فرانک رتهر
ترجمه: محمدعلی فیروزآبادی
«ادی کراس» می دانست که تا اعلام نتایج انتخابات روزهای زیادی باقی مانده است. این نماینده پارلمان زیمبابوه و عضو حزب اپوزیسیون یعنی«حرکت برای تغییرات دموکراتیک» می گوید: «این آخرین دست و پا زدن های یک اسب در حال مرگ است.» کراس همان روز بعد از انتخابات می دانست که حزبش در انتخابات پارلمان پیروز شده و رهبر حزب یعنی «مورگان تسوانگیرای» اکثریت آرا را کسب کرده است. این خبر را پرزیدنت «رابرت موگابه» هم از طریق اعضای کمیسیون مرکزی انتخابات شنید. از همین لحظه بود که زنجیره یی از کنفرانس ها و گفتوگوها و مذاکرات پنهانی آغاز شد. موضوع بحث در همه این نشست ها یک چیز بود؛ آیا موگابه باید شکست را بپذیرد یا برای ماندن در قدرت تلاش کند؟
آن «اسب در حال مرگ» اما تصمیم به زنده ماندن و ادامه جنگ و مبارزه گرفت. اولین جمعه بعد از انتخابات بود که دفتر سیاسی حزب موگابه یعنی «زانو» جلسه اضطراری تشکیل داد و پس از پنج ساعت تصمیم به ادامه حمایت از رئیسجمهور فعلی گرفته شد. اعضای رهبری حزب از موگابه 84 ساله با اصرار خواستند برای انتخاب رئیسجمهور، دور دوم انتخابات را برگزار کند، زیرا کاملاً آشکار بود که وی نتوانسته بود در دور اول پیروزی قاطع را از آن خود سازد. جالب آنکه این انتخابات دور دوم هم که بر پایه قانون اساسی زیمبابوه باید حداکثر تا سه هفته بعد از دور اول برگزار شود، تا سه ماه دیگر برگزار نخواهد شد. این مستبد پیر یعنی موگابه قصد دارد با به کارگیری تاکتیک تاخیر و تعویق، از شکستی دیگر مانند شکست در انتخابات پارلمانی جلوگیری کند. طرفداران موگابه امید دارند وی در صورت پیروزی در انتخابات ریاست جمهوری بتواند علیه پارلمان جدید اقدام کند، بدین صورت که با انتخاب شش سناتور برای مجلس سنا همه مصوبات قانونی مجلس را بی اثر و بلوکه کند.
حزب زانو به رهبری موگابه دیگر از دوسوم آرای پارلمان برخوردار نیست و تنها 97 کرسی از 210 کرسی پارلمان زیمبابوه به طرفداران دیکتاتور رسید. طبق قانون هیچ یک از هفت وزیر دولت نیازی به کسب رای اعتماد از مجلس ندارند. اما در انتخابات اخیر و در کشوری که حزب موگابه از قدرت زیادی برخوردار است، حزب اپوزیسیون توانست آرای بیشتری نسبت به قبل به دست آورده و در برخی حوزه ها قوی تر از حزب زانو عمل کند.
موگابه که از زمان استقلال زیمبابوه در سال 1980 با دیکتاتوری بر این کشور حکومت می کند، از شکست حزب خود در برابر اپوزیسیونی که همواره از آن به عنوان ماموران استعمار یاد می کرد، به شدت شوکه شده است. وفاداران و ابواب جمعی این دیکتاتور از این می ترسند که قدرت و موقعیت های خود را از دست داده و مجبور شوند به خاطر جرم و جنایت هایشان پاسخ دهند، به خصوص در مورد قتل بیست هزار نفر از افراد قبیله «اندیل»؛ جنایتی که کوتاه زمانی پس از اعلام استقلال به وقوع پیوست.
در این میان این فرمانده کل ارتش زیمبابوه یعنی ژنرال «کنستانتین چیونگا» است که موگابه را به جنگ ترغیب می کند. همین ژنرال چند روز قبل از انتخابات گفته بود؛ «تا زمانی که من زنده هستم، اپوزیسیون به حکومت نخواهد رسید.» چیونگا آماده بود همان روزها به ارتش دستور حمله بدهد. «جیبولانی سیباندا» یکی دیگر از فرماندهان قدیمی ارتش زیمبابوه هم رسماً اعلام کرد که تسوانگیرای آرزوی رسیدن به قدرت را به گور خواهد برد؛ «ما برای این کار خواهیم جنگید و پیروز خواهیم شد.» موگابه و طرفدارانش حزب اپوزیسیون را متهم می کنند که هشت سال پیش خواهان بازپس دادن اراضی مصادره شده به سفیدپوستان بوده است. به گفته نزدیکان دولت بسیاری از سفیدپوستان اخراج شده بار دیگر به کشور بازگشته و در انتظار بازپس گیری اموال شان به سر می برند. طرفداران موگابه ادعا می کنند اپوزیسیون دچار گسستگی شده و در انتخابات آینده بازنده خواهد شد. ناظران امور هم نگران این مساله هستند که گروه های فشار جوان و بدنام حزب زانو موسوم به «بمب های سبز» در مناطق روستایی به جان رای دهندگانی بیفتند که دیگر نمی خواهند به موگابه رای دهند. یکی از نمایندگان حزب زانو در پارلمان به نام «والتر موسمیی» اعتقاد دارد شاید قتل عام محکوم به شکست باشد اما «این مساله در مورد جنگ صدق نمی کند.»با این حال برخی نزدیکان موگابه در این مورد که بتوان بار دیگر کنترل اوضاع را به دست گرفت، تردید دارند. «آگوستین چیهوری» فرمانده پلیس زیمبابوه در اولین روزهای بعد از انتخابات برای حزب اپوزیسیون مجوز برگزاری جشن های پیروزی را صادر کرد، در حالی که تا پیش از آن هرگونه تجمع مخالفان با گاز اشک آور و باتوم پاسخ داده می شد. اما این مجوز در عرض مدت کوتاهی لغو شد و در عوض ماموران پلیس سراغ دفاتر به گفته خودشان بی نام و نشان حزب اپوزیسیون در حراره رفتند و همزمان بسیاری از خبرنگاران خارجی را که مجوزی برای کار نداشتند، دستگیر کردند. «هپیتون بونیونگوه» رئیس اداره اطلاعات و امنیت زیمبابوه که از طریق منابع خبری اش از رقم و میزان دقیق آرای شهروندان اطلاع داشت، نتوانست در آن جلسات دفتر سیاسی کاری از پیش ببرد. او نیز مانند بسیاری از افراد خانواده و مشاوران شخصی موگابه وی را تشویق به کناره گیری محترمانه می کرد. نیروهای اپوزیسیون هم قول داده بودند در صورت کناره گیری رئیسجمهور کسی مزاحم وی نخواهد شد و آنها حاضرند زندگی آرام و بی دغدغه یی را برای وی در زیمبابوه تضمین کنند. علاوه بر آن طی روزهای نخست بعد از انتخابات نشست های مخفیانه زیادی میان رئیس سازمان اطلاعات و حزب اپوزیسیون و نیروهای اصلاحطلب حزب زانو برگزار شد اما تندروها از هرگونه مصالحه و آشتی جلوگیری کردند. این در حالی است که زیمبابوه در آستانه وضعیتی فاجعه بار قرار دارد. نرخ بیکاری به هشتاد درصد رسیده و یک سوم مردم این کشور از طریق کمک های غذایی کشورهای خارجی زندگی می کنند. قدرت اقتصادی هم از سال 2000 به نصف کاهش یافته و نرخ تورم سالانه هم سر به 160 هزار درصد می زند. یک کیسه آرد ذرت در بازار سیاه به قیمت پنجاه میلیون دلار زیمبابوه به فروش می رسد و رقم امید به زندگی از 56 به 37 سال کاهش پیدا کرده است. کمبود تقریباً همه چیز از جمله نان، آرد ذرت، دارو، بنزین و برق در زیمبابوه کاملاً محسوس است و حال این حزب موگابه است که از کمبود رای رنج می برد. دیکتاتور زیمبابوه در دوران مبارزات انتخاباتی در مناطق مختلف میان مردم پول و غذا پخش می کرد اما جالب آنکه نتیجه انتخابات در بسیاری از همان منطقه ها کاملاً به نفع حزب اپوزیسیون بود و گاه رقم آن 340 رای در مقابل یک رای می شد.
تسوانگیرای رهبر اپوزیسیون زیمبابوه دو روز پس از انتخابات با رضایت اعلام کرد؛ «پس از 29 مارس دیگر زیمبابوه مانند قبل نخواهد بود و این تاریخ نوین کشور ما است که در این دقایق در کابین های رای رقم خورد.» به گفته تسوانگیرای اکثریت رای دهندگان به نفع تغییر و تحول و آغازی جدید آرای خود را به صندوق ها ریخته اند. اما حال ظاهراً وضعیت به صورتی دیگر در حال رقم خوردن است. موگابه به رفتن فکر نمی کند و می خواهد همچنان بر اریکه قدرت باقی بماند. حزب او نیز برای کسب آرای لازم هیچ تردیدی برای استفاده از خشونت نشان نمی دهد. «تندی بیتی» دبیر کل حزب «حرکت برای تغییرات دموکراتیک» نگران ازهم پاشیده شدن و نابودی اپوزیسیون است و همین چند روز پیش هشدار داد؛ «آنها برای جنگ آماده می شوند.»
ظاهراً این آمادگی چندان هم طول نکشید و در حال حاضر نیروهای ارتش و پلیس موگابه بار دیگر کنترل پایتخت را به دست گرفته اند و در حال تخریب دفاتر حزب اپوزیسیون و نیروهای مخالف هستند. از سوی دیگر موگابه بار دیگر طرفداران و نیروهایش را برای حمله به سفیدپوستان بسیج می کند و وضعیت به گونه یی است که رهبران مخالف آشکارا از کشورهای همسایه و همین طور از امریکا و دیگر کشورهای غربی و سازمان ملل تقاضای کمک کرده اند.
از قرار معلوم دیکتاتور پیر زیمبابوه لجوج تر از آن است که به این راحتی ها از کاخ ها و لباس ها و اتومبیل های گران قیمت و همین طور از قدرت، قصد کناره گیری داشته باشد.