همیشه روی دوستی ایران حساب می‌کنیم

فاطمه تیمورزاده

* 6 سالی از سقوط طالبان می‌گذرد و انتظار می‌رفت که بعد از آن اوضاع بهتر شود، اما اخبار نشان‌دهنده قدرت گرفتن روزافزون طالبان در مناطق مختلف افغانستان بویژه قسمتهای شرقی و جنوبی است. این وضعیت ناشی از چیست؟

** درباره مسائل افغانستان نمی‌توان صرفا به اطلاعات ارائه شده از طریق اخبار رسانه‌ها متکی باشیم. در دنیای امروز اطلاعات و اخباری که بیشتر هیجانی و مورد توجه است، مطرح می‌شود. افغانستان مساله‌ای مهم است. این کشور پس از 30 سال بحران، محور توجه دنیا بعد از 11 سپتامبر قرار گرفت و ارتباط افغانستان با القاعده، تروریسم و مواد مخدر باعث شد که به عنوان یک موضوع اساسی تصمیم جدی در خصوص آن گرفته شود.

البته شروع این تصمیم مذاکرات «بن» بود که تمامی کشورهای همسایه از جمله ایران، پاکستان و دیگر کشورهای بزرگ دنیا و آنهایی که در حال تامین صلح در افغانستان و مبارزه با تروریسم هستند، جمع شدند و یک تصمیم دسته‌جمعی در این خصوص گرفتند. این تصمیم صرفا درباره از میان بردن تروریسم نبود، بلکه یک تصمیم جامعی بود که جهات مختلف قضیه افغانستان را دربر می‌گرفت. مثلا به وجود آمدن یک نظام سیاسی محکم، به وجود آوردن نظام اجتماعی، اقتصادی که همه موارد را شامل می‌شد.

اما 6 سال گذشت و اکنون مسائل مهم دیگری وجود دارد که باید حل کرد. انکشاف مهم و اساسی در افغانستان به وجود آمدن موسسات سیاسی است که در حال حاضر این موسسات سیاسی کاملا فعال هستند و کار می‌کنند. لویه جرگه به عنوان یکی از مجلس‌های تاریخی افغانستان پس از 30 سال یورش و بحران در افغانستان به شکل بسیار مسئولانه و مثبت صورت گرفت و تصمیماتی را نیز اتخاذ کرد.

موضوع دیگر همچنین قانون اساسی است که در لویه جرگه صورت گرفت. موضوع سوم انتخاب رئیس‌جمهور توسط آرای مستقیم مردم و به شکل کاملا دموکراتیک بود و امروز هم مردم افغانستان از ایشان و نیز از این پروسه سیاسی وی حمایت می‌کنند. انتخابات وسیله‌ای شد برای تنظیم زندگی سیاسی در افغانستان که از آن کاملا پشتیبانی می‌شود.

موضوع دیگر، پارلمان افغانستان است که مطابق با قانون اساسی اکنون 2 سال است که فعالیت دارد. پارلمان نباید جایی باشد که در آنجا صحبت، جدل، بلندگو و اختلافات نباشد. پارلمان نماینده ملت است و همه باید حرف خود را بزنند. ملت افغانستان امروز از اساس‌های سیاسی که خود طرح کردند، حمایت می‌کنند.

* این صحبت‌ها درست است، زیرا افغانستان توانسته شکل منسجمی به خود بگیرد و یک دولت مرکزی داشته باشد، اما اخبار نشان می‌دهد قدرت دولت صرفا محدود به کابل است، آیا به همین شکل است؟

** چون خود من در دولت بودم، این صحبت‌ها که قدرت دولت منحصر به کابل است، بی‌اساس است و من برای این حرف دلیل دارم. انتخابات در افغانستان در سراسر کشور و به شکل کاملا دموکراتیک برگزار شد و مردم کاملا با اراده آزاد، رئیس‌جمهور را انتخاب کردند. پس انتخابات صرفا در کابل برگزار نشده است. حتی طبقه مهاجر در ایران و پاکستان نیز آزادانه انتخاب کردند. ضمن این که تمامی برنامه‌های سیاسی، اجتماعی و اقتصادی دولت محدود به کابل نیست. امروز فعالیت‌های وسیع اقتصادی در تمام افغانستان صورت می‌گیرد و امروز در افغانستان از نقطه‌ای به نقطه دیگر وسیله ارتباطی وجود دارد و تا حکومتی تسلط نداشته باشد، نمی‌تواند چنین خدماتی را ارائه کند.

تا زمانی که ما به سوی تامین و استقرار امنیت بهتر و وضعیت اقتصادی و اجتماعی بهتر پیش می‌رویم، خالی از مشکل نخواهد بود و در همه جای دنیا این‌گونه است و این پیشرفت‌ها بدون مشکل به دست نمی‌آید.

* اکنون یکی از اصلی‌ترین موانع پیشرفت، وجود طالبان است. چرا با وجود نیروهای ناتو و نظامیان خارجی این گروه کنترل و از بین نرفته است؟

** شما صحبت از تسلط طالبان بر مناطق شرقی و جنوبی می‌کنید و این باید به این معنا باشد که مردم در این مناطق از آنها حمایت و پشتیبانی می‌کنند و این در حالی است که این‌گونه نیست. طالبان و گروههای موجود نه‌تنها به دنبال شورش علیه حکومت هستند؛ بلکه مردم را نیز به گروگان می‌گیرند.

طالبان فقط به شکل اشرار در این مناطق حضور دارند و مردم را می‌ترسانند و اقدام به کارهای تروریستی می‌کنند و با دیگر گروههای تروریستی مانند القاعده ارتباط داشته و با همکاری یکدیگر مبادرت به اقدامات تروریستی می‌کنند. القاعده امروز در همه جهان فعالیت دارند در سودان، ایران، کشورهای عربی، افغانستان و چچن وجود دارند. اگر طالبان را به عنوان یک گروه مجزا و اشرار به حساب آوریم، آنها کاملا آسان از بین می‌روند؛ زیرا مردم از آنها حمایتی نمی‌کنند.

* خود مردم افغانستان بعضا در مناطق شرقی و جنوبی به لحاظ وضعیت بد اقتصادی جذب گروههای طالبان می‌شوند که همه اینها نشانه‌های ضعف دولت است.

** این فرموده شما کاملا درست است. این مردم مستحق هستند، توقع دارند و می‌خواهند از رفاه اجتماعی و اقتصادی برخوردار باشند و دولت برنامه‌هایی در این خصوص دارد. انسان یک پروسه است و این پروسه طولانی‌مدت است و ما برای این که این منابع بشری خود را تقویت کنیم، نیازمند زمان هستیم. علت مخالفت طالبان با برنامه‌های تعلیم و تربیت دولت به این خاطر است که این اقدام دولت باعث تغییرات بنیادی در کشور خواهد شد.

* نظرسنجی صورت گرفته در 6 کشوری که در افغانستان نیروی نظامی دارند، نشان می‌دهد که تنها عده کمی از مردم معتقدند که آنها توانستند در ایجاد امنیت موفق شوند. نظر شما چیست؟

** آن طور که شما می‌گویید، من فکر نمی‌کنم. به خاطر این که پیشرفتی که اکنون در افغانستان شده، کشوری که به شکل آنارشیسم بود و طی 30 سال ظلم و جنگ به خود دیده، بسیار چشمگیر است و اگر حجم پیشرفت را در قسمتهای مختلف افغانستان ببینیم به تناسب 6 سال خیلی زیاد است.

فکر می‌کنم اگر کشوری دیگر را در عین مثال داشته باشید با 20 سال و حتی 50 سال هم نمی‌توانند به اینجایی برسند که ما در عرض 6 سال رسیدیم. ما در افغانستان امروز اگر به قانون اساسی و اصول سیاسی آن نگاه کنیم، می‌بینیم که پیشرفت قابل ملاحظه‌ای داشته‌ایم. طالبان با ارتباط‌هایی که در بیرون از افغانستان دارد و حمایت‌هایی که به لحاظ مالی از سوی قاچاقچیان مواد مخدر و زارعان مواد می‌شود، اساسا پیشرفت ناچیزی داشته است. در این 6 سال طالبان نتوانسته‌اند جایی را به عنوان 6 ماه برای محل سکونت دائمی خود اختیار کنند.

* طالبان بیشتر مورد حمایت چه کسانی هستند؟

** تمامی عناصر طالبان افغانی نیستند و عناصری هم هستند که ماهیت افغانی ندارند. اعضای بسیاری از طالبان که افغان بودند، واقعیت‌های افغانستان را درک کردند و از آن پشتیبانی کردند و امروز ما کسانی را در پارلمان داریم که عملا طالب بودند.

* چه دولتهایی از آنها حمایت می‌کنند؟ آیا کشورهای مشخصی در این زمینه وجود دارند؟

** طالبان یک پروسه بود. کسانی که طالبانی شدند، مولود یک پروسه هستند. آنها در مدارسی تعلیم دیدند که باید توجه کنید این مدارس کجا دایر بود و کجا بنیانگذاری شده است. ساختار سیاسی آن در کجا شکل گرفته است.

اینها در پاکستان بوده و حال نمی‌توان طالبان را به طالبان افغانی و پاکستانی تقسیم کرد و آنها مولود یک پروسه هستند که این پروسه در پاکستان صورت گرفته و این یک مشکل افغانی نیست، بلکه منطقه‌ای است و مشکل همسایه‌های ماست و امروز می‌بینید چگونه جامعه پاکستانی به گروههایی تقسیم می‌شوند که ما نسبت به آنها نگرانی‌ها و تشویش‌های بزرگی داریم که بحران در پاکستان تولید نشود.

* به غیر از پاکستان چه کشورهای دیگری نقش داشتند؟

** از جانب القاعده حمایت می‌شوند و این شبکه القاعده منحصر به افغانستان نبوده و در تمامی منطقه، کشورهای عربی، انگلیس و آمریکا و روسیه موجود است و اینها محصول تروریسم هستند.

* الان طالبان دارای سلاحهای پیشرفته و مدرنی هستند، از چه طریق آنها را تامین می‌کنند و چه کشورهایی در تامین آنها دخیل هستند؟

** آنها از هر جایی که تامین مالی می‌شوند، اسلحه را نیز از همانجا می‌گیرند. از قاچاق و تولید مواد مخدر، از گروگان‌ها و از هر چه که می‌توانند. امروز اسلحه در بازار زیاد است و اکنون کشورهای بسیاری هستند که اسلحه می‌فروشند و زمانی که پول داشته باشید، می‌توانید اسلحه بخرید و کارهای تخریبی انجام دهید، کارهای تروریستی کنید و تا ریشه آنها قطع نشود و منبع مالی آنها قطع و افکار و عقاید آنها تعدیل نشود و با احترام آنها را در جامعه جهانی پذیرا نشوند، یک تهدید فراگیر خواهند بود.

* برخی از مردم افغانستان به دلیل وضعیت بد اقتصادی و مالی، ناامنی و تهدیدهایی که از سوی طالبان صورت می‌گیرد، جذب این گروه می‌شوند.

** این فرموده شما درست است؛ البته نباید فکر کنید طالبان یعنی افغان، به خاطر این که به این شکل نیست و ممکن است بخش بیشتر اعضا، اصلیت افغانی داشته باشند، ولی ما اکنون ابزارهای بسیاری را مانند کمیسیون آشتی، انتخابات، پارلمان و... برای جذب و مشارکت آنها در بازسازی افغانستان قرار داده‌ایم تا تبدیل به فردی مفید برای جامعه شوند.

* وضعیت اقتصادی و امنیتی تا چه اندازه تاثیرگذار است؟

** تاثیر بسیاری دارد. ما آرزومندیم که بتوانیم پیشرفت‌های اقتصادی بیشتری داشته باشیم. افغانستان درگیر فعالیت‌های زیربنایی است و این زمان می‌برد و انجام فعالیت‌های اقتصادی در مهار امنیت و آشوب موثر است. اگر بتوانیم نیروهای انسانی خوبی را تربیت کنیم که تفکراتشان براساس منافع ملی باشد،‌ زمان می‌برد. ایجاد سیستم آبیاری، برق، زراعت و از بین بردن مواد مخدر زمان می‌برد.

* اکنون در این 5 سال تولید و قاچاق مواد مخدر نه تنها کم نشده، بلکه براساس آمارهای سازمان ملل بیشتر از گذشته هم شده است. چه تدبیری در این مورد اندیشیده شده؟

** مبارزه با مواد مخدر از 2 جهت قابل بحث است. هم نیازمند دوره‌های کوتاه‌مدت است و هم بلندمدت. در دوره کوتاه ما به دنبال آن هستیم که مردم را متوجه کنیم که این کارها مخالفت انسانیت، بشریت،‌ سلامتی، دنیا و... است و یک روز ما مسئولیت دنیایی خواهیم داشت و نمی‌خواهیم برادران ما در ایران از تولید و قاچاق مواد مخدر و ضرری که از این موضوع می‌بینند، متاثر شوند.

این چیزی است که ما فکر می‌کنیم و در این زمینه اقدامات بسیار جدی صورت گرفته است. در این شرایط اولویت‌های ما زیاد است. بلندترین اولویت ما برای مهار قاچاق، تولید و استعمال مواد مخدر انجام فعالیت‌های زیربنایی است و ما در این زمینه نیز پیشرفت بسیاری کرده‌ایم.

محاکم ویژه برای قاچاق مواد مخدر در افغانستان دایر کرده‌ایم. در قانون اساسی کشورمان مبازره با مواد مخدر را در نظر گرفته‌ایم که در بسیاری از کشورها این کار را نکرده‌اند. پلیس ویژه مبارزه با مواد مخدر راه‌اندازی کرده‌ایم و امروز فقط وظیفه آنها مبارزه با قاچاق است.

* در کشت جایگزین برای مواد مخدر تا چه اندازه موفق بوده‌اید؟

** راههایی در دست مطالعه است و در برخی مناطق مانند ننگرهار و جاهایی که امنیت برقرار است، کشت خشخاش از بین رفته است. تا اندازه‌ای در کشت جایگزین موفق بوده‌ایم که البته هدف ما فعالیت‌های زیربنایی است. سال گذشته زعفران کاشتند و امروز اهمیت فراوانی یافته و تقریبا جایگزین خاویار شده است. اکنون کیفیت و کشت زعفران در افغانستان بهتر از ایران است و در کشورهای دیگر مانند ترکیه و پاکستان و... نیز تولید مواد مخدر وجود دارد و اگر وضعیت بهتر شده به خاطر امنیت این کشورهاست.

اکنون تقاضا برای مواد مخدر از دروازه افغانستان، ایران، تاجیسکتان، ازبکستان و مسکو شروع می‌شود. باید متوجه باشیم که شرایط امروز فرق کرده و تقاضا زیاد شده است.