رأی‌ ترس

پیشینه تأسیس پارلمان در فرانسه به ماه مارس سال 1789 باز می‌گردد. گفته می‌شود که در تاریخ پنجم این ماه به دستور لویی شانزدهم، بزرگان کشور، روحانیون و مشاوران شاه برای پایان بخشیدن به آشفتگی‌ها و بحران‌های سیاسی و اجتماعی وقت فرانسه، نشستی ویژه در کاخ ورسای تشکیل دادند. در تاریخ هفدهم ماه مه همان سال، اکثریت اعضای نشست مذکور که اغلب حقوق‌دان بودند، جلسه خود را با عنوان «مجلس ملی» تشکیل دادند. هدف و منظور حقوق‌دانان از اطلاق نام مجلس ملی به نشست ورسای، تأکید بر حضور نمایندگان ملت در نشست بود. پس از تأسیس اولین جمهوری، قانون اساسی این کشور ـ که می‌توان از آن به عنوان نخستین قانون اساسی دموکراتیک نام برد ـ در بند‌های مختلفی درباره حقوق ملت و پارلمان، ابتدا در مجلس ملی و سپس در یک همه‌پرسی سراسری در سال 1973 به تصویب رسید.

براساس قانون اساسی، مردم فرانسه نمایندگان مجلس ملی را با رأی مستقیم و طی دو مرحله انتخاب می‌کنند؛ اگر کاندیدایی در دور اول انتخابات رأی اکثریت را کسب کند، انتخاب خواهد شد. به عبارتی اگر کاندیدایی در هر حوزه انتخابیه بتواند به اندازه 5/12 درصد تعداد ثبت‌نام‌کنندگان یا 50 درصد آرای مأخوذه، رأی کسب کند، مستقیما به مجلس ملی راه می‌یابد؛ در غیر این صورت، دو نفری که بیشترین آرا را کسب کرده‌اند، در دور دوم با یکدیگر به رقابت می‌پردازند. مدت زمان حضور یک نماینده در مجلس ملی 5 سال است، اما در صورت اعلام انحلال مجلس از سوی رئیس‌جمهور (در هر زمان) انتخابات مجدد برگزار می‌شود. انتخابات مجلس ملی فرانسه ـ پس از انتخابات ریاست جمهوری ـ یکی از مهم‌ترین وقایع و رویدادهای این کشور است.

با توجه به حاکمیت و پیروزی حزب راستگرایان فرانسه در انتخابات ریاست جمهوری، بسیاری از کارشناسان و مؤسسات نظرسنجی در این کشور، کسب آرای بیشتری را برای حزب راست پیش‌بینی کرده بودند اما بار دیگر مردم فرانسه در این دوره از انتخابات نشان دادند که در مواقعی، آن‌گونه که در نظرسنجی‌ها پیش‌بینی می‌کنند، رأی نمی‌دهند.

نتایج انتخابات پارلمانی 2007 فرانسه 

انتخابات پارلمانی سال 2007 در روزهای دهم و هفدهم ژوئن دقیقا پنج هفته پس از انتخابات ریاست‌ جمهوری طی دو دوره برگزار شد. در دور اول انتخابات، 105 عضو از 577 عضو مجلس ملی این کشور مشخص شدند. از این تعداد، 104 نفر از حزب راست حاکم و یک نفر از حزب چپ سوسیالیست هستند. از مجموع آرای مأخوذه در دور اول انتخابات، حزب راست حاکم 8/45 درصد، حزب چپ سوسیالیست 5/36 درصد، حزب جدید جنبش دموکراتیک 4/7 درصد، حزب راست افراطی 6/4 درصد، حزب چپ افراطی 3/3 درصد و احزاب دیگر نیز 5/2 درصد باقیمانده آرا را به خود اختصاص دادند. در دور دوم نیز مردم فرانسه، اکثریت مطلق آرای خود را به حزب راست اعطا کردند و در نهایت حزب راست با کاهش 40 نماینده در مقایسه با دور قبل به 313 کرسی در مجلس ملی فرانسه دست یافت. همچنین حزب سوسیالیست موفق به کسب 186 کرسی شد، در حالی که کرسی‌های این حزب در مجلس قبلی 141 عدد بود. کرسی‌های تعلق یافته به دیگر احزاب نیز بدین قرار بود: حزب مودم 3 کرسی، حزب کمونیست 15 کرسی و حزب سبز 4 کرسی. در انتخابات اخیر، 107 زن به مجمع ملی راه یافتند که از این تعداد 46 نماینده، عضو احزاب راست و 61 نماینده از اعضای احزاب چپ بودند، در حالی که در انتخابات سال 2002 تعداد نمایندگان زن در مجلس تنها 71 نفر بود.

با توجه به پیروزی حزب راست حاکم در انتخابات پارلمانی، برای اولین بار پس از انتخابات سال 1978 شاهد نظام حکومتی و قانونگذاری یکدست در فرانسه هستیم؛ به عبارتی سارکوزی توانست در موفقیتی دیگر، پارلمان را نیز با خود همراه کند. از طرفی لازم به ذکر است که از ابتدای جمهوری پنجم تا سال 1981، حزب راست توانسته است قدرت را به طور پیوسته در اختیار گیرد و تنها در طول سال‌های 1988 تا 1993 چپ‌ها موفق شدند برای مدتی سکان قدرت را در دست بگیرند. کسب چنین موفقیتی بیانگر حاکمیت گرایش‌های راست در فرانسه است.

چپ‌ها نیز در این دوره از انتخابات تلاش بی‌شائبه‌ای در جبران شکست قبلی خود (در انتخابات ریاست جمهوری) کردند و به عقیده کارشناسان به نتیجه‌ای بهتر از آنچه پیش‌بینی می‌شد، دست یافتند. برنامه‌های انتخاباتی حزب سوسیالیست در حوزه‌های مختلف انتخابیه، همگی در جهت جلوگیری از متمرکز شدن قدرت در دست راستی‌ها بود و به نظر می‌رسد با توجه به نتیجه انتخابات (و کرسی‌های حزب چپ و افزایش آن در مقایسه با دور قبل)، این حزب توانست به موفقیت قابل قبولی دست یابد؛ همچنان که فرانسوا اولاند ـ دبیر کل حزب سوسیالیست ـ ضمن ابراز خرسندی از نتایج انتخابات، تصریح کرد که چنین نتیجه‌ای، تا حدی ـ هر چند اندک ـ مانع تحقق همه اهداف راستی‌ها خواهد شد.

تأثیر انتخابات پارلمانی 2007

بسیاری از مؤسسات نظرسنجی تا پیش از دور دوم انتخابات، کسب کرسی‌های بیشتری (در حدود 400 کرسی) را برای حزب راست پیش‌بینی کرده بودند. نتایج دور اول گویای آن بود که جامعه، تحقق وعده‌های داده شده از سوی راستی‌ها را در چشم‌انداز آینده دولت، شاهد خواهد بود. هر چند حزب سارکوزی توانست اکثریت پارلمان را تصاحب کند و برنامه‌های بلندپروازانه خود برای ایجاد اصلاحات را به اجرا گذارد اما مردم فرانسه با این میزان رای ثابت کردند که مخالف اعطای قدرت کامل به یک فرد و داشتن یک پارلمان تک‌حزبی هستند.

به نوشته نشریه فیگارو، هر چند انتخابات پارلمانی برای سارکوزی یک شکست نبود ولی می‌توان آن را به هشداری برای وی تعبیر کرد. از طرفی شکست آلن ژوپه ـ وزیر محیط‌زیست و انرژی فرانسه ـ در مقابل رقیب سوسیالیست خود مسئله‌ای است که از آن به عنوان ضربه و اولین لغزش سیاسی دولت سارکوزی یاد می‌کنند.

نشریه فیگارو می‌افزاید: «اگر مردم با چنین رایی اکثریت را به حزب سارکوزی دادند، تنها انگیزه‌شان امید به ایجاد اصلاحات و رفع مشکلات داخلی جامعه بوده است.»

بسیاری از کارشناسان، آرای مردم به حزب راست را «رای ‌ترس» نام نهادند و معتقدند که فرانسوی‌ها نشان دادند از آینده‌ای که در آن افزایش مالیات، کاهش قدرت خرید و وضعیت نابسامان اقتصادی وجود داشته باشد، در بیم‌اند. مردم فرانسه تحت تأثیر بخشی از تبلیغات احزاب چپ ـ که اعلام کرده بودند «دولت سارکوزی، دولت فقرا نیست بلکه دولت متمولین است» ـ با آرای خود، به سارکوزی هشدار دادند که در عملکرد خود دچار زیاده‌روی و افراط نشود.

از سوی دیگر کسب اندک موفقیتی از سوی حزب چپ مسئله دیگری است که درخور تامل می‌نماید. هر چند در دو انتخابات اخیر (ریاست جمهوری و پارلمانی 2007) شاهد رقابت و رویارویی تنگاتنگ احزاب چپ و راست در فرانسه بوده‌ایم و نتایج انتخابات این نکته را به ذهن متبادر می‌سازد که دیر زمانی است حزب سوسیالیست تلاش می‌کند تا به عنوان اهرمی کارا، نقشی مؤثر در ساختار قدرت در فرانسه ایفا کند؛ کما اینکه در انتخابات اخیر پارلمانی با آرای قابل قبولی، توانست تعداد نمایندگان خود در مجلس ملی را افزایش دهد و قطعا خواهد توانست در کنار احزاب متحدش تا حد زیادی تصمیمات و مصوبات راستی‌ها را در پارلمان، تحت‌الشعاع قرار دهد.