نسرین وزیری
دیروز نمایندگان طرح تجمیع انتخابات ریاست جمهوری و مجلس را با اکثریت آرا تصویب کردند. این طرح در حالی تصویب شد که شورای نگهبان اعلام کرد این مصوبه مغایر با قانون اساسی است. در نشست دیروز 121 نفر از مجموع 227 نماینده به این طرح رای مثبت دادند. بر اساس ماده واحده این طرح، انتخابات دوره هشتم مجلس شورای اسلامی همزمان با انتخابات دوره دهم ریاست جمهوری در یک روز برگزار میشود. از آنجا که این طرح هیچ تبصرهای ندارد، هم اکنون مصوبه مجلس در ابهام قرار گرفت. اکنون مشخص نیست که براساس طرح یادشده برای برگزاری همزمان دو انتخابات ریاست جمهوری و مجلس، طول دوره مجلس هفتم یک سال اضافه میشود و یا از طول دوره ریاست جمهوری نهم یک سال کاسته میشود؟ به عبارت دیگر مجلس هفتم 5 ساله خواهد شد یا ریاست جمهوری نهم سه ساله میشود؟
اگرچه نمایندگانی چون الیاس نادران و سیدنظام مولاهویزه نمایندگان تهران و دشت آزادگان، طراحان این طرح، در پی کاهش دوره ریاست جمهوری احمدینژاد چنین طرحی را ارائه دادهاند ولی مشروح مذاکرات دیروز مجلس بر اساس نطقهای مختلف نمایندگان دال بر آن بود که طراحان و موافقان این طرح خواهان افزایش دوره مجلس هفتم هستند. ایرج ندیمی نماینده لاهیجان گفت: اگرچه این طرح دارای دو وجه (افزایش دوره مجلس هفتم و یا کاهش دوره ریاست جمهوری نهم) است ولی وجه اول یعنی افزایش دوره مجلس هفتم قالب است. جواد جهانگیرزاده نماینده ارومیه نیز براساس مشروح مذاکرات صورت گرفته در کمیسیون امنیت ملی و صحن علنی دیروز گفت که این طرح به منظور افزایش دوره مجلس هفتم ارائه و تصویب شده است.
اما این ابهام همچنان وجود دارد و علاوه بر مغایرت این طرح با چند اصل قانون اساسی میتواند دلیل دیگری برای رد آن از سوی شورای نگهبان شود. حمیدرضا حاجی بابایی نماینده همدان و عضو هیات رئیسه مجلس نیز بر این ابهام صحه گذاشت و به اعتماد ملی گفت: در صورت ارجاع این طرح از سوی شورای نگهبان به دلیل وجود این ابهام و شبهه به آن، آن را بار دیگر اصلاح خواهیم کرد.
طرح تجمیع انتخابات مجلس و ریاست جمهوری در حالی مصوب شد که دقایقی پیش از آن رضا طلایی نیک نماینده بهار و کبودرآهنگ پیشنهاد جایگزینی ارائه داده بود که بر اساس آن انتخابات مجلس نهم و ریاست جمهوری یازدهم همزمان برگزار میشد. به این ترتیب عمر مجلس هشتم، 5 ساله میشد و نه مجلس هفتم. وی در توضیح پیشنهاد خود با بیان اینکه بسیاری از ایرادات نمایندگان در این پیشنهاد مرتفع شده است، گفت: مدت دورههای مجلس و ریاست جمهوریای که بر اساس این پیشنهاد همزمان انتخابات آنها برگزار خواهد شد، به شکل شفاف معین شده تا هیچ ابهام قانونیای در آن نباشد. به گونهای که دوره ریاست جمهوری همچنان 4 سال باقی میماند و دوره مجلس هشتم، یک سال اضافه میشود. به گفته وی در صورت تصویب این پیشنهاد بسیاری از شائبهها دال بر تلاش نمایندگان مجلس هفتم برای افزایش طول دوره خودشان نیز مرتفع میشود و مردم در انتخابات دور بعد، نمایندگان خود را برای 5 سال انتخاب خواهند کرد. گفتنی است در طول زمانی که طلایی نیک مشغول تشریح پیشنهاد خود بود، گه گاه فریاد دو ـ دو برخی نمایندگان از گوشه و کنار مجلس شنیده میشد. حسن زمانی نماینده ملایر تنها در یک جمله مخالفت خود را با این پیشنهاد اعلام کرد و گفت: این پیشنهاد به هیچ وجه اجرایی و عملیاتی نیست! البته هادی حق شناس نماینده بندر انزلی در موافقت با این پیشنهاد و در واکنش به مخالفت زمانی گفت، اتفاقا به همان دلایلی که ایشان این پیشنهاد را به هیچ وجه اجرایی و عملیاتی ندانستند باید بگویم که انتخابات دوره هشتم مجلس و ریاست جمهوری دهم قابل تجمیع نیست. وی با بیان اینکه این پیشنهاد بخش عظیمیاز مشکلات این طرح را حل میکند، ادامه داد: قطعا افزایش یک ساله دوره مجلس هفتم با ایراد شورای نگهبان مواجه میشود. مضاف بر اینکه وکالت ما از سوی مردم برای حضور در این مجلس، 4 ساله بوده و افزایش یک ساله آن، خلاف رعایت در امانت است. این نماینده اقلیت با تاکید بر اینکه نباید هزینه سیاسی و اجتماعی یک سال افزایش دوره خودمان را به بهانه صرفه جویی اقتصادی در تجمیع انتخابات، بپردازیم یادآور شد: در همه جای دنیا، همه دولتها برای سود اجتماعی و سیاسی، بهای اقتصادی میپردازند ولی اینجا برعکس شده است که به صلاح کشور و ملت و حتی مجلس و نمایندگان آن نیست. وی در ادامه از دیگر مصوبات مجلس مبنی بر افزایش سن رای دهندگان و افزایش سطح مدرک تحصیلی کاندیداهای مجلس یاد کرد و گفت: مجموع تمامی این مصوبات به علاوه طرح تجمیع انتخابات مجلس و ریاست جمهوری هزینههای سیاسی و اجتماعی بسیاری دارد که نباید آن را به کشور و جامعه تحمیل کنیم.
در حالی که نمایندگان با فریاد دو - دو با سخنان حق شناس مخالفت میکردند، حداد عادل رئیس مجلس از مخالفت دولت با این طرح خبر داد و پیشنهاد مذکور را به رای گذاشت. از میان 230 نماینده حاضر در این جلسه تنها 62 نفر با این پیشنهاد موافقت کردند و مخالفت 164 نماینده و رای ممتنع 10 نماینده دیگر منجر به عدم تصویب این پیشنهاد شد.
دو اخطار قانون اساسی
پیش و پس از طرح پیشنهاد جایگزین که مشترکاً از سوی رضا طلایی نیک، حسن سبحانی نیا، حشمتالله فلاحت پیشه، محمود محمدی، داریوش قنبری و احمد پیش بین نمایندگان بهار و کبودرآهنگ، نیشابور، اسلام آباد غرب، آباده، ایلام و بافت ارائه شده بود، اخطارهای قانون اساسی نسبت به اصل طرح تجمیع انتخابات ریاست جمهوری و مجلس مطرح شد.
پیش از بررسی این پیشنهاد، محمدرضا میرتاج الدینی نماینده تبریز با اشاره به مغایرت این طرح با اصول 63، 68 و 114 قانون اساسی متذکر شد که مجلس نباید چیزی خلاف نص صریح قانون اساسی تصویب کند. حداد عادل رئیس مجلس در پاسخ به وی با بیان اینکه این اخطار بیش از دو بار تاکنون مطرح شده است، یادآور شد که در هر دوبار وی به عنوان رئیس جلسه این اخطارها را وارد دانسته ولی نمایندگان آن را تایید نکرده و به آن رای ندادهاند. به همین دلیل دیگر امکان طرح مجدد آن نیست.
اما مهدی کوچک زاده نماینده تهران پس از آنکه پیشنهاد جایگزین مطرح شد با اشاره به اصل 177 قانون اساسی در یک اخطار قانون اساسی گفت: از آنجا که براساس طرح تجمیع انتخابات مجلس و ریاست جمهوری، طول دوره فعالیت نمایندگان مجلس یا دولت دچار تغییراتی خواهد شد، باید یادآور شوم که افزایش یا کاهش هریک از این دورهها مصداق بازنگری در قانون اساسی است. وی با بیان اینکه بازنگری در قانون اساسی دارای شرایطی است به اصل 177 قانون اساسی اشاره کرد و افزود: بر اساس این اصل رهبری پس از مشورت با مجمع تشخیص مصلحت طی حکمیخطاب به رئیسجمهور موارد اصلاح یا تتمیم قانون اساسی را به شورای بازنگری قانون اساسی اعلام میکند. بنابراین این طرح مغایر با این اصل قانون اساسی است. رئیس مجلس این اخطار را وارد دانست و علی رغم اعلام مخالفت نمایندگان که از فریادهای دو - دو آنها مشخص بود، آن را به رای گذاشت. در این رایگیری تنها 76 نماینده این اخطار را وارد دانستند و مخالفت 114 نماینده و رای ممتنع 13 نماینده دیگر سبب شد که این اخطار از سوی قاطبه نمایندگان وارد دانسته نشود. اگرچه برخی دیگر از نمایندگان نیز قصد بیان پیشنهادهایشان را داشتند اما چون این پیشنهادها مکتوب نشده و به کمیسیون امنیت ملی ارائه نشده بود، امکان طرح در جلسه علنی دیروز را نیافت. این دسته از نمایندگان با فریاد دو - دو سعی میکردند که همکاران خود را مجاب کنند به اصل طرح رای ندهند تا پیشنهادهای آنان امکان طرح بیابد. اما فریادهای چهار - چهار به نشانه موافقت با اصل این طرح در نهایت پیروز شد و دوره نمایندگان مجلس هفتم یک سال افزایش یافته و پنج ساله شد.