تاریخ انتشار : ۲۴ شهريور ۱۳۸۷ - ۰۹:۱۳  ، 
شناسه خبر : ۳۷۲۱۴

همانگونه که پیش‌بینی می‌شد اجلا‌س سران عرب در دمشق نتوانست درخصوص مهمترین دستور کار خود یعنی کمک به حل بحران لبنان ‌به نتیجه قابل توجهی دسترسی پیدا کند. عدم شرکت سران پرنفوذ‌ترین کشورهای عرب یعنی عربستان و مصر و اتهام افکنی‌های آنان علیه سران کشور میزبان- سوریه- پیشاپیش امکان موفقیت اجلا‌س دمشق را زیر سوال برده بود.اما نکته قابل توجه و تامل برانگیز در اجلا‌س دمشق، توافق سران حاضر در اجلا‌س بریک موضوع غیر مرتبط با دستور کار اجلاس و طرح آن از نطق افتتاحیه دبیرکل اتحادیه عرب تا بیانیه پایانی سران بود. عمرو موسی دبیرکل اتحادیه عرب که معمولا‌ مواضع نرم و مثبت نسبت به ایران اتخاذ می‌کند بخشی از سخنرانی‌ خود در آغاز اجلا‌س را به موضوع جزایر سه گانه ایرانی اختصاص داد و خواستار پاسخ فوری ایران به درخواست امارات در زمینه این جزایر شد. او نیز مانند همفکران عرب خود، ارجاع به محاکم بین‌المللی را یکی از راه‌ها برای حل مشکل جزایر دانست. اختتامیه اجلا‌س سران عرب نیز وضعیتی مشابه افتتاح آن داشت و اجلا‌س نیم بند و غیر موثر دمشق کار خود را با بیانیه‌ای پایان داد که در یکی از بــنــدهــای آن، ‌تــوجــه جــدی بــه مـوضـوع جزایرسـه گـانـه وجـود داشـت. الـبـته این بار بــرخــلا‌ف تــعـبیریکی از مقام‌های عالیرتبه ایــرانــی، مـوضوع جزایربه صورت «روتین» وهمیشگی مورد اشاره قرار نگرفت و برای نـخستین بار در اجلا‌سی که میزبان آن مهمترین متحد ایران در میان اعراب بود احتمال کشاندن پای شورای امنیت در موضوع جزایر سه گانه مطرح شد. در بند مربوط به جزایر سه گانه ایرانی، علا‌وه برتکرار چند باره عبارت «اشغال جزایر توسط ایران»، به جزئیاتی از قبیل ساخت و ساز توسط ایـران در جـزایر سه‌گانه و اجرای مانور در نزدیکی جزایر توسط ایران اشاره شده و این اقدامات، ناقض حاکمیت امارات بر این جزایر معرفی شده و از ایـران درخـواسـت شـده اسـت کـه ایـنـگـونه اقدامات تحریک آمیز - که به ادعای سران پرمدعای عرب دخالت در امور داخلی کشور مـسـتقل امارات است- را مـتـوقـف کـنـد. امـا مهم‌ترین نکته در بیانیه اجلاس سران عرب درخواست از دبیر کل سازمان ملل برای قرار دادن موضوع جزایر سه‌گانه در دستور کار شورای امنیت بود. جدیت سران عرب در گـنـجـانـدن مـوضـوع جـزایر در بیانیه پایانی اجلاس خود، اگرچه موضوع جدیدی نبود، اما این بار از چند جهت تـفاوت عمده با نوبت‌های پیشین داشت. نخستین تفاوت، تلاش گسترده ایران برای کمک به سوریه در برگزاری هرچه موفق‌تر این اجلاس علیرغم تلاش‌های بعضی از سران بانفوذ عرب برای ناکامی این اجلاس بود. همچنین حضور وزیر امور خارجه ایران شــرایــط مـتـفــاوتــی نـسـبــت بــه بـسـیــاری از اجلاس‌های گذشته این اتحادیه ایجاد می‌کرد. مـتـهــم ســاخـتــن ایــران بــه انـجــام اقــدامــات تحریکآمیز و درخواست از دبیر کل سازمان ملل بـرای ارجـاع ادعـای اشغال جزایر سه‌گانه توسط ایران در دستور کار شورای امنیت، یکی دیگر از نکاتی بود که تفاوت بیانیه اخیر با ادعاهای واهی اعراب در اجلاس‌های قبلی را به نمایش می‌گذاشت. از نکات دیگر مهم، قـرائـت بـیـانـیـه شـدیـدالـلـحـن علیه ایران در اجلاسی بود که از ابتدا تا انتها، ریاست آن را بشار اسد رئیس‌جمهور نه چندان بانفوذ سوریه در میان اعراب، اما نزدیک به ایران به عهده داشت و می‌توان حدس زد که او هم با سایر عرب‌ها همکاری وهم زبانی کامل نموده است تا حداقل در برخی موضوعات، اجلا‌س ناقص برگزار شده دردمشق را موفق جلوه دهد.

البته در ابعاد بین‌المللی نیز زمان تنظیم این بیانیه، قابل تامل بود. زیرا تقریبا هم زمان با پایان نشست سران عرب در دمشق، رهبران ناتو در بخارست پایتخت رومانی گرد هم آمدند و جرج بوش رئیس‌جمهور آمریکا نیز از این فرصت برای تشدید تبلیغات خود علیه ایران، بهره‌گیری نمود. او از از تهدیدات روز افزون موشکی ایران خبر داد و تلا‌ش کرد که افزایش توانمندی‌های ایران را تهدیدی برای امنیت و استقلا‌ل همسایگان ایران برشمارد. او با بزرگ نمایی آنچه که آن را تهدید ایران علیه همسایگان می‌نامید، خواستار همکاری روسیه با آمریکا برای مقابله با این تهدید شد. جــرج بــوش هــمــچــنـیـن عـلـیرغم مخالفت برخی کشورها هـمچون آلمان، از عضویت گرجستان و اوکراین در پیمان ناتو حمایت کرد و نهایتا نیز توانست موافقت ضمنی سران ناتو را برای پذیرش عضـــــــویت این دو عضــــــــو جدید جلب کند. برخی ادعـــــــــــاها در خصوص احـتـمـال تـلا‌ش عـربستان و ترکیه برای دسترسی به سلا‌ح اتمی در صورت ادامـه برنامه هسته‌ای ایران را نیز می‌توان در راستای «تهدید دانستن» ایران تفسیر کرد و اکـنـون می‌توان حدس زد که روش نوین اعراب در طرح موضوع جزایر سه گانه و متهم ساختن ایران به اقدامات تحریک آمیز علیه استقلا‌ل یک کشور همسایه ،‌تنها باد در پـرچـم جـرج بـوش اسـت تا ادعـاهـای او در خـــصــــوص لــــزوم حــمـــایـــت مـوشـکـی از همسایگان ایران و نهایتا موجه جلوه دادن «طـرح سـپـردفـاع مـوشـکی» مورد پذیرش قرار گیرد.

البته نه ادعاهای واهی سران عرب، از طـرف ایـران بـی‌پـاسـخ ماند و نه اظهارات ماجراجویانه جرج بوش. وزارت خارجه ایران با ابراز تعجب از به حاشیه کشیده شدن مسائل مهم جهان اسلام در اجلاس سران عرب و دخالت در موضوعی که از طریق مذاکرات دوجـانـبـه ایـران و امارات قابل حل است، بر حاکمیت بلامنازع ایران بر جزایر سه گانه ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک تاکید کرد. درخصوص اظهارات جرج بوش در اجلاس بخارست هم سیدمحمد علی حسینی سـخـنـگـــوی وزارت امـــور خــارجــه اظـهــار داشـت:«مـنـاسـبـات دوسـتـانـه و رو به رشد جمهوری اسلامی ایران با همسایگان بیانگر این واقعیت است که ثبات موجود در میان کشورهای منطقه از تمامی مولفه‌های آرامش بخش بـرخـوردار بـوده و اقـدامـات مـداخـله‌جویانه و بی‌ربط دیگران نمی‌تواند هیچ خللی در آن ایـجـاد کـنـد.» حسینی همچنین با اشاره به توانمندی‌های نظامی جمهوری اسلامی ایران اظهار داشت: «این توانمندی‌ها جنبه دفاعی داشته و در خدمت ثبات و امنیت منطقه است و استقبال کشورهای همسایه به ویژه ترکیه از همکاری‌های امنیتی و مبارزه مشترک علیه تروریسم منطقه‌ای، بهترین گواه بر این امر است» سخنگوی وزارت امور خارجه ایران بـــا اشـــاره مــســتــقــیـــم بـــه ســخــنـــرانـــی‌هــا و موضع‌گیری‌های جرج بوش گفت: «اتخاذ ایـن قـبـیل سیاستهای تشنج آفرین در دوره ریـاسـت جـمهوری فعلی آمریکا، موجبات افزایش بحران‌های سیاسی، امنیتی و اقتصادی در دنیا را فراهم ساخته و تشدید مشکلات فزاینده سیاسی، امنیتی و اقتصادی مردم آمریکا و تنفر روزافزون افکار عمومی جهان از آمریکا را به دنبال داشته است».