▼ حرف روز
از آگاهی تا مشارکت؛ مسیر تازۀ اقتصاد ایران
جنگ اقتصادی را میتوان پیچیدهترین شکل نبرد در عصر حاضر دانست؛ نبردی که هدف آن نه تصرف خاک، که تحت فشار قرار دادن معیشت مردم است. در این میان، تحریمهای گسترده بینالمللی، اقتصاد ایران را با چالشهای جدی مواجه کرده است. اما در دل همین فشارها، پرسشی اساسی مطرح میشود: آیا جامعه ایران در واکنش به این شرایط، ظرفیتهای تازهای از خود بروز داده است؟
به نظر میرسد سطح آگاهی عمومی در ایران، بهویژه در حوزه اقتصاد، نسبت به دهههای گذشته افزایش قابلتوجهی یافته است. گسترش شبکههای اجتماعی، دسترسی به تحلیلهای کارشناسی و گردش سریع اطلاعات، باعث شده بسیاری از شهروندان با مفاهیمی همچون نقدینگی، تورم، کسری بودجه و اثر تحریمها آشنا شوند. این آگاهی را میتوان نوعی «سرمایه اجتماعی» تلقی کرد؛ سرمایهای که در ترازنامههای مالی جایی ندارد، اما میتواند به عاملی برای عبور از بحران تبدیل شود. شهروندانی که ریشه مشکلات را میشناسند، کمتر در معرض شایعات و التهابآفرینی قرار میگیرند. با این حال، آگاهی بهتنهایی کافی نیست. شرط بهرهبرداری از این سرمایه، وجود مسیری روشن و اعتمادساز میان مردم و سیاستگذاران است.نکته قابل تأمل دیگر، ظرفیت کنشگری مستقیم مردم در عرصه اقتصاد است. تجربههای داخلی در حوزههایی مانند امدادرسانی در بلایای طبیعی یا پروژههای محرومیتزدایی نشان داده که ورود مستقیم مردم به میدان، گاه نتایجی چابکتر از ساختارهای اداری به همراه داشته است. در حوزه اقتصاد نیز برخی تحلیلگران معتقدند مردم میتوانند فراتر از نقش مصرفکننده، به عنوان ناظر، سرمایهگذار خُرد و حتی توزیعکننده عمل کنند. برای نمونه، الگوهای مشارکتی در مدیریت مصرف انرژی این قابلیت را دارند که صرفهجویی را از یک توصیه اخلاقی صرف، به رفتاری با منافع اقتصادی مستقیم برای خانوادهها تبدیل کنند. هرچند تحقق چنین الگوهایی نیازمند طراحی سازوکارهای شفاف و ضمانت اجرایی از سوی دولت است.همچنین، مفهوم «اقتصاد مقاومتی»، بهطور ضمنی بر همین مشارکت مردمی تکیه دارد. ایده اصلی این است که اقتصاد در شرایط تحریم، باید متکی بر ظرفیتهای داخلی باشد و در برابر شوکهای بیرونی مقاوم شود. در چنین چارچوبی، شبکههای همیاری محلی، هدایت سرمایههای خُرد به سمت تولید، و نظارت عمومی بر زنجیره توزیع کالا میتوانند بخشی از راهحل باشند. البته باید توجه داشت که این رویکرد، جایگزین مسئولیت دولت در تأمین زیرساختها، مهار تورم و ایجاد ثبات اقتصادی نیست، بلکه آن را تکمیل میکند.در مجموع، شاید بتوان گفت بحران اخیر، علیرغم تمام دشواریهای معیشتی، نشانههایی از یک ظرفیت نهفته در جامعه ایران را نمایان کرده است. جامعهای که بهلحاظ اطلاعاتی مجهزتر، و بهلحاظ انگیزههای مشارکتی آمادهتر به نظر میرسد. اینکه آیا این ظرفیت به تحولی پایدار در اقتصاد کشور منتهی خواهد شد یا خیر، به عوامل متعددی از جمله کیفیت حکمرانی، اعتماد متقابل دولت و ملت، و توانایی نظام سیاستگذاری در طراحی سکوهای واقعی برای مشارکت عمومی بستگی دارد. آنچه مسلم است، سرمایه اجتماعیِ شکلگرفته در دل فشارها، امکانی است که در صورت بهرهبرداری درست، میتواند معادلات آینده را تغییر دهد.(علی قاسمی)
▼ گزارش روز
سانسور در پنتاگون؛ استیصال در واشنگتن
نشریه آمریکایی آتلانتیک در گزارشی افشاگرانه پرده از اختلافات عمیق در دولت ترامپ بر سر واقعیتهای جنگ علیه ایران برداشته است. بر اساس این گزارش، «جی. دی. ونس»، معاون رئیسجمهور آمریکا، به صراحت روایتهای خوشبینانه وزارت جنگ این کشور را «گمراهکننده» خوانده و نسبت به پنهانکاری پنتاگون درباره بحران ذخایر موشکی آمریکا هشدار داده است. این اعتراف درونی که از زبان یک مقام ارشد دولت جنگافروز آمریکا بیرون میآید، مؤید همان چیزی است که جمهوری اسلامی ایران از ابتدای این نبرد تحمیلی تأکید کرده: دشمن در باتلاقی فرسایشی گرفتار آمده و ارتش متجاوز آمریکا توان تحمل یک جنگ بزرگ دیگر را ندارد.شکاف میان ونس و وزیر دفاع ترامپ، پیت هگزت، در اساس به دو نگاه متفاوت به واقعیتهای میدان بازمیگردد. هگزت که ژنرالهای دروغپرداز پنتاگون او را احاطه کردهاند، همچنان بر طبل توخالی «موفقیتهای بینظیر» میکوبد و ادعا میکند ذخایر تسلیحاتی آمریکا «نامحدود» است. این در حالی است که مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی (CSIS) اذعان کرده ایالات متحده بیش از نیمی از ذخایر پیشجنگ خود را در چهار نوع مهمات کلیدی از جمله موشکهای تامهاک و رهگیرهای دفاعی مصرف کرده است. آنگونه که یکی از مقامات سابق دولت ترامپ به آتلانتیک گفته:«تجربه تلویزیونی پیت در فاکسنیوز باعث شده او دقیقاً بداند ترامپ دوست دارد چه بشنود.» این یعنی فرماندهی جنگ آمریکا بیش از آنکه مبتنی بر واقعیتهای میدان باشد، بر اساس فیلمنامههای هالیوودی و خودفریبیهای رسانهای پیش میرود.در مقابل، جی. دی. ونس که خود از کهنهسربازان جنگ عراق است، به تلخی دریافته که آمریکا بار دیگر در دام «جنگهای ابدی» خاورمیانه گرفتار شده است. او که همواره منتقد مداخلات نظامی فرسایشی بوده، اکنون در جلسات محرمانه دولت، صحت اطلاعات پنتاگون را زیر سؤال میبرد و معتقد است تصویری که وزارت جنگ از توان نظامی ایران ترسیم میکند، عمداً از واقعیت فاصله دارد. استناد ونس به این نکته که «آمریکا پیش از این درباره جنگهای خاورمیانه فریب خورده»، اعترافی آشکار به شکست راهبردی واشنگتن در رویارویی با جمهوری اسلامی ایران است. او بهدرستی نگران آن است که تخلیه ذخایر استراتژیک موشکی، ارتش آمریکا را در برابر چین، روسیه و کره شمالی خلعسلاح کند.این اختلاف نظر، پرده از یک بحران عمیقتر در ساختار نظامی-سیاسی آمریکا برمیدارد. هگزت با برکناری ژنرالهای ارشدی که به وزیر ارتش، نزدیک به ونس، تعلق داشتهاند، عملاً یک جنگ قدرت تمامعیار را در پنتاگون به راه انداخته است. اعزام وزیر ارتش به جای وزیر جنگ به کییف برای مذاکرات صلح، نشانه روشنی از بیاعتمادی متقابل در کابینه جنگ ترامپ است. در چنین فضایی، ادعاهای هگزت درباره «نابودی کامل نیروی دریایی ایران» زمانی مضحکتر میشود که در هفتههای اخیر، سپاه با توقیف کشتیهای تجاری در تنگه هرمز و حفظ توان قایقهای تندرو و مینریزی، همچنان نبض این آبراه حیاتی را در اختیار دارد. برآوردهای اطلاعاتی خود آمریکا نیز تأیید میکند که بخش عمده قدرت موشکی ایران و دوسوم نیروی هوایی آن دستنخورده باقی مانده است.با توجه به این موارد آنچه که امروز اهمیت دارد این واقعیت است که جمهوری اسلامی ایران تاکنون با تکیه بر توان بومی و اتکا به قدرت لایزال الهی، ثابت کرده است که نه تسلیم فشار نظامی میشود، نه فریب مذاکره در سایه تجاوز را میخورد. آمریکا امروز در جنگ روایتها نیز شکست خورده است؛ آنجا که معاون رئیسجمهور خود، وزیر جنگش را به فریبکاری متهم میکند. این رسوایی درونی، بار دیگر حقانیتِ راهبرد مقاومت فعال کشورمان و تدابیر حکیمانه رهبر معظم انقلاب را به اثبات میرساند؛ راهبردی که دشمن متجاوز را نه تنها در میدان نبرد، که در اتاقهای فرماندهیاش نیز زمینگیر کرده است.(محمد طهماسبی پور)
▼ خبر ویژه
دولت ترامپ دارد اطلاعات را سانسور میکند
مارجری تیلور گرین، نماینده سابق کنگره و منتقد دولت آمریکا، با اشاره به انتشار بیانیه توماس آلن، فرد متهم به تیراندازی در کاخ سفید، یک بار دیگر تصمیمهای دولت ترامپ را زیر سؤال برد.گرین در پستی در شبکه اجتماعی ایکس نوشته است:«چرا هر مهاجمی یک بیانیه دارد؟ بیانیه بیشتر مهاجمان محرمانه میماند تا افراد بالقوه بیشتری را تشویق نکند. چرا بیانیه کول آلن را تقریباً بلافاصله منتشر کردند؟»این نماینده سابق که پس از اختلاف با ترامپ از حلقه داخلی جنبش ماگا کنار گذاشته شده، با اشاره به تفاوت رفتار دولت با دو پرونده تأکید کرده است:«من ۱۰۰۰٪ موافق انتشار بیانیه هستم. اما میخواهم بدانم چرا دولت ترامپ بیانیه کول آلن را فوراً منتشر کرد، اما هنوز اطلاعات مربوط به توماس کروکس را کاملاً محرمانه نگه داشته است؟»گرین با اشاره به تلاش نافرجام ترور ترامپ در پنسیلوانیا نوشته است:«توماس کروکس مرده و واقعاً به صورت ترامپ شلیک کرده، پس چرا همه اطلاعات و پروندههایش کاملاً پلمب شده است؟ نباید اینطور باشد.»
▼ اخبار
شتاب دلار زدایی در دنیا
به گزارش سرویس مانیتورینگ اقتصادی، تحلیل روند ذخایر ارزی حاکی از آن است که از سال ۲۰۲۰، بانکهای مرکزی جهان در واکنشی تهاجمی به تنشهای ژئوپلیتیک و تورم جهانی، داراییهای دلاری خود را بهطور مستمر کاهش دادهاند.در حالی که در اواخر دهه ۷۰ میلادی، طلا بیش از ۷۰ درصد ذخایر را تشکیل میداد، این رقم در سال ۲۰۱۵ به کمترین میزان خود یعنی زیر ۱۰ درصد سقوط کرده بود؛ اما اکنون با یک بازگشت تاریخی، فلز زرد بار دیگر به جایگاه اول ذخایر بازگشته است.در مقابل، اوراق قرضه آمریکا که روزگاری بیش از ۳۵ درصد ذخایر جهانی را به خود اختصاص داده بود، اکنون روند نزولی به سمت کانال ۲۰ درصد را طی میکند.این تغییر ساختاری نشاندهنده کاهش اعتماد به سیستم بدهی ایالات متحده و تمایل قدرتهای اقتصادی به نگهداری داراییهای فیزیکی بدون ریسکِ طرف مقابل است.طبق پیشبینیهای مدل مالی Crescat، این روند دلارزدایی میتواند تا پایان سال ۲۰۲۶ ابعاد جدیدی به خود بگیرد.
تداوم اشغالگری صهیونیست ها در سوریه
منابع سوری اعلام کردند که کاروانی متشکل از 20 خودروی زرهی رژیم صهیونی وارد روستای معریه در منطقه حوض یرموک در حومه غربی درعا واقع در جنوب سوریه شدند.این نخستین بار نیست که رژیم صهیونی به جنوب سوریه تجاوز میکند. از زمان جنگ سوریه، رژیم صهیونی بارها این منطقه را هدف حملات هوایی و زمینی خود قرار داده است. پس از سقوط نظام بشار اسد این حملات شدت بیشتری گرفته و به یورشهای مکرر زمینی، ایجاد ایست بازرسی و اشغال بخشهایی از منطقه حائل تبدیل شده است.رژیم صهیونی این تجاوزات را در قالب فعالیت و ماموریتهای روزانه با ادعای «امنیت مرزی» توجیه میکند در حالی که ناظران سیاسی آن را بخشی از سیاست این رژیم در اشغال سرزمینی کشورهای عربی می دانند.
پادشاهی که ارزش احترام ترامپ را هم ندارد!
نشریه آمریکایی پولیتیکو در گزارشی با اشاره به سفر چارلز سوم، پادشاه بریتانیا به ایالات متحده، در تیتری طعنهآمیز نوشته است:«یک عمر طول کشید تا چارلز پادشاه شود؛ حالا باید با کسی مثل ترامپ کنار بیاید.»این نشریه با اشاره به رابطه فراآتلانتیک نوشته است:«بریتانیاییها دههها با اتکا به "رابطه ویژه با آمریکا احساس امنیت میکردند.» پولیتیکو با اشاره به مواضع ترامپ علیه ناتو اضافه کرده است:«ترامپ ناتو را "ببر کاغذی" میخواند.»این تحلیل با اشاره به خشم ترامپ از انگلیس به دلیل تعلل در بمباران ایران نوشته است:«ترامپ در تروث سوشال گفته است:«ما به یاد خواهیم داشت. به کسانی که بعد از پیروزی ما به جنگ میپیوندند نیازی نداریم.» پولیتیکو با اشاره به اظهارات ترامپ درباره نخستوزیر انگلیس نوشته است:«ترامپ مکرراً گفته: «ما با وینستون چرچیل طرف نیستیم.»
پالایشگاههای هندی؛ بازندگان پنهان جنگ خلیج فارس
بلومبرگ طی تحلیلی نوشته است که پالایشگاههای هند پس از آغاز حملات آمریکا و رژیم صهیونی به ایران، فشاری «بیسابقه» را تحمل میکنند.این نشریه با اشاره به افزایش شدید قیمت نفت، هزینه حملونقل و بیمه نوشته است که تضعیف روپیه همه این اثرات را تشدید کرده است. بلومبرگ با اشاره به سیاست دولت هند که «به هر قیمتی سوخت را در دسترس مردم قرار میدهد» افزوده است:«دولت قیمت پمپ بنزینها را ثابت نگه داشته که توانایی پالایشگران برای انتقال هزینهها را محدود کرده است.»سرینیواس توتاگونتا، مدیر عملیاتی شرکت ریلاینس اینداستریز، به تحلیلگران گفته است:«ما هرگز پیش از این چنین وضعیتی را ندیدهایم.» وی با اشاره به افزایش هزینهها افزوده است:«نرخهای حملونقل ۱۰ تا ۱۵ برابر افزایش یافته، پریمیوم نفت خام از چند دلار پیش از درگیری به ۲۰ تا ۳۰ دلار در هر بشکه رسیده و بیمه ریسک جنگ از چند هزار دلار به نزدیک یک میلیون دلار افزایش یافته است.»
▼ اخبار کوتاه
◄ ویکتور گائو، استاد دانشگاه چین در خصوص سیاست چین در قبال ایران نوشت:«ایران توانایی کامل برای دفاع از حاکمیت و تمامیت ارضی خود را دارد، و به نظر نمیرسد که در حال حاضر از چین درخواست کمک نظامی کرده باشد. چین به خوبی از اهمیت انرژی که ایران برای اقتصاد چین تأمین میکند، آگاه است.ایران به عنوان یکی از منابع اصلی انرژی چین، جایگاه خاصی در سیاست خارجی چین دارد.»
◄ نیویورک تایمز در گزارشی نوشت:«تصمیمات ترامپ باعث شده جایگاه آمریکا در جهان تضعیف شود.»بر اساس این گزارش، میراث ترامپ با «بیثباتی، شکاف داخلی و کاهش اعتماد» گره خورده است و ترامپ بیتردید بدترین رئیسجمهور در تاریخ آمریکاست.
◄ آمارهای موسسه رهیابی محمولههای نفتی، کپلر، نشان میدهد که ایران حجم عظیمی ذخایر نفت شناور روی آب دارد که بیش از سه ماه کشور را برای فروش، بینیاز تنگه هرمز میکند. رصد دادههای ماهوارهای نشان داده که از دو هفتهای که محاصره دریایی ترامپ شروع شده تاکنون، نزدیک به ۱۵ میلیون بشکه نفت ایران از خط محاصره آمریکا عبور کرده است.
◄ دونالد ترامپ، رئیس جمهور تروریست آمریکا بار دیگر موضوع تقلب در انتخاباتها در این کشور را مطرح کرد.ترامپ در صفحه رسمی خود در شبکه اجتماعی «تروث سوشال» نوشت:«انتخاباتها در آمریکا دستکاری میشوند، دزده میشوند و مایه خنده در سراسر جهان هستند.»وی هشدار داد:«ما یا باید وضعیت انتخاباتها را اصلاح کنیم یا اینکه دیگر کشوری نخواهیم داشت.»
◄ جمعیت معارض الوفاق در واکنش به تصمیم مقامات بحرینی در سلب تابعیت 69 شهروند این کشور از جمله خانوادههای آنها، به اتهام «همدردی با ایران» اعلام کرد:« این تصمیمها ناعادلانه، غیرانسانی و فاقد هرگونه اتهام مشخص هستند و مصداق مجازات جمعی به شمار میروند.»الوفاق تاکید کرد:«رژیم بحرین، کودکان، نوزادان و زنان را به بهانه وابستگی به پدرانشان از تابعیت محروم کرده و عملا کل خانوادهها را از ثبت احوال حذف کرده است که این معادل نوعی اعدام اخلاقی و مدنی است.»
◄ اجتماع پرشور امامرضاییها همزمان با سالروز ولادت امام هشتم(ع) و به یاد رهبر شهید انقلاب، امشب (۸ اردیبهشت) از ساعت ۲۱ در خیابان جمهوری اسلامی، تقاطع کشوردوست برگزار میشود.