همبستگی برای صلح

محمود محمدی / رئیس‌ کمیته روابط خارجی کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی

مقدمه:

در هفتمین انجمن مجالس آسیایی برای صلح (AAPP) - که آبان ماه 1385 (نوامبر 2006) از سوی مجلس شورای اسلامی در تهران در حال برگزاری است - تحولات چشمگیری به لحاظ ساختار و وظایف در «AAPP» رخ داد. ارتقای ساختاری انجمن مجمع پارلمانی آسیا (APA) از جمله این تحولات بود که وظایف مهم‌تری در جهت همگرایی قاره آسیا در این ساختار را پیش روی مجمع پارلمانی آسیا قرار داد. در اعلامیه تهران که با عنوان «همبستگی آسیایی برای صلح و عدالت» به تصویب اعضای پارلمان‌های کشورهای آسیایی رسید، مجمع پارلمانی آسیا برای صلح، جایگزین انجمن مجالس آسیایی برای صلح شد. در این بیانیه، همچنین به منظور دادن ضمانت اجرایی به مصوبات مجمع پارلمانی آسیا، با نشست مشترک وزرای خارجه و اعضای پارلمان کشورهای آسیایی - که پیشنهاد تهران بود - گام‌های تازه‌ای برداشته شد که ابتکاری جدید به منظور پویایی مجمع پارلمانی آسیا در جهت همگرایی این قاره است.

پایگاه بصیرت

مجلس هفتم که هنوز خستگی برگزاری کنفرانس موفق بین‌المللی حمایت از حقوق مردم فلسطین و قدس شریف در 25 فروردین 1385را از تن به در نکرده بود، با تقسیم کار بین 6 کمیته مشترک متشکل از نمایندگان مجلس و مدیران وزارت امور خارجه، اولین نشست مجمع پارلمانی آسیا را با اعلامیه‌ای 51 ماده‌ای در عرصه سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، صلح و امنیت، بانوان و جوانان با موفقیت برگزار کرد. مسئولیت جمهوری اسلامی ایران در مجمع پارلمانی آسیایی با اولین نشست مجمع روند صعودی- همراه با تلاش خستگی‌ناپذیر- به خود گرفت؛ چرا که محتوای سنگین بیانیه تهران بار مسئولیت رئیس ادواری مجمع پارلمانی آسیایی را سنگین‌تر می‌کرد.

چشم انداز مجمع پارلمانی آسیا

بی‌گمان آسیا مهد ادیان بزرگ، فرهنگ‌ها و تمدن‌های کهن و عظیم بشری است که نقش مهمی در تمدن‌سازی و غنای فرهنگی جامعه بشری داشته است. از طرفی، این قاره با نابسامانی‌هایی نظیر فقر، بحران و تنش و محرومیت دست به گریبان بوده که به رغم غنای تمدنی و فرهنگی، مجال همگرایی قاره‌ای و نهادسازی قاره‌ای را نیافته است؛ اگر چه در هر مقطعی، جمعی از کشورهای این قاره مسیر همسویی و همکاری در سیاست، امنیت و اقتصاد را در پیش گرفته و درخشش چشمگیری در عرصه‌های فوق از خود نشان داده‌اند؛ کما اینکه در گزارش بانک جهانی (1993) و همچنین گزارش‌های متفکرانی چون سایمون و تامپسون (1995)، عوامل اصلی موفقیت برخی کشورهای آسیایی نظیر چین و کشورهای موسوم به ببرهای آسیا (کره جنوبی، تایوان، سنگاپور، هنگ‌کنگ و بعدها مالزی، تایلند و اندونزی) پیروی از سیاست‌های برون‌گرایی مبتنی بر برون‌گرایی بازار و گسترش صادرات در پرتوی نیروی کار ماهر ارزان قیمت ذکر شده است. کسب جایگاه در معادلات جهانی، زمانی تحقق می‌یابد که ملزومات تولید ثروت و قدرت و کاربرد صلح‌آمیز آن فراهم شود. بدیهی است یکی از اساسی‌ترین ملزومات، ایجاد یک مجمع قانونگذاری آسیایی، متشکل از همه کشورهای این قاره در حال رشد و توسعه است. مجمع پارلمانی شورای اروپا (PACE) متشکل از نمایندگان 47 کشور عضو شورای اروپاست که بر حسب سهمیه، کشورهای بزرگ، دارای 18 عضو و کشورهای کوچک دارای 2 عضو در مجمع پارلمانی شورای اروپا هستند. در منشور مجمع پارلمانی آسیا نیز عضویت نمایندگان از مجالس آسیایی بر حسب جمعیت آنان سهمیه‌بندی شده که بین 2 تا 7 نماینده در مجمع پارلمانی آسیا حضور دارند و این در حقیقت پیروی از مدل مجمع پارلمانی شورای اروپا است.

همان گونه که هدف مجمع پارلمانی شورای اروپا، همگرایی بیشتر در اروپا است، هدف مجمع آسیایی نیز همگرایی بیشتر در آسیاست؛ منتها برای نیل به این هدف، به زمان، اراده جمعی، بودجه و ساز و کار مناسب با اهداف نیاز است که چنانچه با این درک که طی 7 نشست پارلمان آسیایی حاصل شده همراه شود، می‌توان به آینده قاره‌ای قدرتمند به لحاظ ثبات و امنیت، همسو به لحاظ سیاست، متنوع به لحاظ فرهنگ و تمدن و همراه حول محور صلح و عدالت امیدوار بود. جمهوری اسلامی ایران طی یک سال اول ریاست خود بر مجمع پارلمانی آسیایی، گام‌های مهمی در جهت تحقق این باور برداشته و توانمندی خود در تدوین، اجرا و پیگیری مصوبات موجود در دستور کار مجمع را نشان داده است. به دنبال برگزاری نشست شورای اجرایی در تابستان امسال، مجددا در آذرماه، تهران میزبان جلسات شورای اجرایی و سپس مجمع عمومی مجمع پارلمانی آسیایی در آغاز راهی طولانی برای اجرای هماهنگ مصوبات این کنفرانس‌ها قرار دارد، زیرا با وجود اتفاق‌نظر نسبت به همبستگی و آسیایی، همه کشورها از آهنگ یکسانی در مسیر همگرایی پیروی نمی‌کنند. از طرفی این دولت‌ها هستند که باید مصوبات مجمع پارلمانی را اجرا کنند. اگرچه هنوز گام‌های اولیه در نشست مشترک وزرای امور خارجه و مجمع پارلمانی برداشته می‌شود اما این امیدواری وجود دارد که تا آبان 1387 - که ریاست ادواری از ایران به اندونزی منتقل می‌شود - بسیاری از آیین‌نامه‌ها، برنامه‌های کاری و مصوبات در پرتو تجربیات ارزنده جمهوری اسلامی ایران، اجرایی شود.

گزارش خطا