مرگ دور از زیتون‌ها

یاسر عرفات ابتدا به عضویت گروه اخوان‌المسلمین مصر درآمد؛ اما بلافاصله به فکر مبارزه مسلحانه علیه رژیم صهیونیستی افتاد. عرفات سپس به خدمت سربازی در ارتش مصر مشغول شد.

وی در سال 1959 زمانی که به عنوان مهندس در کویت مشغول به کار بود، با گروه کوچک فلسطینی‌های مقیم کویت گروهی تحت عنوان جنبش آزادی ملی فلسطین (فتح) را تشکیل داد. در آن زمان عرفات اقدام به جمع‌آوری سلاح‌های باقیمانده از جنگ جهانی دوم از صحراهای مصر برای مسلح ساختن فتح کرد. در سال 1964 جنبش فتح نخستین عملیات مسلحانه خود را در سرزمین‌های اشغالی آغاز کرد. در همان سال سازمان آزادی‌بخش فلسطین (ساف) نیز تحت نظارت مصر به ریاست احمد شقیری تاسیس شد. این سازمان براساس منشور ملی مخالفت با ایجاد کشور اسرائیل و تلاش جهت احیای حق فلسطینی‌ها و تعیین سرنوشتشان شکل گرفت.

در سال 1967 عرفات به ‌طور سری به فعالیت‌هایش ادامه داد و در ژوئیه همان سال در سفری سری به کرانه باختری رفت و طی مدت چهار ماه به سازماندهی گروه‌های وابسته به فتح پرداخت. گروه فتح که به‌خاطر  عملیات‌های موفقیت‌آمیز معروف به گروه طوفان شده بود، عملیات‌های شهادت‌طلبانه‌اش را علیه اهداف اسرائیلی از طریق مرزهای اردن صورت می‌داد. اعضای این گروه از طریق اردن، لبنان و نوار غزه که در آن زمان تحت کنترل مصر بود حملاتشان را علیه رژیم صهیونیستی صورت می‌دادند. در سال 1967 که رژیم صهیونیستی ارتش کشورهای عربی را شکست داد و بر شرق بیت‌المقدس، کرانه باختری، نوار غزه، صحرای سینا و بلندی‌های جولان تسلط یافت؛ در حالی که تنها، جنبش فتح بود که به مبارزه‌اش علیه رژیم صهیونیستی ادامه می‌داد. در سال 1969 عرفات به عنوان رئیس کمیته اجرایی سازمان آزادی‌بخش فلسطین که اتحادیه عرب آن را در سال 1965 تاسیس کرده بود، انتخاب شد. در سال 1970 در پی حمله ارتش اردن به گروه‌های فلسطینی مقیم اردن به دنبال ربودن چهار فروند هواپیمای مسافربری این کشور توسط اعضای مقاومت فلسطین، مقاومت فلسطین در سال 1971 از اردن خارج و به لبنان منتقل شد. در تاریخ 13 آوریل 1973رژیم صهیونیستی اقدام به ترور یاسر عرفات در بیروت کرد اما گروه‌های اسرائیلی تنها توانستند سه تن از معاونان عرفات را ترور کند و عرفات به‌ طور معجزه‌آسایی از ترور نجات یافت. در سال 1974در نشست سران کشورهای عربی در رباط، سازمان آزادی‌بخش فلسطین تنها نماینده قانونی و شرعی ملت فلسطین اعلام شد. در تاریخ 13 نوامبر 1974 عرفات برای نخستین ‌بار در برابر مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک سخنرانی کرد. در آوریل 1975 همزمان با وقوع جنگ داخلی در لبنان عرفات به گروه‌های پیش‌رو در لبنان پیوست. در سال 1982 مقاومت فلسطین علیه رژیم صهیونیستی در لبنان وارد جنگ شد و بعد از این جنگ رژیم صهیونیستی به مدت 10 ماه گروه‌های مقاومت را تحریم کرد و در این حین عرفات به علت پایداری و شجاعتش بسیار مورد احترام فلسطینی‌ها قرار گرفته بود. در سال 1982 عرفات به تونس رفت و رژیم صهیونیستی برای بار دوم بعد از سفرش به تونس اقدام به ترور وی کرد به طوری که جنگنده‌های رژیم صهیونیستی در سال 1985 مقر وی را هدف قرار دادند که منجر به کشته شدن 17 تن و انهدام مقر وی شد؛ اما عرفات بار دیگر از ترور جان سالم به در برد.

در تاریخ 15 نوامبر 1988 شورای ملی فلسطین در نشست خود در الجزایر عمل براساس قطعنامه 242 شورای امنیت مبنی ‌بر به رسمیت شناختن ضمنی اسرائیل و ایجاد کشور مستقل فلسطین در کرانه باختری و نوار غزه را اعلام کرد و در آوریل 1989 شورای مرکزی فلسطین عرفات را به ‌عنوان نخست‌وزیر فلسطین تعیین کرد و در دوم ماه می 1989 عرفات طی سفری رسمی به پاریس نخستین روابط دیپلماتیک با غرب را برقرار کرد و در این هنگام عرفات اعلام کرد: منشور ملی فلسطین لغو شده است.

در سال 1990 نیز در جنگ عراق با کویت، عرفات به حمایت از صدام پرداخت که این امر تاثیر منفی بر مسئله فلسطین گذاشت و حمایت‌های کشورهای حوزه خلیج فارس را از فلسطین متوقف ساخت.

بعد از پایان جنگ خلیج فارس جامعه جهانی بر لزوم تلاش جهت حل و فصل مسئله فلسطین با هدف حمایت از ثبات در خاورمیانه تاکید کردند.

آغاز روابط محرمانه با رژیم صهیونیستی

در این راستا عرفات اوایل سال 1990 ارتباط محرمانه خود را با رهبران اسرائیلی آغاز کرد و در سال 1991 کنفرانس صلح در مادرید تحت نظارت آمریکا و اتحاد جماهیر شوروی سابق برگزار شد.

در 13 سپتامبر 1993 بعد از گذشت 6 ماه از مذاکرات محرمانه در اسلو عرفات و اسحاق رابین، نخست‌وزیر وقت رژیم صهیونیستی در واشنگتن توافقنامه اسلو را که نقطه ‌عطف برجسته‌ای در مسئله فلسطین به حساب می‌آید، امضا کردند. براساس این توافقنامه فلسطینی‌ها حق ایجاد دولت خودمختار در نوار غزه و شهر اریحا در کرانه باختری را در ازای به رسمیت شناختن رژیم صهیونیستی از سوی سازمان ساف پیدا کردند.

این در حالی بود که بسیاری از مسائل مورد اختلاف از جمله آینده شهرک‌های صهیونیست‌نشین در سرزمین‌های اشغالی، آینده آوارگان فلسطینی و وضعیت نهایی بیت‌المقدس روشن نشد.

در اول ژوئیه 1994 نوار غزه شاهد بازگشت عرفات و دیگر اعضای فتح بعد از 27 سال تبعید بود. عرفات نوار غزه را مقر خود قرار داد. در همان سال به همراه اسحاق رابین و شیمون پرز، رئیس‌جمهور کنونی اسرائیل برنده جایزه صلح نوبل شد. در سال 1995 عرفات و رابین در واشنگتن توافقنامه‌ موقتی را که زمینه‌ساز استقرار مجدد نیروهای رژیم صهیونیستی در کرانه باختری بود، امضا کردند. به دنبال آن رابین در نوامبر 1995 ترور شد و این مسئله شکستی در روند صلح بود؛‌ چرا که عرفات با مشکلات زیادی در خصوص تعهدات دو طرف نسبت به توافقنامه‌های امضا شده روبه‌رو شد. در 20 ژانویه 1996 عرفات به عنوان رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین انتخاب شد. در سال 1997 نیز فلسطینی‌ها به ریاست عرفات توافقنامه‌ای را با بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر وقت رژیم صهیونیستی در خصوص در اختیار گرفتن کنترل بخش‌های اعظم منطقه الخلیل (اریحا) توسط فلسطینی‌ها امضا کردند. در تاریخ 25 ژوئیه 2000 عرفات به همراه ایهود ‌باراک، نخست‌وزیر وقت رژیم صهیونیستی و بیل کلینتون، رئیس‌جمهوری سابق آمریکا در کمپ دیوید دیدار کرد که این نشست به‌ جایی نرسید و عرفات با کناره‌گیری از حقوق فلسطینی‌ها از جمله بیت‌المقدس مخالفت کرد؛ به این ترتیب نشست کمپ دیوید با شکست روبه‌رو شد و با توقف کامل روند صلح انتفاضه‌ الاقصی در 29 سپتامبر شکل گرفت.

در پی استعفای دولت باراک و به قدرت رسیدن آریل شارون در سوم دسامبر 2001 دولت این رژیم به رهبری شارون اقدام به محاصره مقر عرفات در شهر رام‌الله در کرانه باختری کرد. در 29 مارس 2002در واکنش به یک عملیات شهادت‌طلبانه، ارتش رژیم صهیونیستی بزرگ‌ترین حمله نظامی خود را در کرانه باختری صورت داد و در این حمله بخش اعظم مقر عرفات تخریب شد.

در این زمان شارون به ادعای جنگ علیه تروریسم به اشغال بسیاری از شهرها در کرانه باختری پرداخت. در این دوره رژیم صهیونیستی و آمریکا سعی در انزوای عرفات داشتند. به این ترتیب عرفات در سال 2003 در پی اعمال فشارهای جهانی برای کاهش اختیاراتش محمود عباس، دبیر کل جنبش فتح را به عنوان نخست‌وزیر فلسطین تعیین کرد.

در سال 2003 همچنین فلسطینی‌ها طرح نقشه راه را که مورد حمایت آمریکا بود، پذیرفتند در حالی که رژیم صهیونیستی به‌ رغم‌ پذیرش آن با اجرای این طرح مخالفت کرد. اسرائیل هر گونه مذاکره با عرفات و دیگر رهبران فلسطینی را رد کرد. بعد از انتخاب شارون به ‌عنوان نخست‌وزیر در دور دوم انتخابات تلاش‌ها جهت ساخت دیوار حایل در کرانه باختری گسترش یافت.

در همین حال کنست (پارلمان) رژیم صهیونیستی طرح جدایی یک‌ جانبه که از سوی شارون مطرح شده بود را تصویب کرد و این اتفاق یک روز قبل از نامساعد شدن وضعیت سلامتی عرفات رخ داد. عرفات بلافاصله به پاریس منتقل شد و به ‌رغم تلاش پزشکان برای نجات وی، در سن 75 سالگی در ساعت 5/4 صبح پنجشنبه 11 نوامبر 2004 جان خود را از دست داد و بیمارستان نظامی پاریس مرگ وی را اعلام کرد با این حال ابهامات زیادی درباره مرگ وی وجود دارد.