«ولادیمیر پوتین» رییسجمهوری روسیه برای رسیدن به کاخ کرملین مسیر پر فراز و نشیبی را طی کرده است. وی که زمانی در سازمان امنیتی شوروی سابق (کا.گ.ب) فعالیت میکرده اکنون به رییسجمهوری مقتدر تبدیل شده که سعی در زنده کردن جایگاه امپراتوری شوروی در جهان دارد. پوتین متولد هفتم اکتبر سال 1952 در «لنینگراد»، سنتپترزبورگ فعلی تاریخیترین و دومین شهر بزرگ روسیه و به اصطلاح پایتخت اروپایی این کشور است. وی در سال 1975 از دانشگاه حقوق دانشگاه دولتی لنینگراد فارغالتحصیل شد و در «کا.گ.ب» شروع بکار کرد. از سال 1985 تا 1990 در آلمان شرقی بهعنوان نماینده این سازمان فعالیت داشت و بازگشت وی به شوروی با بحران فروپاشی همزمان شد.
به گزارش ایرنا پوتین تا سال 1996 (1374) مسئولیتهایی در دانشگاه، سازمان امنیت فدرال و شهرداری سنتپترزبورگ داشت و از سال 1996 معاون دفتر ریاست جمهوری روسیه شد. دو سال بعد در سال 1998 رییس سرویس امنیت فدرال روسیه «اف.اس.ب» و از سال 1999 همزمان دبیری یس شورای امنیت این کشور را بر عهده گرفت. وی از اوت همین سال توسط «بوریس یلتسین» در آخرین ماههای قدرت به مقام نخستوزیری روسیه رسید و چند ماه (آخر دسامبر 1999) و پس از استعفای یلتسین، کفیل مقام ریاست جمهوری شد. پوتین در سال 2000 رسما در انتخابات ریاست جمهوری روسیه به پیروزی رسید و کار خود را به عنوان رییسجمهوری آغاز کرد. وی دارای دو دختر ماریا و یکاترینا متولد سالهای 1985 و 1986 است.
جایگاه پوتین در روسیه، موافقان و مخالفان
اکثر مردم روسیه پوتین را رییسجمهوری مقتدر، باکفایت و توانا میدانند که این کشور را از وضعیت فلاکتبار زمان یلتسین خصوصا از منظر بینالمللی و در درجه دوم از جهت داخلی به کشوری بانفوذ در عرصه جهانی (بهعنوان جایگزین شوروی سابق) تبدیل کرده است. کارشناسان روس عقیده دارند، اجرای سیاستهای پوتین، اوضاع سیاسی داخلی را نیز بهبود بخشیده و از نزاعهای سیاسی اوایل فروپاشی و نیز زمان یلتسین رهایی داده است.
همچنین وضع وخیم اقتصادی روسیه و مردم آن در سالهای پس از فروپاشی شوروی و حاکمیت دولت بوریس یلتسین به اعتقاد همه کارشناسان، تغییر محسوسی کرده و با وجود برخی مشکلات، در کل موجب رضایت شهروندان است. با این وجود حکومت پوتین ناراضیان شناسنامهداری نیز دارد که برخی از آنها برغم حمایت سازمانهای بینالمللی و کشورهای غربی، مورد تحمل حکومت مرکزی هستند و حتی تلاش میشود در ظاهر نیز آنها حفظ شوند. ناراضیان روسیه بیشتر مدافع آزادیهای سیاسی، حقوق بشر، انتخابات آزاد و مخالف با حاکمیت فردی بر کشور بوده و در زمینه اقتصادی نیز معتقدند، سیاستهای پوتین باعث گسترش فساد در دستگاههای دولتی و انباشته شدن سرمایه نزد صاحبان قدرت و در مقابل آن گسترش فقر در روسیه شده است.
ناراضیان از گروههای چپ نیز معتقدند، حکومت پوتین باعث حاکمیت نظام سرمایهداری و گسترش فاصله فقیر و غنی شده است. احزاب و گروههای کمونیستی که در دوما و شورای فدراسیون نیز نمایندگانی دارند از این دسته هستند.
مواضع داخلی پوتین
پوتین، با وجودی که آخرین ماههای ریاست جمهوری خود را میگذراند ولی اقدامات و مواضع وی در ظاهر گویای ارادهای است که به نظر میرسد تا سالها بعد نیز بر کشور حاکم خواهد بود. وی اخیرا با پذیرش قرار گرفتن در صدر فهرست انتخابات آتی «دوما» (مجلس روسیه) برای حزب حاکم «روسیه واحد» که اکثریت قدرت کشور را در اختیار دارد، نشان داد برای دوران پس از ریاست جمهوری خود نیز برنامه دارد. احتمال نخستوزیر شدن وی پس از کنارهگیری از ریاست جمهوری در ماه مارس آینده، اینک بشدت افزایش یافته و گفته میشود پوتین در این صورت باز هم قدرت را در کشور بدست خواهد داشت. این موضوعی است که غربیها بشدت از آن ابراز نگرانی کردهاند. اقدامات اخیر پوتین در تغییر نخستوزیر و کابینه و همچنین برخی اعضای شورای امنیت این کشور نیز در راستای برنامههای وی برای آینده کشور در غیابش بهعنوان رییسجمهوری ارزیابی شده است. بطور خلاصه پوتین، سیاست تجمیع اختیارات و تمرکز قدرت را در روسیه اجرا کرده و تقریبا همه موارد و اقدامات مهم کشور با نظر وی صورت میگیرد. دوما مجلس قانونگذاری روسیه و «شورای فدراسیون» (که نقش سنا را دارد) هر دو در اختیار جناح اکثریت طرفدار پوتین و حزب روسیه واحد است و این دو در خصوص تصویب طرحها و لوایح موردنظر رییسجمهوری درنگ نمیکنند. با همه اینها به دلیل آنکه مردم روسیه عموما غیرسیاسی هستند و چندان خود را ملزم به حضور در عرصههای سیاسی نمیبینند، برخی کارشناسان چنین حکومتی (برغم ایرادهای موجود) برای این کشور را مناسبتر میدانند و اعتقاد دارند آزادیهای سیاسی بیش از حد و اجرای مدلهای غربی در این کشور، سرنوشتی بهتر از سالهای پایانی حکومت یلتسین برای مردم نخواهد داشت.
آخرین تصمیمات پوتین در عرصه داخلی
رییسجمهوری روسیه سه هفته پیش با برکناری «میخاییل فرادکف» از مقام نخستوزیری، «آلکساندر زوبکوف» 66 ساله و دوست قدیمی خود را بجای وی منصوب کرد.
رییسجمهوری روسیه، یک هفته بعد ترکیب جدید دولت این کشور را با برکناری چهار وزیر (عمدتا اقتصادی و اجتماعی) اعلام کرد. موافقت ولادیمیر پوتین برای قرار گرفتن نام وی در صدر فهرست انتخاباتی حزب حاکم روسیه واحد در انتخابات آینده دوما واکنشهای متفاوتی را در میان مقامات، محافل سیاسی و مطبوعاتی این کشور برانگیخت. رییسجمهوری روسیه در نشست پیش از انتخاباتی حزب روسیه واحد، پیشنهاد اعضای این حزب مبنیبر قرار دادن نام وی در صدر فهرست انتخاباتی حزب حاکم را پذیرفت. وی در عین حال خاطرنشان کرد به عنوان رییسجمهوری موضع بیطرفانه خود را حفظ میکند و هر چند که از مؤسسین حزب روسیه واحد بوده، اما به عضویت آن در نخواهد آمد. پوتین همچنین اظهار داشت: ممکن است پس از ترک مقام ریاست جمهوری در ماه مارس سال 2008 میلادی (اسفند امسال) پس از انتخابات ریاست جمهوری، به عنوان رهبر اکثریت پارلمانی نخستوزیر کشور شود. این سخنان جنجالی پوتین، واکنشهایی را در جامعه و بین کارشناسان و سیاستمداران به دنبال داشت.
آخرین مواضع بینالمللی پوتین
ولادیمیر پوتین با اشاره به تحولات جهان پس از فروپاشی شوروی گفت: ما با تلاش برای ایجاد نظام تکقطبی در جهان از سوی برخی از کشورها (آمریکا و غرب) با هدف تحمیل اراده خود بر دیگران بدون توجه به قوانین بینالمللی مخالف هستیم. وی از «استفاده از دمکراسی و ارزشهای مشترک بشریت» به عنوان حربهای علیه کشورهای دیگر، انتقاد کرد.
رییسجمهوری روسیه گفت: باید ترتیباتی اتخاذ شود تا سطح روابط روسیه و آمریکا به شرایط سیاسی داخلی و انتخابات دو کشور وابسته نباشد. وی گفت: اگر به منافع مردم دو کشور فکر میکنیم باید تلاش کنیم روابط روسیه و آمریکا به سطحی برسد که اکثریت مردم دو کشور اهمیت توسعه آن را برای امور دو جانبه و حل مسایل جهانی درک کند.
رییسجمهوری روسیه همچنین به آمریکا هشدار داد: استقرار سامانه پدافند موشکی در کشورهای اروپایی، این قاره را به «انبار باروت» تبدیل میکند. پوتین با اشاره به اینکه کاهش سلاحهای سنگین در بخش اروپایی روسیه در سالهای اخیر طبق قرارداد کاهش سلاحهای متعارف در اروپا انجام گرفته، گفت: در مقابل، شرکای روسیه (آمریکا و اعضای ناتو) منطقه اروپای شرقی را از سلاحهای جدید پر کردهاند. رییسجمهوری روسیه با طرح پیشنهادی غیرمنتظره، از آمریکا خواست بجای استقرار سپر موشکی در اروپای شرقی برای مقابله با تهدیدات موشکی، از سیستم رادار جمهوری آذربایجان موسوم به «رادار قبله»، استفاده کند. ایستگاه عظیم راداری قبله در کوههای شمال جمهوری آذربایجان قرار دارد.
روسیه با انعقاد قرارداد 10 ساله و پرداخت هفت میلیون دلار از این سیستم راداری استفاده میکند. رییسجمهوری روسیه دستور داد، اجرای «قرارداد کاهش سلاحهای متعارف در اروپا» از سوی این کشور، مادامیکه کشورهای عضو ناتو نیز آنرا تصویب و اجرا نکنند، به حالت تعلیق درآید. ولادیمیر پوتین دلایلی که روسیه را به این اقدام واداشته، گسترش ناتو، تصمیم آمریکا برای استقرار سلاحهای متعارف در کشورهای بلغارستان و رومانی و نیز عدم اجرای تعهدات سیاسی برخی از کشورهای عضو قرارداد برای تسریع در تصویب آن اعلام کرده است. رییسجمهوری روسیه در ماههای اخیر چند بار در مورد خروج کشورش از اجرای قرارداد کاهش سلاحهای متعارف اروپا به دلیل عدم پایبندی به آن از سوی کشورهای اروپایی هشدار داده بود. قرارداد کاهش سلاحهای متعارف در اروپا در سال 1990 در پاریس به امضای مقامات 22 کشور اروپایی رسیده و در سال 1999 در استانبول، اصلاح و تجدید شد. رییسجمهوری روسیه علت تعلیق اجرای «پیمان نیروهای متعارف در اروپا» از طرف کشورش را عدم مطابقت آن با واقعیتهای جهان معاصر عنوان کرد. پوتین به انحلال بلوک ورشو و عضویت اکثر کشورهای عضو آن در پیمان نظامی ناتو اشاره کرده و افزود: در این عرصه وضعیت بطور اساسی تغییر کرده است. وی همچنین از نادیده گرفتن گزینههای پیشنهادی روسیه برای مقابله با «تهدیدهای موشکی غیرواقعی» از سوی آمریکا انتقاد کرد.
رییسجمهوری روسیه همچنین اصرار دولت انگلیس برای تغییر قانون اساسی روسیه با هدف تامین شرایط تحویل «آندره لوگووی» تبعه روس به آن کشور را ناشی از «تفکرات استعماری» لندن خواند. ولادیمیر پوتین با اشاره به مواضع دولتمردان انگلیسی گفت: آنها از یاد بردهاند که از مدتها پیش قدرت استعمارگر نیستند و خدا را شکر روسیه مستعمره انگلیس نبوده است. وی گفت: این نشان میدهد مقامات انگلیس از طرز تفکرات قرون گذشته پیروی میکنند. رییسجمهوری روسیه همچنین از دولت انگلیس به خاطر پناه دادن به «مجرمین روس» انتقاد کرد. پوتین گفت: در لندن 30 تبعه روس که از طرف نهادهای امنیتی روسیه به ارتکاب جنایات و جرایم سنگین متهم هستند، پنهان شدهاند ولی دولت انگلیس هیچ پاسخی به درخواست استرداد آنها به روسیه نداده است. «آلکساندر لیتویننکو» افسر سابق سازمان امنیت روسیه ماه نوامبر گذشته بر اثر مسمومیت ناشی از ماده رادیو اکتیو «پلونیوم ـ 210» در لندن جان باخت. آندره لوگووی افسر سابق امنیتی روس از سوی دادستانی انگلیس به قتل آلکساندر لیتویننکو همکار خود در لندن متهم شده است و روسیه با استناد به قانون اساسی خود از تحویل وی به انگلیس خودداری کرد. این مساله باعث تیرگی روابط روسیه و انگلیس شده و دو کشور هر یک چهار دیپلمات طرف مقابل را اخراج کرده و تدابیری علیه همدیگر اتخاذ کردند. رییسجمهوری روسیه در مورد خاورمیانه در دیدار با «محمود عباس» رییس حکومت خودگردان فلسطین بر موضع کشورش در حمایت از ایجاد حکومت مستقل فلسطینی تاکید کرد. پوتین گفت: ما بطور پیگیر از منافع مردم فلسطین و ایجاد حکومت مستقل فلسطین دفاع میکنیم. در مجموع روسیه در دوران پوتین سعی دارد با مواضع قاطع نقش خود را در تحولات جهانی انجام دهد و از تکقطبی شدن آن جلوگیری نماید.