مونا مشهدی رجبی
در ماه مارس سال جاری میلادی، روسیه رئیسجمهوری جدید و پارلمان تازه خود را انتخاب کرد ولی با توجه به تصویب قانون تازه در این کشور قدرت همچنان در دستان مرد قبلی روسیه یعنی ولادیمیر پوتین باقی ماند. پوتین در دوره جدید نخستوزیر کشور روسیه خواهد بود و با کنترل خود روی عرصه سیاسی و انتخاب رئیسجمهوری مورد تایید خود کاخ کرملین را برای دوره آینده ریاست جمهوری خود حفظ میکند. مسئله مهم این است که مردم حامی پوتین هستند و پوتین هر تصمیمی بگیرد خیل عظیم مردم روسیه فریادهای حمایتکننده خود را همراه وی میکنند تا بتواند به راحتی در راستای تحقق اهداف سیاسی خود گامبردارد. در کنار حمایت مردم از پوتین، وی که 8 سال در کاخ کرملین به هدایت دولت مشغول بود بر رسانههای این سرزمین، بر پارلمان روسیه، بر اقتصاد و خلاصه بر تمامی بخشهای زندگی مردم روسیه کنترل دارد و با سیاستگذاریها و تصمیمات خود کشور را به سمت و سوی مورد نظرش هدایت میکند. تحلیلگران دلیل حمایت مردم از سیاستهای پوتین را درون ریز درآمدهای کلان نفتی به اقتصاد میدانند که سبب شده است تا استاندارد زندگی مردم ارتقا یابد و از نرخ بیکاری و فقر در کشور کاسته شود.
آمارها نشان میدهد در دوران ریاست جمهوری پوتین درآمد سرانه قابل استحصال مردم این کشور 10 درصد رشد کرده است. از طرف دیگر شمار ثروتمندان یا به عبارت بهتر میلیونرها و میلیاردرهای روسی نیز اضافه شده است. آمارها نشان میدهد در سال 2002 میلادی تنها 80هزار نفر میلیونر در کشور روسیه وجود داشته است. در همین سال شمار میلیاردرهای روسی تنها 7 نفر بود. این در حالی است که در سال 2006 میلادی بیشتر از 119 هزار میلیونر و 37 میلیاردر در کشور روسیه زندگی میکردند. جدول زیر نشاندهنده شمار ثروتمندان روسیه در سالهای مورد اخیر است.
اقتصاد روسیه
اقتصاد روسیه یکی از بینظیرترین اقتصادهای در حالگذار در جهان است. روسیه سال 2007 میلادی را با تجربه هفتمین سال رشد اقتصادی به پایان رسانید. متوسط نرخ رشد اقتصادی روسیه از سال 1998 میلادی تا سال 2007 میلادی را میتوان 7 درصد در سال اعلام کرد که در مقایسه با دیگر کشورهای جهان رشد قابل ملاحظهای است.
البته این موفقیت اقتصادی، مرهون رشد فزاینده قیمت نفت و گاز، درآمد کلانی را از صادرات آنها بهدست میآورد و ارزش پایین روبل واحد پول این کشور است. البته از سال 2003 میلادی رشد هزینههای مصرفی و از سال 2006 میلادی افزایش سرمایهگذاریهای خارجی نیز سهم قابل توجهی در اقتصاد این سرزمین بازی کردند.
کارشناس میز روسیه در صندوق بینالمللی پول بر این باور است که اقتصاد کشور روسیه بیش از اندازه رشد کرده و باید برای کنترل نرخ رشد آن چارهای اندیشید. نوان میتس، پژوهشگر مزبور در این مورد میگوید: «در سال 2007 میلادی تراز حساب جاری روسیه 5/3 درصد تنزل یافت که این کاهش در شرایط رشد فزاینده قیمت نفت نشان از مشکلی داخلی در اقتصاد روسیه دارد. از طرف دیگر در سال گذشته تورم در روسیه افزایش یافته و انتظار میرود در سال 2008 میلادی نرخ تورم در این کشور به 10 درصد برسد. کارشناسان اقتصادی صندوق بینالمللی پول بر این باورند در صورتی که دستاندرکاران اقتصادی روسیه سیاستهای اقتصادی لازم برای کنترل این رشد را بهکار نگیرند، مشکل تورم وارد زندگی مردمی میشود که به تازگی از فقر رهایی یافتهاند. وی پیشبینی کرد در سال 2008 میلادی اقتصاد روسیه 8/6 درصد رشد کند.
در سالهای اخیر روسیه درآمد نفتی خود را در توسعه زیرساختهای صنعتی سرمایهگذاری کرد. برای مثال میتوان به طرح سرمایهگذاری 895 میلیارددلاری در روسیه برای توسعه زیرساخت حمل و نقل اشاره کرد. این طرحی 7 ساله است و هم اکنون مراحل ابتدایی خود را طی میکند.
مهمترین صنعت کشور روسیه صنعت نفت و گاز است. طبق آخرین آمار ارائه شده توسط دولت روسیه که در اواسط سه ماهه دوم هر سال ارائه میشود، در سال 2006 میلادی 8/64 درصد از صادرات کشور روسیه را نفت، گاز و بنزین تشکیل میدهد. این در حالی است که ماشین آلات و تجهیزات صنعتی 5/50 درصد از واردات کشور روسیه را به خود اختصاص داده است. بیشترین سهم از کالاهای صادراتی روسیه کشور هلند بود. در سال 2006 میلادی 3/12 درصد از کالاهای صادراتی روسیه وارد هلند میشد در حالی که آلمان تامینکننده 9/13 درصد از کالاهای وارداتی این سرزمین بوده است.
آمارها نشان میدهد در سال 2007 میلادی تولید ناخالص داخلی کشور روسیه بر مبنای برابری قدرت خرید برابر با 076/2 هزار میلیارد دلار آمریکا بود که نسبت به سال 2006 میلادی 1/8 درصد رشد کرد. در این سال تولید ناخالص داخلی سرانه بر مبنای برابری قدرت خرید معادل 14 هزار و 600 دلار آمریکا بود. در سال 2007 میلادی 6/4 درصد از تولید ناخالص داخلی این کشور به کشاورزی،1/39درصد به صنعت و 3/56 درصد به خدمات اختصاص داشت. در سال گذشته شمار نیروی کار در این سرزمین برابر با 1/75 میلیون نفر بود که 8/10 درصد آنها در حوزه کشاورزی، 8/28درصد در صنعت و 5/60 درصد در خدمات مشغول به کار هستند. در سال گذشته نرخ بیکاری در کشور روسیه تنها 9/5 درصد بوده است و 8/15 درصد از مردم این سرزمین زیر خط فقر زندگی میکردند.
در سال گذشته میلادی، سرمایهگذاری در روسیه معادل 4/19 درصد از تولید ناخالص داخلی این کشور بود در حالی که مجموع بدهیهای دولت از 7 درصد تولید ناخالص داخلی فراتر نرفت. در سال 2007 میلادی روسیه 299 میلیارد دلار درآمد کسب کرد در حالی که مجموع هزینههایش برابر با 262 میلیارد دلار بود.
مهمترین صنایع کشور روسیه صنعت نفت و گاز این کشور است که جزئیات آن را در جدول زیر میبینید:
تجارت روسیه
در سال گذشته، روسیه از صادرات نفت و فرآوردههای نفتی، گاز طبیعی، چوب و فرآوردههای چوبی، فلزات، مواد شیمیایی و تسلیحات نظامی 365 میلیارددلار درآمد کسب کرد که 3/12 درصد از آن به هلند، 6/8 درصد به ایتالیا، 4/8 درصد به آلمان، 4/5 درصد به چین، 1/5 درصد به اوکراین، 9/4 درصد به ترکیه و 1/4 درصد به سوئد صادر شده است.
در این سال هزینه وارد کردن ماشین آلات و تجهیزات صنعتی، کالاهای مصرفی، دارو، گوشت، شکر، فرآوردههای نیمه تمام فلزی برابر با 4/260 میلیارد دلار آمریکا بود. بیشترین سهم از کالاهای وارداتی روسیه را کشورهای آلمان و چین تامین میکردند.
سهم کالاهای مختلف در درآمد صادراتی یا هزینه وارداتی روسیه را در جداول زیر ببینید.