▼ حرف روز
شاه کلید ایران برای مقابله با جنگ و تحریم
کریدورهای بینالمللی در جهان امروز تنها مسیرهای ترانزیتی برای عبور کالا نیستند؛ آنها در واقع شاهراههایی هستند که امنیت اقتصادی و سیاسی کشورها را به یکدیگر پیوند میدهند. همین پیوند است که میتواند از شکلگیری درگیریهای نظامی جلوگیری کند یا در برخی دورهها خود به عاملی برای تشدید رقابتها و تنشها تبدیل شود. تجربههای تاریخی نشان میدهد که هر جا منفعت اقتصادی چند کشور بر سر یک مسیر مشترک قرار گرفته، احتمال بروز جنگ کاهش یافته است؛ چرا که حفظ امنیت این مسیر به نفع تمام طرفهاست.نخستین نمونه برجسته این نقش بازدارنده را میتوان در بحران برلین طی سال ۱۹۴۸ مشاهده کرد. در دوران جنگ سرد، کریدور برلین یکی از مهمترین مسیرهای ارتباطی برای انتقال کالا و مایحتاج از آلمان غربی به برلین غربی بود. زمانی که اتحاد جماهیر شوروی دسترسی زمینی به این منطقه را مسدود کرد، احتمال وقوع یک جنگ گسترده وجود داشت، اما به جای ورود به درگیری مستقیم، کشورهای غربی با استفاده از کریدور هوایی و دیپلماسی، بحران را بدون جنگ مدیریت کردند. این رخداد نشان داد که وجود یک مسیر حیاتی میتواند ابزار ایجاد بازدارندگی و جلوگیری از تشدید بحران باشد.در مقابل، تاریخ مثالهایی دارد که رقابت بر سر همین کریدورها به شعلهور شدن جنگ انجامیده است. یکی از مهمترین آنها پروژه کریدور ریلی برلین–بغداد در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم بود. آلمان با هدف ایجاد مسیر مستقیم تجاری و استراتژیک به امپراتوری عثمانی این مسیر را طراحی کرد؛ اقدامی که نگرانی جدی برای انگلیس و روسیه ایجاد کرد.این دو قدرت نگران بودند که ایجاد چنین کریدوری توازن ژئوپلیتیکی را تغییر داده و نفوذ آلمان را در مناطق حساس تقویت کند. مجموعه این تنشها در کنار سایر عوامل سیاسی، به یکی از زمینههای شکلگیری جنگ جهانی اول تبدیل شد.با این وجود، تجربههای معاصر نشان میدهد که کریدورهایی که منافع چند کشور را به هم گره میزنند، نقش مهمتری در جلوگیری از درگیری دارند. در جهان امروز، کشورها بیش از هر زمان دیگری به شبکههای حملونقل و زنجیرههای عرضه وابستهاند. هرگونه اختلال در یک مسیر حیاتی میتواند خسارت اقتصادی سنگینی به چندین کشور تحمیل کند. همین وابستگی متقابل، انگیزهای برای حفظ ثبات و جلوگیری از درگیری ایجاد میکند.برای کشورهایی مانند ایران که در مرکز تقاطع مسیرهای بینالمللی (در مرکز کریدورهای شرق-غرب و شمال-جنوب) قرار دارند، توسعه کریدورهای شمال–جنوب و سایر مسیرهای ترانزیتی میتواند نقش مهمی در افزایش امنیت ایفا کند. عبور محمولات استراتژیک از خاک ایران، منافع سایر کشورها را با ثبات و امنیت این سرزمین پیوند میدهد و نوعی بازدارندگی طبیعی در برابر تنشهای منطقهای ایجاد میکند.در نهایت، کریدورهای بینالمللی زمانی بیشترین نقش را در جلوگیری از جنگ ایفا میکنند که به جای تبدیل شدن به ابزار رقابت، به بستری برای همکاری و همگرایی میان کشورها بدل شوند.پس از پیروزی و پایان جنگ رمضان، ایران باید با همکاری کشورهای دیگر کریدورهای اقتصادی با منافع برد-برد ایجاد کند تا امنیت اقتصادی خود را برای سالهای آینده تضمین کند و گزینههای جنگ یا تحریم از سر ایران برداشته شود.(علی محمدی)
▼ روزشمار جنگ
روز بیست و دوم
◄یک مقام ارشد ایرانی در گفتوگو با شبکه المیادین اعلام کرد که حملات جاری ایران در چارچوب دفاع از کشور، بخشی از طرحی است که ماهها پیش آماده شده است.وی تأکید کرد:«ایران این طرح را مرحله به مرحله و با صبر استراتژیک بسیار اجرا میکند.»این مقام ایرانی افزود که پس از تخریب زیرساختهای دفاع هوایی دشمن، ایران اکنون کنترل کامل بر آسمان دشمن دارد. به گفته وی، «با این کنترل نظامی که حاصل شده، ایران هیچ چشماندازی برای آتشبس فوری نمیبیند.»وی همچنین تأکید کرد:«ایران قصد دارد سیاست تنبیه مهاجم را ادامه دهد تا یک درس تاریخی به تجاوزات آمریکا و اسرائیل و همچنین به ترامپ بدهد.»
◄اصابت یک موشک ایرانی با سرجنگی سنگین در شهر آراد واقع در جنوب فلسطین اشغالی، به یک فاجعه برای صهیونیستها تبدیل شده است.بنیامین نتانیاهو نخستوزیر رژیم صهیونی در واکنش به این حمله موشکی، گفت:«ما شب بسیار سختی را سپری میکنیم.» او سپس در تلاش برای فرونشاندن خشم صهیونیستها، گفت که جنگ با ایران جنگ برای آینده رژیم صهیونی است.شبکه عبری کان نیز اعلام کرد که حمله ایران در شهر آراد، بیشترین تلفات را از آغاز جنگ در پی داشته و یک محله به طور کامل نابود شده است.یدیعوت آحارانوت نیز از آسیب به ۲۰ ساختمان در این حمله خبر داد.
◄محمدعلی خراسانی، رئیس اتحادیه کشوری فروشگاههای زنجیرهای، گفت:«فروشگاههای زنجیرهی با هیچ کمبودی مواجه نیستند و کالا به وفور موجود است.»خراسانی افزود:«موجودی کالا در فروشگاههای زنجیرهای تا زمان بازگشایی شرکتهای تولیدی و توزیعی و پخش کالا پیشبینی شده است. ضمنا شرکتهای تولیدی و پخش کالا معمولا از روز ۸ یا ۱۵ فروردین ماه هر سال فعالیت خود را شروع می کنند.»وی بیان داشت:«ذخیره و تامین کالا تا پایان فروردین ماه در فروشگاههای زنجیرهای انجام شده است.»
◄منابع خارجی مدعیشدهاند که ایران و ژاپن در مورد تجارت نفت از طریق تنگه هرمز به حصول توافق نزدیک شدهاند که میتواند سودهای عظیمی برای ایران به همراه داشته باشد.این منابع ادعا میکنند، ایران قرار است از هر نفتکشی که از تنگه هرمز عبور کند۱۰ درصد ارزش محموله آن دریافت کند که این رقم درآمد سالانه ۸۰۰ میلیارد دلاری برای ایران در بر خواهد داشت؛ درآمدی که از کل تولیدناخاص داخلی کشوری مانند بلژیک بیشتر است.
◄حجتاله صیدی، رییس سازمان بورس و اوراق بهادار، گفت:«هر چند بازار سرمایه محل خرید و فروش است و همیشه یک طرف سود بیشتری کسب میکند ولی در کل میانگین بازده نسبت به نرخ بازده بدون ریسک بالاتر بود. این موضوع نشان میدهد بازار سرمایه ایران از استحکام بالایی برخوردار است.»وی افزود:«سازمان بورس تلاش میکند استحکام بازار سرمایه به کارایی بالاتر، شفافیت افزونتر و نقدشوندگی بیشتر منجر شود.»صیدی تاکید کرد:« همکاران بنده در سازمان بورس و اوراق بهادار در کنار ارکان بازار سرمایه برنامه مفصلی را برای دوران جنگ و پساجنگ طراحی کردهاند.»
▼ خبر ویژه
پالایشگاه حیفا بمب ساعتی است
روزنامه عبری جروزالم پست اعلام کرد که پالایشگاه حیفا به دلیل قرار گرفتن در یک منطقه شهری پرجمعیت، بمب ساعتی به شمار میرود.جروزالم پست تصریح کرد که پیش از جنگ، مخالفتهای زیادی درمورد محل این پالایشگاه حیفا مطرح شده بود چرا که این پالایشگاه در فاصله بسیار نزدیکی از محلههای مسکونی قرار دارد.در همین ارتباط، «یونا یهاو»، شهردار حیفا پس از آسیب به مجتمع پالایشگاه نفت بازان در حمله موشکی اخیر ایران، نسبت به خطرات فزاینده ناشی از تأسیسات پتروشیمی این شهر هشدار داد.یاهاو گفت آنچه اتفاق افتاده «هشدارهایی را که سالها دادهام، مجدداً تأیید میکند، آسیب به تأسیسات، حتی اگر ناشی از ترکشهای رهگیری باشد و نه اصابت مستقیم، میزان واقعی خطری را که صدها هزار نفر از ساکنان را تهدید میکند، آشکار میکند.»وی افزود که این حادثه اینبار بدون هیچ گونه جراحت یا نشت مواد خطرناک به پایان رسید اما همیشه شانس یار نیست.شهردار حیفا از کابینه این رژیم خواست تا به تعهدات خود عمل کند و برای تعطیلی پالایشگاهها و سایر کارخانههای پتروشیمی تلاش کند چرا که ادامه فعالیت این تاسیسات با توجه به خطرات موجود هیچ توجیهی ندار
▼ اخبار
ذخایر کالاهای اساسی در سطح مطلوب و بازار در آرامش است
عزتالله زارعی، سخنگوی وزارت صنعت، معدن و تجارت، درباره وضعیت تأمین و تولید کالاها در کشور اظهار داشت:«تولید و تأمین کالاها تا پایان سال گذشته بدون وقفه ادامه داشته و واحدهای تولیدی مشغول فعالیت بودهاند.» زارعی بیان داشت:«در این راستا نیز پیگیریهای لازم برای کمک به تأمین سرمایه در گردش تولیدکنندگان انجام و پیشنهادهای مربوطه ارائه شده است.»وی افزود:«در حوزه تأمین و ذخیرهسازی کالا نیز با توجه به حجم بالای کالاهای موجود در گمرکات، با تسهیلگریهای انجامشده و تصمیمات دولت، روند ترخیص کالاها سرعت گرفت و در حال حاضر موجودی انبارها و ذخایر کشور، بهویژه در بخش کالاهای اساسی، در وضعیت بسیار مطلوبی قرار دارد.»زارعی با اشاره به ساماندهی بخش لجستیک گفت:«تمهیداتی اتخاذ شده تا در طول تعطیلات نیز حملونقل کالا بهطور مستمر انجام شود و در صورت بروز کمبود در هر منطقه، کالاها به سرعت تأمین شود تا جامعه با خلأ در عرضه کالا مواجه نشود.»وی ادامه داد:«مواد اولیه مورد نیاز تولید نیز ترخیص شده و برای واحدهایی که نیاز به واردات مواد اولیه دارند، بر اساس میانگین فصل بهار سالهای ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴، حدود ۴۰ درصد تخصیص انجام شده تا فرآیند واردات خود را انجام دهند.» زارعی با اشاره به پیشبینیهای انجامشده در زمان وقوع جنگ نیز گفت:«با توجه به احتمال افزایش حضور مسافران در برخی مناطق، انتقال مواد و کالاهای مورد نیاز از قبل انجام شده و در حال حاضر شهرهای مسافرپذیر با کمبود کالا مواجه نیستند.» وی در پایان درباره نظارت بر قیمتها گفت:«برای مدیریت بازار، تولید و لجستیک به صورت سهشیفته فعال شده است و سازمان حمایت مصرفکنندگان و تعزیرات نیز بازرسیهای میدانی انجام میدهند. در صورت مشاهده هرگونه گرانفروشی یا سودجویی، با متخلفان برخورد قانونی خواهد شد.»
تیغ چین زیر گلوی آمریکا
در پی تصمیم چین برای ممنوع کردن صادرات تنگستن، زنجیره تأمین یکی از مهمترین مواد اولیه صنایع پیشرفته با چالش جدی مواجه شده است؛ موضوعی که میتواند توان تولید تجهیزات نظامی دقیق، از جمله رادارها و تسلیحات آفندی و پدافندی را تحت تأثیر قرار دهد.تنگستن یکی از فلزات راهبردی با نقطه ذوب بسیار بالا (بیش از ۳۴۰۰ درجه سانتیگراد) و چگالی زیاد (حدود ۱۹.۳ گرم بر سانتیمتر مکعب) است که در تولید قطعات مقاوم در برابر حرارت و فشار بالا کاربرد حیاتی دارد.این فلز در ساخت موشکهای هدایتشونده، مهمات انرژی جنبشی، سامانههای راداری، قطعات هوافضا و تجهیزات الکترونیکی پیشرفته استفاده میشود.بر اساس دادههای صنعتی، چین با سهمی حدود ۸۰ تا ۸۵ درصد از تولید جهانی، بزرگترین تأمینکننده تنگستن در جهان به شمار میرود. پس از چین، کشورهایی مانند ویتنام، روسیه و بولیوی سهم بهمراتب کمتری از تولید این فلز راهبردی دارند.کارشناسان آمریکایی هشدار میدهند در صورت تداوم محدودیت واردات تنگستن، صنایع دفاعی ایالات متحده فلج خواهد شد، زیرا ظرفیت تولید سایر کشورها پاسخگوی تقاضای بالا در کوتاهمدت و جبران خسارات جنگ در خاورمیانه نیست.برخی برآوردها نشان میدهد بازسازی ذخایر و زنجیره تأمین این فلز ممکن است چندین سال زمان ببرد.
تامین پایدار مواد اولیه واحدهای تولیدی ادامه دارد
حامد عاملی، معاون وزیر صنعت، معدن و تجارت، گفت:«از ماهها قبل، وقوع شرایط خاص در کشور پیش بینی شده بود و وزارت صمت از آذر ماه سال ۱۴۰۴ در تلاش بود تا مواد اولیه مورد نیاز واحدهای صنعتی را تامین و ذخیره کند.»وی افزود:«در زمینه تأمین نیازهای ارزی و سرمایه در گردش واحدهای تولیدی، تخصیصها بیشتر بر تأمین مواد اولیه متمرکز بوده است.»معاون تجهیزات و ماشینآلات وزارت صمت نیز افزود:«روند عمومی تولید در کشور همچون گذشته در جریان است و آمارهای روزانه دریافتی از صنایع مختلف نشان میدهد که تولید در مسیر پایدار قرار دارد.»عاملی عنوان کرد:«برخی واحدها به دلیل افزایش نیاز مالی، برای تأمین سرمایه در گردش، ناچار شدهاند از ذخایر و منابع اصلی خود استفاده کنند، به همین دلیل، وزارت صمت تأمین سریع سرمایه در گردش را در دستور کار قرار داده و در حال رفع نیازهای ارزی و ریالی واحدهای صنعتی است.»
▼ اخبار کوتاه
◄سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، در مصاحبه تلفنی با خبرگزاری کیودو ژاپن تأکید کرد که تهران به دنبال «آتشبس موقت» نیست، بلکه خواهان «پایان کامل، جامع و پایدار جنگ» است.عراقچی در این گفتوگو، حملات آمریکا و رژیم صهیونی علیه ایران را «تهاجمی غیرقانونی و غیرموجه» توصیف کرد و از جامعه بینالمللی خواست در برابر این حملات موضعگیری کند.وزیر خارجه کشورمان با اشاره به تلاش چند کشور برای میانجیگری به منظور پایان دادن به درگیری، تصریح کرد که ایران پیشنهادهای مربوط به آتشبس موقت را رد کرده است.
◄گرهارد شرودر، صدراعظم سابق آلمان، می گوید که «آنچه آمریکاییها و اسرائیلیها در ایران انجام میدهند، تکان دهنده است.»شرودر در مصاحبه با روزنامه «Sueddeutsche Zeitung» تصریح کرد که جنگ با ایران جنگی است که واقعاً نمیتوان در آن پیروز شد و این مرا تا حد زیادی به یاد جنگ ویتنام میاندازد.وی تاکید کرد که آمریکا و رژیم صهیونی مقاومت ساختار قدرت در ایران را دست کم گرفته اند.
◄الکساندر استاهل، سرمایهگذار انرژی و فلزات، گفت:«تردیدی وجود ندارد که تلاش عربستان برای دور زدن تنگه هرمز ناامیدکننده بوده است.بندر ینبع در غربیترین نقطه عربستان در سواحل دریای سرخ در تلافی حمله به بخشی از تاسیسات پارس جنوبی، هدف موشکهای ایران قرار گرفت؛ همان بندری که ریاض میخواست با آن اندکی از توقف صادرات نفت از تنگه هرمز را دور بزند.حالا بلومبرگ به نقل از منابع آگاه نوشته که عربستان بارگیری نفت خام در بندر ینبع را متوقف کرده است.»
◄گلِن گرینوالد، خبرنگار آمریکایی، با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی ایکس، اصابت موشک ایرانی به دیمونا را «نشانهای آشکار از تضعیف پدافند هوایی» رژیم صهیونی دانست.وی درباره این حمله که تاکنون بالغ بر 50 تلفات داشته، گفت:«دیمونا به دلایل متعدد یکی از مهمترین مکانهای استراتژیک در اسرائیل است.»گرینوالد افزود:«اگر اسرائیل حتی نتواند موشکهای ایرانی که به آنجا شلیک شدهاند را رهگیری کند، این نشانه آشکاری از تضعیف جدی پدافند هوایی آنها است، تحولی که پیش از این به طور گسترده گزارش شده است.»
◄به نوشته آرگوس مدیا، عراق عملا دسترسی به ظرفیت صادراتی ۳.۴ میلیون بشکه در روز از طریق بصره را به دلیل توقف تقریبا کامل عبور و مرور از تنگه هرمز از دست داده است.بغداد اعلام کرد که تولید نفت خام خود را به ۱.۵ تا ۱.۶ میلیون بشکه در روز کاهش داده است تا پالایش داخلی و تولید برق را در اولویت قرار دهد. طبق برآوردهای آرگوس، تولید این کشور ر حدود ۱.۲ میلیون بشکه در روز است.