پیگیری جنگ سرد

پیمان کنونی CFE اواخر دهه 90 امضا شده بود. تنها چهار کشور بلاروس، قزاقستان، اوکراین و روسیه به ویرایش جدید آن پیوستند. در عین حال مسکو می‌گوید: پیمان پاسخگوی وقایع کنونی نیست، زیرا پیمان اولیه در زمان وجود ناتو و پیمان ورشو منعقد شده بود.

ولادیمیر پوتین اواسط ماه جولای حکم توقف اجرای پیمان نیروهای مسلح معمولی در اروپا و تمامی قراردادهای بین‌المللی مرتبط بدان از سوی روسیه را امضا کرد. در توضیح آن اعلام شد که روسیه اجرای پیمان را تا زمانی که کشورهای ناتو ویرایش جدید پیمان را تصویب نکرده و اجرای درست آن را آغاز نکنند، متوقف می‌کند.

در نشست اخیر مجلس دوما «سرگئی کیسلیاک» معاون وزیر خارجه روسیه اظهار داشت که خروج کامل روسیه از این پیمان مصلحت‌آمیز نیست، اما اگر کشورهای غربی ویرایش جدید آن را تصویب نکنند، چنین امکانی وجود دارد. «پیش از آنکه به فکر توافقنامه‌های بزرگ و جدید بود، بهتر است آنچه که درباره‌اش توافق کردیم، اجرا شود.»

به گفته آقای کیسلیاک روسیه توجه بسیاری به مذاکرات پیرامون این مسئله دارد، اما اگر آنها به نتیجه نرسند، در برابر روسیه انتخابی جدید، یعنی خروج کامل از آن، وجود خواهد داشت. وی افزود که با از دست دادن پیمان CFE شرایط برای آغاز مذاکرات جدید در آینده‌ای نزدیک فراهم نخواهد شد.

ژنرال «یوری بالویفسکی» رئیس ستاد کل نیروهای مسلح روسیه اظهار داشت  که نقض پیمان CFE، اگر رخ دهد، خسارت محسوسی برای روسیه نخواهد داشت. به گفته وی روسیه ذخایر، ابزار و موجودی کافی برای تامین امنیت و منافع ملی خود را دارد.

فکر توقف پیمان

ولادیمیر پوتین رئیس‌جمهور روسیه روز 26 آوریل 2007 در پیام خود به مجمع فدرال روسیه (مجلس سنا و مجلس دوما)‌ اعلام کرده بود که اگر کشورهای عضو ناتو قرارداد مربوط به نیروهای مسلح معمولی در اروپا را تصویب نکنند روسیه اجرای آن را به حالت تعلیق در خواهد آورد.

کاخ کرملین می‌گوید که تعلیق فوری قرار نیست انجام شود و این گام احتمالا بعد از رایزنی با ناتو انجام خواهد شد. از نظر برخی از کارشناسان این گام به نفع خود روسیه هم نیست.

غرب به سخنان پوتین بلافاصله واکنش نشان داده است. «یاپ دی هوپ شیفر» دبیرکل ناتو اعلام کرد که پیمان آتلانتیک شمالی خواستار توضیح از سوی رئیس‌جمهور روسیه است. قرارداد محدودیت نیروهای مسلح در اروپا در سال 1999 امضا شد اما با الحاق برخی از کشورهای اروپای شرقی به ناتو اصل اساسی آن که مربوط به لزوم تامین توازن نیروها بود ماهیت خود را از دست داده است.  یک منبع خبری از کرملین به خبرگزاری روسی ریانووستی گفته بود که تعلیق فوری قرار نیست انجام شود «اگر طی یک سال مذاکرات با ناتو پیشرفتی حاصل نشود آنوقت روسیه ممکن است که مسئله توقف اجرای قرارداد مذکور را مطرح سازد.» میخاییل مارگلوف رئیس کمیته امور بین‌المللی شورای فدراسیون روسیه افزود روسیه تمایلی برای دشمن‌تراشی ندارد.

«میخاییل بارابانوف» کارشناس مرکز تحلیل‌های استراتژی و فنی می‌گوید بعد از شکست صورت جلسه ورشو، قرارداد نیروهای مسلح معمولی در اروپا ابزاری برای خلع سلاح یک جانبه روسیه و کنترل غرب بر این روند بود. چرا که محدودیت نیروهای دریایی که غرب از ابتدا هم در آن ارجحیت‌هایی داشت حتی موضوع مذاکرات هم نبود.

وی معتقد بود غرب با دست پیدا کردن به هدف خود یعنی کاهش نیروهای مسلح معمولی روسیه و خارج‌سازی آنها از اروپا تمایل خود به این مسئله را از دست داد و دلیل بی‌ثمر بودن مباحث در مورد این قرارداد از سال 1999 نیز همین است. «الکساندر گولتس» کارشناس نظامی نیز در تایید همکار خود می‌گوید قرارداد نیروهای مسلح معمولی در اروپا زمانی معنا داشت که قرارداد میان پیمان ورشو و ناتو موجود بود. «ولادیمیر یفسیف» کارمند ارشد انستیتو روابط بین‌المللی با این امر مخالف است «انصراف از قرارداد تسهیل شده نیروهای مسلح معمولی در اروپا ارجحیتی برای روسیه به همراه نخواهد داشت مانند آنکه اگر روسیه از قرارداد موشک‌های برد کوتاه و متوسط خارج شود. در این صورت نیاز به هزینه تکمیلی برای استقرار ابزاری جهت دفع تهدیداتی است که در حال حاضر حالت پتانسیلی دارند.»

امتناع غربی‌ها

کشورهای غربی همچنان از تصویب قرارداد نیروهای مسلح معمولی در اروپا امتناع نموده و خروج نظامیان روسیه از گرجستان و مولداوی را مطالبه می‌کنند. مرتبط ساختن این دو مسئله بسیار ساختگی است، چرا که قرارداد، سندی حقوقی است و مذاکرات درباره خارج‌سازی نیروها تنها در کلام بوده‌اند.

اما به‌عنوان مثال با گرجستان، توافقنامه خارج‌سازی نیروها امضا شده است و نظامیان روسیه خاک این کشور را در سال آینده ترک می‌کنند. در مولداوی، بیشترین مشکلات مرتبط با خارج‌سازی مهمات نظامی است. در عین حال، چهار کشور جدید عضو ناتو، یعنی کرواسی و سه کشور بالتیک، در این قرارداد شرکت ندارند و این بدان معناست که کشورهای ناتو می‌توانند در آنجا به طور نامحدودی تسلیحات را مستقر سازند.

این قرارداد حتی استقرار نیروهای روسیه در خاک خود روسیه را نیز محدود می‌کند. اما چنین محدودیتی در رابطه با سایر کشورها وجود ندارد. طبیعتاً ما نمی‌توانیم این توافقنامه مصوب سال 1999 را به تنها اجرا کنیم. شاید هیچ ارتباطی بین اعلامیه پوتین درباره توقف اجرای قرارداد نیروهای مسلح معمولی در اروپا با استقرار سیستم دفاع ضدموشکی در نزدیکی مرزهای روسیه دیده نشده به جز ارتباط روانی. اما در زمینه خود این قرارداد، مشکلات بسیاری اندوخته شده‌اند که با سیستم‌های ضدموشکی در ارتباط نبوده و بلکه مرتبط با موضع سرسختانه غرب هستند.

آمریکا با پیشنهاد کردن همکاری به روسیه در زمینه سیستم‌های ضدموشکی، دو هدف را دنبال می‌کند. در درجه اول، آمریکا به دنبال ملایم ساختن انتقادات از برنامه‌های این کشور برای استقرار سیستم‌های ضدموشکی در اروپاست.

علاوه بر این، ایالات متحده در زمینه سیستم دفاع ضدموشکی از شوروی سابق عقب‌ مانده‌اند و مسکو می‌گوید که برخی از فناوری‌های روسیه برای آنان جالب است که آنها حتی حاضر به خرید آن هستند.

مسکو می‌گوید که آمریکا هیچ‌گاه به هیچ کس پیشنهاد نداده بود که سیستم دفاع ضدموشکی مشترکی را مستقر کنند. «الکساندر پیکایف» از انستیتو اقتصاد جهانی و روابط بین‌الملل آکادمی علوم روسیه می‌گوید که آنها تنها آماده استفاده از قلمروی هر کشوری به نفع خود هستند.