سرگه بارسقیان
قانون اساسی ایالات متحده، تنظیم شده در سال 1787، حاوی موارد معدودی جهت تضمین حقوق شهروندان بود و به همین خاطر نیز بسیار مورد انتقاد قرار گرفت. در سال 1791، 10 اصل به قانون اساسی اضافه شد که دولت ملی را منع از تجاوز به حقوق اساسی شهروندان از جمله آزادی بیان کرد. در اولین اصلاحیه، در بخش مربوطه به آزادی بیان، چنین آمده است: «کنگره حق تصویب هیچ قانونی که... آزادی بیان را محدود کند، ندارد...» هر زمان که دولت آزادی بیان را به علت محتوا یا نقطه نظرات عنوان شده محدود سازد، معمولا این محدودیت طبق قانون اساسی است.
مگر اینکه دولت بتواند ثابت کند که باید به خاطر مصلحت کشور به اجبار آن سخنان را محدود سازد و اینکه این محدودیت به دقت جهت دفاع از این مصلحت طراحی شده است. در ایالات متحده هر گونه تلاشی از جانب دولت جهت اعمال «محدودیت از پیش» در برابر سخنرانیها برخلاف قانون اساسی است.
بنابراین در سال 1972، زمانی که دو روزنامهنگار معروف آغاز به چاپ اسناد مسروقه دولتی درباره ماجراهای مربوط به درگیری ایالات متحده در ویتنام کردند، دیوان عالی تشخیص داد نمیتوان جلوی چاپ مقالات را گرفت، زیرا دولت نتوانسته بود ثابت کند چاپ این مقالاتی میتواند خطرات جدیای متوجه منافع ملی کشور نماید، کاخ سفید این بار هم نخواست وارد ماجرا شود و هیچ یک از منتقدین حضور احمدینژاد در دانشگاه کلمبیا نتوانستند صرفا با بیان منزجرکننده یا غیرقابل قبول بودن مواضع رئیسجمهور ایران از سخنرانی وی جلوگیری کنند.
پیش از سخنرانی احمدینژاد در دانشگاه کلمبیا و فشارها به هیات امنا برای لغو دعوت از رئیسجمهور ایران، یک سخنگوی کاخ سفید ضمن اشاره به حق آزادی بیان در آمریکا و نیز آزادی عمل دانشگاه کلمبیا در خصوص اجازه برای سخنرانی احمدینژاد گفت: هرکسی در آمریکا اجازه دارد عقاید خود را ابراز کند. در همین حال مسئولان دانشگاه کلمبیا اعلام کردند که حاضر نیستند دعوت خود را از آقای احمدینژاد پس بگیرند.
تونی فراتو روز جمعه در جمع خبرنگاران گفت: «شما میدانید که در این کشور مردم آزادی دارند که بیایند و حرفهایشان را بزنند و ما به این حق آزادی افتخار میکنیم حتی با وجود اینکه عقاید برخی از مردم، از نظر ما اگر نگوییم خطرناک، لااقل تنفرانگیز است.» فراتو با تأکید بر عدم دخالت خود و کاخ سفید در تصمیمگیری مسئولان دانشگاه کلمبیا اعلام کرد: دولت آمریکا در مخالفت با سخنرانی آقای محمود احمدینژاد هیچ اقدامی صورت نخواهد داد. سخنگوی کاخ سفید ضمن اشاره به حق آزادی بیان مقامات بلندپایه کشورها در آمریکا تأکید کرد: این عالی خواهد بود اگر برخی کشورها که از حق آزادی بیان در آمریکا بهرهای برند، به شهروندانشان در کشورهای متبوع خود نیز چنین اجازهای بدهند.
این همان خواستهای است که برخی دانشجویان حاضر در جلسه آن را میطلبیدند؛ سخنرانی یکی از مخالفان وی و اجازه اعطای آزادی بیان و مسائلی از این دست در ایران. لی بولینجر رئیس دانشگاه کلمبیا چنین از اقدام خود دفاع کرده و با انتقاد از کسانی که خواسته بودند احمدینژاد به این دانشگاه دعوت نشود گفته است سخنان آنها را میفهمد اما درهای دانشگاه باید به روی آزادی بیان باز باشد: «من در ارتباط با کسانی که احساس درد و ناراحتی میکنند متاسفم اما این سخنرانی هیچ چیزی در خصوص سخنران ندارد بلکه نشاندهنده حق ما برای شنیدن است. ما باید بدانیم در چه دنیایی زندگی میکنیم. ما به سطوح مختلف قدرت دسترسی نداریم ولی در کار ساختن فکرها هستیم.» اما سفیر سابق آمریکا در سازمان ملل سخنرانی رئیسجمهور ایران در دانشگاه کلمبیا را «پیشامدی غمناک» توصیف کرد.
جان بولتون معتقد است احمدینژاد هر آنچه از این حضور میخواست به دست آورد که آن همان داشتن مشروعیت در یکی از معتبرترین دانشگاههای آمریکا و پوشش مطبوعاتی گسترده بود. بولتون تاکید کرد: وی در جمعی سخنرانی کرده است که هیچ آمریکاییای این موقعیت را در ایران نداشته است و به نظر من این واقعا پیشامدی غمناک بود. من فکر میکنم که آمریکا هیچ الزامی به اجازه دادن به احمدینژاد برای صحبت در دانشگاه کلمبیا نداشت و توافقنامه سازمان ملل و قانون همکاری سازمان ملل نیز چنین موضوعی را بیان نمیکند.
دانشگاه کلمبیا باید به محمود احمدینژاد فرصت سخنرانی میداد یا نه؟ اعطای تریبون سخنرانی دانشگاهی معتبر با پیشینه 250 ساله به رئیسجمهوری که معتقد به افسانه بودن هولوکاست و محو اسرائیل از صفحه روزگار است، دامنه جنجالها پیرامون حضور احمدینژاد در دانشگاه کلمبیا را به وادی محک سطح آزادی بیان در ایالات متحده کشاند. علاوه بر آنکه نیویورکیها (سناتورها و اعضای شورای شهر در مقابل هیات امنای دانشگاه کلمبیا) رودرروی یکدیگر قرار گرفتهاند، قانونگذاران نیویورک و واشنگتن هم درباره اعطای فرصت سخنرانی به رئیسجمهور ایران دچار اختلاف شدهاند. نیوت گینگریچ رئیس سابق مجلس نمایندگان ایالات متحده آمریکا از حزب جمهوریخواه، حضور احمدینژاد در یکی از آبرومندترین دانشگاههای آمریکا را بهعنوان «هتک حرمت به تمدن» محکوم کرد. اما سناتور چاک هاگل، دیگر همتای وی از حزب جمهوریخواه معتقد است گرفتن حق صحبت کردن از احمدینژاد مغایر با آزادیهایی است که آمریکا را تعریف میکنند.
والتر برنزیک کارشناس انستیتوی آمریکن انترپرایز- یک مرکز خصوصی تحقیقاتی در امور سیاسی در واشنگتن- میگوید احمدینژاد نمیبایست اجازه مییافت در دانشگاه کلمبیا سخنرانی کند:«البته که نه. زیرا برنامهای برای سخنرانان متشخص است. پرسش این است، آیا هرکسی مستحق صحبت کردن است؟ آیا هر چیز شایسته شنیدن است؟ پاسخ در این مورد، نه، به هیچ وجه است.»
اما جان سمپلز که قانون اساسی ایالات متحده را در انستیتوی کاتو یک مرکز مطالعاتی دیگر واشنگتن مورد تحقیق قرار میدهد، میگوید تنها سخنانی که در ایالات متحده میتوان جلوی آن را گرفت، سخنانی است که مردم را در خطر مستقیم قرار دهد: «فکر میکنم فرض کلی قانون اساسی ما این است که مردم آزادی صحبت کردن دارند و اینکه شما باید واقعا دلایل خوبی برای جلوگیری از آن داشته باشید. اگر شما فکر کردید که احتمالی بسیار قوی وجود دارد که اغتشاشاتی عظیم رخ دهد، ممکن است آن را بررسی کنید، از این رو دلیلی را برای جلوگیری از سخنرانی وی نمیبینم.»