بررسی تاریخ نشان میدهد که استعمارگرانی همچون انگلیس و فرانسه استراتژی تجزیه و تفرقهافکنی در کشورها و مناطق تحت سیطره را هنگام ترک این مناطق در دستور کار داشتهاند. بر اساس طرحهای دوران استعمار که بیشتر در حد فاصل سالهای 1900 تا 1970 روی داده، استعمارگرانی چون انگلیس که دیگر توانایی حضور در کشوری را نداشتند، به تفرقهافکنی و یا تقسیم کشور به چند منطقه و حتی کشور مبادرت میورزیدند.
این تحرکات با هدف ایجاد بحران داخلی برای عدم اتحاد ملی و تشکیل کشور مستقل تا همواره نظام وابسته به ان حفظ شود، چیاول ثروتها و منابع طبیعی در حالی که درگیری داخلی در این مناطق وجود داشت، ایجاد بحران در منطقه برای توجیه حضور مستقیم و یا غیرمستقیم استعمارگران در مناطق استراتژیک جهت تامین امنیت و ثبات منطقهای و ... صورت میگرفت.
بررسی تحولات امروز عراق و سیاستهای اشغالگران بیانگر این امر است که آمریکا بار دیگر طرحهای دوران استعمار را در قالبهای نوین در دستور کار قرار داده تا بدین وسیله ضمن تامین منافع خود از بحران کنونی خارج شود. در شرایطی که واشنگتن در تحقق اهدافش بویژه در زمینه امنیتی و تعیین دولت دست نشانده، ناکام مانده، طرح تجزیه عراق به سه منطقه شیعه، سنی و اکراد را تصویب کرده است. بر اساس این طرح هر کدام از این مناطق به طور مستقل اداره و با برقراری ثبات در هر کدام از این مناطق نیروهای آمریکایی از آنجا خارج میشوند. این اقدام که میتوان آن را نمونه کاملی از سیاستهای دوران استعماری انگلیس دانست که در هنگام خروج از کشورها اجرا میشد، میتواند اهداف بلند مدت و کوتاه مدت آمریکا در عراق و منطقه را به نمایش گذارد.
1- هر چند که دموکراتها تلاش داشتند تا با اعمال فشار از جمله فعالیتهای ارتش آمریکا در عراق بکاهند اما وتوهای بوش آنها را با شکست مواجه ساخت. اکنون اولا طرح تجزیه عراق برای آنها اقدامی جدید برای واگذاری امور به عراقی و کاهش هزینههای آمریکا قلمداد میشود ثانیا به دلیل مخالفتهای گسترده با این طرح بوش امیدوار است تا به بهای لزوم حفظ یکپارچگی عراق و استمرار حضور در این کشور بودجه مورد نظر ـ 190 میلیارد دلاری ـ را تصویب کند. اعتراضات جهانی، دو دستگی در آمریکا را به همراه داشته است.
2- آمریکاییها که در برقراری امنیت در عراق ناکام ماندهاند، تلاش خود را بر وادار ساختن مالکی و سایر گروهها به همکاری استوار ساختهاند. با عنایت به نگاه دوگانه به طرح تجزیه از سوی عراقیها، آمریکا بر آن است تا از یک سو گروههای مخالف طرح را به بهانه حفظ یکپارچگی عراق به همکاری با خود وادار سازد و از سوی دیگر با مشروط ساختن ایجاد شرایط امنیتی برای تقسیم عراق، گروههای ناراضی را به جمع همکاران وادار سازد. به عبارتی دیگر واشنگتن این طرح را گامی برای بهرهبرداری دو جانبه از مخالفان و موافقان طرح میداند تا شاید بدین وسیله به اهداف خود در عراق دست یابد.
3- آمریکاییها در عرصه منطقهای و جهانی به دنبال افزایش بازیگران در عراق میباشند. آنها از یک سو تلاش دارند تا کشورهای عربی و ایران را در عرصه عراق وارد سازند و از آنها برای تامین امنیت برخوردار شوند و از سوی دیگر مجامع جهانی را به حمایت از حضور و سیاستهای جنگ طلبانه خود متقاعد سازند. آنها با بیان طرح تجزیه عراق که بیانگر استراتژی بلند مدت آنها برای تجزیه سایر کشورهای منطقه نظیر لبنان و فلسطین به شیعه و سنی و حتی مسیحی و مسلمان است خواستار همکاری کشورهای عربی و ایران در چارچوب اهداف آمریکا برای تامین امنیت و یافتن راهی برای خروج آبرومندانه واشنگتن از بحران میشود. در همین حال با عنایت به عواقب نامطلوب تجزیه عراق برای جهان، واشنگتن برای آوردن مجامع بینالمللی از جمله سازمان ملل به صحنه عراق فعالیت میکند. این در حالی است که در شرایط بحرانی کنونی میان تجزیه یا اتحاد عراق به چپاول ثروتهای نفتی و زیر زمینی این کشور میپردازد.
4- نکته قابل تامل در طرح تجزیه عراق نقش صهیونیستها در آن میباشد. رژیم صهیونیستی که داعیه از نیل تا فرات را دارد در چهار سال اشغال عراق فعالیتهای بسیاری را در این کشور به ویژه مناطق کردنشین آغاز کرده است آنها با بهرهگیری از این طرح اهداف توسعه طلبانه بویژه استفاده از منابع آبی و انرژی عراق و نیز ایجاد کردستان یهودی، شکاف میان جهان اسلام برای معطوف شدن به درگیریهای داخلی به جای توجه به فلسطین را در سر میپرورانند که تهدیدی برای جهان اسلام میباشد.
بر این اساس میتوان گفت که طرح تجزیه عراق ترفندی استعماری برای ایجاد شرایط بحران جهت بهرهبرداری اقتصادی و سیاسی است تا شاید بدین وسیله واشنگتن بتواند با تهدید دانستن عراق، حضور گستردهتر نظامی در این کشور، واداشتن کشورهای منطقهای و فرا منطقهای به همکاری با اشغالگران برای جلوگیری از تجزیه آن را اجرایی کند در حالی که این امر خود بحرانهای جدیدی در عراق ایجاد میکند که آمریکا را در گرداب بزرگتری غوطهور میسازد.