نوآوری؛ موانع و راهکارها

بسم‌الله‌الرحمن‌الرحیم‌

مایلم نخستین یادداشت امسال را به مقوله نوآوری به منزله تابلوی راهنمای سال جدید و بحث پیرامون برخی ملزومات و نیز موانع نوآوری در ایران امروز اختصاص دهم و به مسئولیت‌ها و مشکلات دولت در این باب اشاره کنم. ‌

به عنوان مسئول دولت خود را در دو سطح نسبت به مقوله نو آوری مسئول می‌بینم: ‌

اول، زمینه‌سازی، حمایت ورفع موانع اداری موجود در برابر استعدادها و نو آوری‌های مردمی‌در عرصه‌های علمی، اقتصادی، فرهنگی و... است. در این خصوص، همه نخبگان را به مشارکت و مشورت می‌طلبم و دولت را در عالی‌ترین سطح برای اصلاحات انقلابی و انعطاف در روشها بسیج خواهم کرد. البته به خوبی می‌دانم که این کار آسانی نیست و باید برای رفع بسیاری از رسوبات و موانع سخت افزاری و نرم‌افزاری که عادت به کهنگی و محافظه کاری را در بسیاری نهادهای حکومت، به وجود آورده چاره‌ای اندیشید. اما همه سعی خود را در این خصوص خواهم کرد و از همه صاحبنظران می‌خواهم که دولت را در این زمینه با پیشنهادات خود یاری دهند تا به امید خدا تغییراتی موثر در حد توان و امکانات دولت تا پایان سال 87 ایجاد شود. ‌

اما سطح دوم، برنامه‌های ایجابی خود دولت و روشهای نوآورانه آن در حل مشکلات کشور است. جهش‌های نو گرایانه در مدیریت، نیاز به شجاعت وحکمت درکنار یکدیگر دارد. در اینجا می‌خواهم بر عنصر شجاعت و جرات در تحقق نوآوری، تاکید کنم زیرا یکی از موانع جدی در برابر شکوفایی ملی و تاریخی ایران حتی در سطح نخبگان، ترس ازنوآوری است که امروز نیز عامل مقاومت در برابر تغییرات شده است و اگر فکری به حال آن نکنیم شکوفایی تمدنی وتاریخی ایران جدید، بازهم به تاخیر افتاده ونوآوری‌های فردی وپراکنده، تبدیل به یک جنبش نوآوری در سطح ملی نخواهد گردید. ‌

از بازی با کلمات و فریب افکار عمومی‌بیزارم و به واقعیات زندگی مردم، بیش از تصورات خیالی از پشت درهای بسته، توجه دارم و خود را در برابر مشکلات واقعی مردم مسئول می‌دانم. از این رو همراهی با توده‌های واقعی مردم را به عضویت در حلقه‌های خاص با دغدغه‌های خاص ترجیح می‌دهم. ‌

اینجانب در راستای تحقق وعده‌های انتخاباتی، موظف بودم که دست به نوآوری‌های جدی و اصلاحات اساسی در مسائل مهم و گوناگون کشور بزنم. موضوعاتی از قبیل نظام بانکداری و وام و نرخ بهره، نظام مدیریت و برنامه ریزی، نظام مالیاتی، در عرصه بیمه‌های اجتماعی و بهداشت عمومی، توزیع ثروت وسهام عدالت، سیاست خارجی و...

در همین راستا برنامه‌هایی جدید و اصلاحاتی نوآورانه تدارک دیدیم و با کمک همکارانم در دولت با تمام قدرت وارد عمل شدیم. اما با چه واکنش‌هایی مواجه شدیم؟! در تمام این دو سه سال میل شدید به ادامه سنت‌های اداری وعادت‌های مدیریتی و نوعی انجماد در برابر برنامه‌های دولت، سرعت انجام این اصلاحات را کاسته است. این دولت نسبت به گذر زمان، بسیار حساس است واگر واحد زمان برای برخی سیاست‌مداران، سا ل و دهه بوده است برای ما هفته‌ها، روزها، وحتی ساعت‌ها نیز مهم‌اند. ‌

اگر برای ما نیز منافع حزبی یا اهداف تبلیغاتی وانتخاباتی اولویت می‌داشت براستی نباید وارد برخی ساختار شکنی‌های روشی و مدیریتی می‌شدیم. زیرا شکستن عادات و شالوده‌های کهنه، شبیه نوعی خرافه‌ستیزی در عرصه مدیریتی است وهر نوع شالوده‌شکنی، باعث چالش‌هایی طبیعی یا مصنوعی و حتی دشمن‌تراشی می‌شود.

دولت دهها طرح نوآورانه در عرصه‌های مدیریتی و اقتصادی داشته ولی سطح اصطکاک و مقاومت در برابر نوآوری، متاسفانه بسیار بالاست و ما هزینه‌های زیادی برای آن پرداخته و می‌پردازیم. ‌

بخش مهمی ‌از وقت و توان دولت، صرف غلبه بر این مقاومت‌ها، ترس‌ها و محافظه کاری‌ها و عادت‌های کهنه می‌شود.

من نمی‌خواهم از دولت، رفع مسئولیت کرده و برخی ناکامی‌ها را بر عهده دیگران بیندازم. همچنین مدعی بی‌نقص بودن برنامه‌های دولت و روش‌ها و تصمیمات شخص رئیس جمهور نیستم، ادعا نمی‌کنم که از همه ظرفیت‌ها و امکانات، بدرستی استفاده شد و بهتر از این نمی‌شد و نمی‌شود ولی بگذارید از دوستان به نحوی و از دشمنان به نحوی گلایه کنم که اگر راه را بر نوآوری باز نکنیم و اگر بر این ترس غلبه نکنیم ایران عزیز نخواهد توانست عقب ماندگی تاریخی یکی دو قرن اخیر در عصر قاجار و پهلوی را از راههای میان بر جبران کند. آنچه باید نگرانش باشیم ساختارشکنی علیه مبانی و چارچوبهای هویت اسلامی‌و ایرانی است اما نوآوری در روشها امری کاملا ضروری و حتی دیر شده است و نباید محافظه کاری و تنبلی را با عقلانیت اشتباه گرفت اقتصاد ما، نظام مالیاتی، بانکی، بیمه‌ها، الگوی مصرف سوخت و انرژی، یارانه‌ها، نحوه تقسیم کار میان دولت و بخش خصوصی، نظام آموزشی و پژوهشی کشور، سیاست خارجی، نظام مطبوعاتی و رسانه و حزبی در کشور، مدیریت شهری، نظام واردات و صادرات و... همه و همه، تشنه نوآوری در چارچوب اهداف انقلاب اسلامی ‌و در مسیر پیشرفت عادلانه کشورند. ‌

تغییراتی که در هیئت دولت صورت می‌گیرد نیز در همین راستاست. ما یک گروه منسجم هستیم که به اقتضای موقعیت و شرایط، انعطاف و تغییرات لازم را در خود به وجود می‌آوریم و هیچ یک به مسئولیتهای خود به عنوان یک امتیاز یا سر قفلی نگاه نمی‌کنیم. ‌

همکاران قبلی و فعلی من در دولت، از این همکاری، تصور یک مسابقه ماراتن امدادی رادارند که بین راه مشعل را یکی به دیگری می‌سپارد. هدف اصلی هیچ یک از ما بقاء در دولت نیست بلکه خدمت به ملت است. ‌

هر یک از این برادران و خواهران که جای خود را به دیگری می‌دهند برای خود نه هویتی فردی بلکه هویتی جمعی قائلند و این جانب از همه کسانی که فداکارانه آمدند ومتواضعانه رفتند عمیقا متشکرم و می‌دانم که این سخت ترین و شیرین‌ترین دوران خدمت را از یاد نخواهند برد.

همکاران من شب و روز آرام ندارند وقتی جابجا می‌شوند شاید برای نخستین بار پس از ماهها فرصت استراحت می‌یابند. از همه آنها سپاسگزارم و بابت ماموریت‌های شبانه روزی و طاقت فرسا از آنها و خانواده‌هایشان عذرخواهی می‌کنم. ‌

ترمیم کابینه در این دولت یک سیاست از قبل اعلام شده بر اساس اصالت هدف است. همه ما ابزار هستیم و ملت هدف. فرصت اشتباه کردن و محافظه کاری نداریم. وزرای جدید یا قدیم این کابینه هیچ یک سیاست باز و قدرت طلب نبوده و آرزوی وزارت نداشته و ندارند و همین جا اعلام میکنم که سیاست انعطاف و انطباق در دولت ادامه خواهد داشت. همه ما باید به امانت بزرگ خدا و مردم و فرصت محدودی که در اختیار داریم بیاندیشیم. ‌

من و همکارانم در دولت، روزهای خدمت و دولت را و حتی ساعتهای آن را می‌شماریم و برای هر روز و هر ماه به ضرورت نوآوری می‌اندیشیم و صادقانه طالب همکاری و همفکری همفکران و حتی منتقدان هستیم. ‌

از دوستان می‌خواهیم که به ما اعتماد کنند و مشورت دهند و کمک برسانند و از نوآوری نهراسند.

و از منتقدان و مخالفان دولت نیز متواضعانه می‌خواهم که بجای انتقام حزبی به ارتقای ملی بیاندیشند. باید شجاع بود و راه را برای شکوفایی ملی و تاریخی ایران باز کرد. همه کمک کنیم. جای دوری نمی‌رود.