل از دیپلماتها نوشت: اتحادیه اروپا در تلاش برای دفع اقدامات کنگره آمریکا در راستای مجازات شرکتهای خارجی است که با ایران تجارت میکنند. این خبرگزاری به نقل از دیپلماتها افزودند که بروکسل بیم دارد که ممکن است اقدامات آمریکا متحدین غربی را علیه یکدیگر قرار دهد و اتحاد علیه تهران بر سر خودداری از توقف غنیسازی اورانیوم را تضعیف کند.
قدرتهای مهم اروپایی میگویند قصد دارند در درخواست تحریمهای سختتر علیه تهران در سازمان ملل به واشنگتن بپیوندند. اما بروکسل با هرگونه تلاش برای اعمال یکجانبه قانون آمریکا برای مجازات شرکتهای اروپایی که در ایران سرمایهگذاری یا با آن تجارت میکنند، در صورت ضرورت در سازمان تجارت جهانی مبارزه خواهد کرد.
در همین حال خبرگزاری آلمان نیز گزارش داد که کشورش خواهان آن است که حداقل تا ماه نوامبر (آذرماه) باید به ایران فرصت داد تا توافقات خود را عملی کند.
در عین حال نماینده آلمان در آژانس اظهار داشت: ما نه تنها به شفافسازی درباره گذشته برنامه هستهای ایران نیاز داریم بلکه باید اعتماد کاملی داشته باشیم مبنی بر اینکه ایران هماکنون و در آینده هیچ فعالیت هستهای نظامی انجام نخواهد داد.
سخنگوی وزارت خارجه آلمان در واکنش به مواضع ضدایرانی رئیسجمهوری فرانسه، از تداوم رایزنی و تلاشهای برلین برای حل موضوع هستهای ایران خبر داد.
به گزارش مهر، به نقل از روزنامه «تاگس اشپیگل»، «مارتین یگر» اظهار داشت: آلمان مخالف تصویب قطعنامه علیه ایران بوده و در عین حال خواستار برداشتن گامهای بعدی برای حل مسالمتآمیز موضوع هستهای ایران است.
از سوی دیگر «اولریش ویلهم» سخنگوی دولت آلمان نیز در این زمینه خاطرنشان کرد: موضوع هستهای ایران به قدری برای دولت اهمیت دارد که این مساله در دیدار غیررسمی هفته گذشته «آنجلا مرکل» صدراعظم این کشور با «نیکلا سارکوزی» رئیسجمهوری فرانسه نیز مطرح شد.
وی بدون آنکه به جزئیات این گفتوگو اشاره کند، تاکید کرد باید تلاش کرد تا شیوههای دیپلماتیک را برای حل موضوع هستهای ایران در پیش گرفت.
این در حالی است که رئیسجمهوری فرانسه در سخنان روز گذشته خود در پاریس خواهان اعمال سختگیریهای شدید علیه ایران شد.
وی با ادعای اینکه ایران درپی انجام فعالیتهای غیرمتعارف هستهای است، مدعی شد: کشورهای اروپایی حتی در صورت عدم برخورد شورای امنیت سازمان ملل متحد با ایران باید علیه این کشور همسو شده و مواضع سختی را در قبال این کشور در پیش گیرند.
تلاش آمریکا برای جلبنظر اروپا علیه ایران
گزارشها حاکی از آن است که اعضای شورای امنیت در خصوص اینکه بهترین رویکرد در قبال ایران چیست با یکدیگر اختلاف دارند. این در حالی است که کشورهای غیرمتعهد نیز با آنچه آن را دخالت سیاسی آمریکا در فعالیت آژانس میدانند مخالفت کردند.
روزنامه فاینشنال تایمز نیز از مخالفت روسیه با تحریمهای مجدد ایران خبر داده و نوشته است: علیرغم درخواست آمریکا برای گردهمایی قدرتهای بزرگ به منظور گفتوگو پیرامون برنامههای هستهای ایران، روسیه به خوبی نشان داد که در حال حاضر از تشدید رویکرد سازمان ملل در برابر برنامه هستهای ایران حمایت نخواهد کرد. این روزنامه سپس از قول یک مقام عالیرتبه روسیه در مسکو نوشت: روسیه از قطعنامه جدید شورای امنیت حمایت نخواهد کرد و تا جایی که به برنامه هستهای ایران مربوط میشود ما قطعنامههای لازم را در سازمان ملل تصویب کردهایم.
3 در برابر 3
هم اکنون گمانهزنی درباره صدور قطعنامه بعدی علیه ایران آغاز شده است. آمریکا، انگلیس و فرانسه در یک طرف و آلمان، روسیه و چین، در طرف دیگر پایههای این گمانهزنی را شکل میدهند. فرانسه پس از انتخاب رئیسجمهور راستگرای خود تغییر و چرخشی در سیاستهای قبلی خود داشته و به سوی آمریکا و علیه ایران تمایل پیدا کرده است و این در حالی است که اکنون آلمان در طرف مقابل خواهان تغییر رفتار قلدرمآبانه علیه ایران است.
به گزارش خبرگزاری مهر، 21 آگوست (30 مرداد) بود که ایران و آژانس بینالمللی انرژی اتمی از توافق خود درباره طرح کاری برای توضیح برخی مسائل حل نشده درباره برنامه هستهای تهران خبر دادند. این توافق همچون گذشته با مخالفتهای آمریکا روبهرو شد.
اما «محمد البرادعی» مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی در گزارش خود در هشتم شهریور درباره برنامه هستهای ایران اعلام کرد که هیچ انحرافی در برنامه هستهای ایران وجود نداشته است، اعترافی که باز هم با واکنش شدید آمریکا به این گزارش منطقی و اتهامات جدید آن به البرادعی روبهرو شد. اما البرادعی در اظهارات مکرر خود از این گزارش دفاع کرد و بر حقانیت برنامه هستهای ایران صحه گذاشت.
نشست دورهای شورای حکام بین روزهای 19 تا 21 شهریور هم در حالی برگزار شد که گروه متعهدها (نم) از حقوق هستهای ایران دفاع کردند، اما اتحادیه اروپا خواستار تعلیق غنیسازی از سوی ایران شد.
پس از آنکه آمریکا اعلام کرد که نشست گروه 1+5، 21 سپتامبر (30 شهریور) برگزار میشود، رسانههای غربی از افزایش شکاف و اختلاف بین فرانسه و آلمان پرده برداشتند.
روز پنجشنبه 22 شهریور، روزنامه واشنگتنپست از مخالفت چین، روسیه و آلمان با افزایش تهدیدها علیه ایران خبر داد. رویترز هم روز گذشته در تحلیلی نوشت: اختلاف و جدایی در ائتلاف قدرتهای غربی برای اعمال فشار بر ایران در جهت توقف برنامه غنیسازی خود نمایان شده، زیرا فرانسه از درخواستهای آمریکا برای دور جدید تحریمها علیه ایران حمایت میکند و این در حالی است که آلمان با آن مخالف است.
در ادامه این تحلیل آمده است: آمریکا، آلمان، فرانسه و انگلیس تلاشهای دیپلماتیک را برای تنبیه ایران بهزعم خود، به علت خودداری از توقف برنامه غنیسازی رهبری کردهاند و در متقاعد کردن چین و روسیه برای دو قطعنامه قبلی موفق بودهاند.
اما این در حالی است که تحلیلگران غربی به پافشاری ایران بر ادامه برنامه هستهای خود و تن ندادن به درخواست این قدرتها اعتراف میکنند، چرا که تحلیلگر رویترز در این باره نوشت: با وجود این تحریمها، ایران از توقف این برنامه که میگوید برای اهداف صلحآمیز است، خودداری کرده است.
در این بین، موضع خصمانه فرانسه علیه جمهوری اسلامی ایران و همسو شدن با فشارهای آمریکا علیه کشورمان قابل تامل است. «فردریک دساگنیوکس» سخنگوی وزارت امور خارجه فرانسه اعلام کرد که کشورش آماده اتخاذ اقدامهای جدید علیه ایران است. وی گفت: ما خواستار تحریمهای جدید به عنوان اولویت در شورای امنیت سازمان ملل متحد هستیم.
اما این در حالی بود که آلمان تصریح کرد: گفتگو درباره تحریمهای جدید در صورت همکاری ایران با شورای امنیت سازمان ملل متحد و از بین بردن تردیدها درباره برنامه هستهای خود الزامی نیست. «مارتین یگر» سخنگوی وزارت امور خارجه آلمان گفت: آلمان در صورتی که لازم باشد آماده است تا گامهایی را علیه ایران بردارد، اما به عنوان عضو آژانس بینالمللی انرژی اتمی آماده است تا به ایران این شانس را بدهد تا اعتماد از بین رفته جامعه بینالملل را نسبت به برنامه هستهای خود احیا کند.
سخنگوی وزارت امور خارجه آلمان درباره توافق اخیر با آژانس بینالمللی انرژی اتمی برای حل مسائل حل نشده گفت: پس از رایزنیهای طولانی با خاویر سولانا (مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا)، جلسات متعددی برگزار شد؛ اما عزم و تلاش جدی برای حل مسائل باقیمانده داشتیم، ولی آنها مدام با تبلیغات منفی ادعا میکردند که ایران اختلافات خود را با آژانس حل نکرده است؛ در حقیقت مسائلی باقیمانده بود و ما عزم جدی برای حل آنها داشتیم، اما رفتار ناشایست برخی طرفها با پرونده هستهای ایران و ارجاع پرونده به شورای امنیت مانع توافق در آن زمان شد.
لاریجانی تاکید کرد: ایران خواهان حل تمام مسائل موجود و رفع نگرانیها و اطمینان بخشیدن درباره صلحآمیز بودن برنامه خود است.
خبرنگار الجزیره پرسید: البرادعی درباره ایران گفته است که همکاری داشته است، اما آمریکا و کشورهای اروپایی به ویژه انگلیس و آلمان میگویند این همکاری کافی نیست و پرونده ایران در شورای امنیت باقی میماند و درصدد تشدید تحریمها علیه ایران هستند؛ شما داوری نهایی محمدالبرادعی مدیرکل آژانس را چگونه پیشبینی میکنید؟
دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران در پاسخ به این پرسش گفت: به اعتقاد من، آمریکاییها با مواضع اخیرشان نشان دادهاند از این توافق راضی نیستند و اظهارات سختگیرانه برضد البرادعی که به شکل مناسب به آن پاسخ داد، ثابت کرد که آمریکاییها مشکلآفرینی را انتخاب کردهاند و دوست ندارند این مسئله از راه صحیح و منطقی و در چارچوب آژانس حل شود.
لاریجانی افزود: ما گام بسیار مثبتی را با آژانس برای حل نهایی مسائل برداشتهایم و اگر برخی کشورها ماجراجویی نکنند موضوع هستهای ایران در چارچوب درست و منطقی خود به راحتی حل خواهد شد.
لاریجانی خاطرنشان کرد: ایران کشور مهمی است و میتوان تعامل سازنده با آن داشت، اما آمریکاییها به سبب مشکلات فراوان در عراق و شکست استراتژی خود، راه مشکلآفرینی و تنشزایی را انتخاب کردهاند و تمایلی به حل موضوع هستهای ایران در چارچوب آژانس ندارند.
دببر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران با هشدار به غربیها درباره تبعات منفی تصویب هرگونه قطعنامه ضدایرانی جدید بر تلاشها برای حل موضوع هستهای ایران، تاکید کرد و گفت: ایران هرگز فعالیتهای هستهای مشروع خود را متوقف نخواهد کرد چرا آنها میخواهند این فناوری فقط در انحصار خودشان باقی بماند و کشورهای دیگر از این حق مشروع محروم باشند؟
این موضعگیریها در حالی مطرح میشود که البرادعی همکاری ایران با آژانس را بسیار خوب و شفاف بیان کرده است. وی در عین حال با انتقاد از برخی کشورها خواستار فرصت برای ادامه روند به وجود آمده در پی توافق ایران و آژانس شده است.
دکتر علی لاریجانی نیز در این مورد طی مصاحبهای با الجزیره موضع ایران را اعلام کرد.
لاریجانی درباره روند حل موضوع هستهای ایران و توافق اخیر با آژانس بینالمللی انرژی اتمی برای حل مسائل حل نشده گفت: پس از رایزنیهای طولانی با خاویر سولانا (مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا)، جلسات متعددی برگزار شد؛ ما عزم و تلاش جدی برای حل مسائل باقیمانده داشتیم، ولی آنها مدام با تبلیغات منفی ادعا میکردند که ایران اختلافات خود را با آژانس حل نکرده است؛ در حقیقت مسائلی باقیمانده بود و ما عزم جدی برای حل آنها داشتیم، اما رفتار ناشایست برخی طرفها با پرونده هستهای ایران و ارجاع پرونده به شورای امنیت مانع توافق در آن زمان شد.
لاریجانی تاکید کرد: ایران خواهان حل تمام مسائل موجود و رفع نگرانیها و اطمینان بخشیدن درباره صلحآمیز بودن برنامه خود است.
پرونده هستهای ایران هماکنون پس از بحثهای فراوان وارد مرحله جدیدی شده است. از یک طرف کارشناسان فنی آژانس این پرونده را عاری از مشکلات فنی میدانند و مدیرکل آژانس نیز از همکاری خوب و شفاف ایران سخن به میان میآورد و از طرف دیگر آمریکاییها و برخی کشورهای غربی باز به بهانه مشکلات فنی سعی دارند قطعنامه دیگری برضد جمهوری اسلامی ایران در شورای امنیت صادر کنند. اما مساله اینجاست که امروز آلمان به عنوان یکی از سه کشور قدرتمند اروپا به واسطه دیپلماسی فعال و گسترده ایران سیاستهای معتدلتری نسبت به گذشته اتخاذ کرده و به جمع مخالفان صدور قطعنامه علیه ایران پیوسته است.
امروز آژانس، آلمان، غیرمتعهدها، روسیه و چین به عنوان کشورها و مجموعههای مهم و تاثیرگذار در مقابل آمریکا، فرانسه و چند کشور اروپایی بر سر پرونده هستهای ایران در مقابل یکدیگر ایستادهاند و کار را برای آمریکا پیچیدهتر کردهاند. فاکس نیوز (شبکه نومحافظهکاران) از سردرگمی آمریکا اینطور گزارش میکند:
همزمان با تصمیم آلمان برای عدم حمایت از اعمال تحریمهای بیشتر علیه ایران، مقامات کاخ سفید به این نتیجه رسیدهاند که تحریمها علیه ایران «مردهاند» و آنها در حال برداشتن گامهای ابتدایی برای طراحی برنامههای نظامی علیه ایران هستند.
در گزارش فاکسنیوز آمده است: تصمیم جدیدی که توسط مقامات آلمانی درباره عدم حمایت از هرگونه تحریم جدید علیه ایران گرفته شده است، طیف گستردهای از مقامات کاخ سفید را به طراحی سناریوهای احتمالی عملیات نظامی علیه ایران متقاعد کرده است. تصمیم جدید آلمان در نشستی که اخیراً در برلین برگزار شده اتخاذ شده است و این تصمیم بنا به گفته چندین تن از مقامات دولت بوش، کاخ سفید را به این نتیجه رسانده است که تحریمها مردهاند.