▼ حرف روز
شورای حکام و وارونگی حقیقت
✍ مهدی نیک بین
تلاش آمریکا و سه کشور اروپایی برای تصویب قطعنامهای تازه علیه ایران در شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی در بستری سیاسی و امنیتی قابل فهم است. بر اساس گزارشهای منتشرشده، این پیشنویس از ایران میخواهد درباره وضعیت تأسیسات هستهای بمبارانشده و نیز سرنوشت مواد و ذخایر اورانیوم غنیشده در این مراکز توضیح دهد. اما مسئله اساسی آن است که این مطالبه در چه شرایطی و با چه پیشزمینهای مطرح شده است. واقعیت آن است که وقفه ایجادشده در روند عادی راستیآزمایی، نه حاصل یک اختلاف فنی معمول، بلکه پیامد مستقیم تجاوز نظامی و غیرقانونی به تأسیسات تحت پادمان ایران بوده است. از همین منظر، جمهوری اسلامی ایران این قطعنامه را نه تلاشی برای احیای نظارت فنی، بلکه کوششی برای تغییر جایگاه متجاوز و قربانی ارزیابی میکند. در همین چارچوب، مقامهای ایرانی تصریح کردهاند که نباید پیامدهای یک اقدام غیرقانونی نظامی، به مستندی برای افزایش فشار بر کشوری تبدیل شود که خود هدف آن حمله بوده است. به تعبیر کاظم غریبآبادی: «شورای حکام نباید محل سفیدشویی تجاوز نظامی و انتقال هزینه آن به کشور قربانی باشد.»
اهمیت این موضع در آن است که به یک مسئله بنیادین در حقوق بینالملل و نظام پادمان اشاره میکند و آن این است که مسئولیت اختلال در نظارت هستهای بر عهده چه کسی است؟ اگر حمله به تأسیسات هستهای موجب توقف بخشی از فعالیتهای راستیآزمایی و کاهش امکان دسترسی بازرسان شده باشد، منطق حقوقی اقتضا میکند که منشأ این اخلال، یعنی اقدام نظامی، موضوع بررسی و مسئولیتپذیری قرار گیرد، نه اینکه آثار آن بهعنوان پروندهای جدید علیه ایران بازتعریف شود. در غیر این صورت، شورای حکام از جایگاه یک نهاد فنی و بیطرف، به ابزاری برای وارونهسازی واقعیت و توزیع ناعادلانه مسئولیت تنزل مییابد. البته این روند همچنین در امتداد فضای سیاسی و امنیتی پس از جنگ رمضان و عملیات نصر نیز قابل تحلیل است. این دو رخداد نشان دادند که فشار نظامی و محاسبات امنیتی آمریکا و رژیم صهیونی نتوانستهاند اهداف نهایی خود را محقق کنند. بر این اساس، اکنون این تصور تقویت شده است که فشار حقوقی و دیپلماتیک در شورای حکام، ادامه همان مسیر با ابزارهایی متفاوت است؛ یعنی تلاشی برای دستیابی به نتیجهای که در میدان به دست نیامد، از طریق نهادهای بینالمللی و سازوکارهای حقوقی دنبال شود. از این رو، محل اختلاف نه اصل راستیآزمایی، بلکه نحوه صورتبندی آن است. چنانچه آژانس و شورای حکام، بدون توجه به منشأ واقعی اختلال در نظارت، صرفاً بر مطالبهگری از ایران متمرکز شوند، اعتبار فنی و بیطرفی نهادی خود را با پرسشهای جدی مواجه خواهند کرد.
در جمعبندی باید گفت که پیشنویس قطعنامه ضدایرانی، فراتر از یک متن فنی، بازتاب منازعهای عمیقتر بر سر تعریف مسئولیت، مشروعیت و کارکرد نهادهای بینالمللی است. اگر شورای حکام به جای حفظ بیطرفی فنی، در مسیر سیاسیسازی پرونده و وارونهسازی نسبت میان متجاوز و قربانی حرکت کند، نهتنها کمکی به شفافیت و اعتمادسازی نخواهد کرد، بلکه خود به عاملی برای تشدید بیاعتمادی، تضعیف مسیر دیپلماسی و گسترش تنش در پرونده هستهای ایران بدل خواهد شد.
▼ گزارش روز
حزبالله و تداوم فشار بر تلآویو
✍ علی فاتح
تحولات میدانی روزهای اخیر در مرزهای لبنان و فلسطین اشغالی نشان میدهد جبهه شمالی همچنان یکی از پیچیدهترین چالشهای امنیتی پیش روی رژیم صهیونی به شمار میرود. در چنین شرایطی عملیاتهای پیوسته مقاومت اسلامی لبنان بیانگر آن است که معادلات میدان همچنان با عدم قطعیتهای فراوانی برای طرف صهیونیست همراه است.
طی ۲۴ ساعت گذشته، مجموعهای از عملیاتهای موشکی، پهپادی و زمینی از سوی نیروهای مقاومت انجام شد که ابعاد مختلفی از توان عملیاتی این جریان را به نمایش گذاشت. نفوذ یک رزمنده مقاومت به نزدیکی مرزهای شمال فلسطین اشغالی و درگیری مستقیم با نیروهای ارتش رژیم صهیونی، بار دیگر نشان داد که تدابیر امنیتی گسترده تلآویو نیز نتوانسته نگرانیهای امنیتی رژیم در این جبهه را برطرف کند.
در حوزه نبردهای هوایی نیز مقاومت لبنان تلاش کرده است هزینه فعالیتهای شناسایی و اطلاعاتی رژیم صهیونی را افزایش دهد. هدف قرار دادن پهپاد شناسایی «هرمز ۴۵۰» و وادار کردن آن به عقبنشینی، از منظر نظامی دارای اهمیت ویژهای است؛ زیرا بخش مهمی از برتری عملیاتی ارتش رژیم صهیونی بر جمعآوری اطلاعات دقیق و رصد مداوم تحرکات میدانی استوار است. هرگونه محدودیت در این حوزه میتواند بر کیفیت تصمیمگیریهای عملیاتی این رژیم تأثیرگذار باشد.
همزمان، حملات پهپادی مقاومت علیه مواضع و نیروهای ارتش رژیم صهیونی نیز ادامه یافت. گزارشهای منتشر شده درباره زخمی شدن شماری از نظامیان صهیونیست و به صدا درآمدن آژیرهای هشدار در مناطق مختلف الجلیل، نشان میدهد که پهپادها به یکی از ابزارهای مؤثر مقاومت در ایجاد فشار مستمر بر جبهه شمالی تبدیل شدهاند. این مسئله، ارتش رژیم صهیونی را ناچار کرده بخش قابل توجهی از توان پدافندی و امنیتی خود را در این منطقه متمرکز کند.
در عرصه زمینی نیز مقاومت لبنان با هدف قرار دادن یگانهای زرهی و مواضع تازه استقرار یافته ارتش رژیم صهیونی، تلاش کرده مانع از تثبیت شرایط جدید در مناطق مرزی شود. استمرار این عملیاتها بیانگر آن است که مقاومت راهبرد فرسایش تدریجی توان دشمن را دنبال میکند؛ راهبردی که طی ماههای گذشته هزینههای امنیتی و نظامی قابل توجهی برای تلآویو ایجاد کرده است.
▼ خبر ویژه
ایران حرف آخر را زد
رونین بیرگمن، تحلیلگر ارشد روزنامه یدیعوت آحارانوت، در مقالهای با اشاره به آخرین دور درگیری میان ایران و رژیم صهیونی نوشت:«این یک شکست استراتژیک شرمآور برای اسرائیل است. ایران حرف آخر را زد. این اسرائیل نبود که به این حادثه پایان داد، بلکه ایران بود. آنها دیکته کردند چه زمانی متوقف شود، چند موشک شلیک شود و کجا هدف قرار بگیرد.» بیرگمن تأکید کرد:«از دیدگاه شناختی و استراتژیک، این یک نتیجه بسیار مشکلساز برای اسرائیل است، زیرا به ایران اجازه میدهد خود را به عنوان کسی که تلافی کرده، عقبنشینی نکرده و این دور را به میل خود به پایان رسانده است، به تصویر بکشد. آنها حرف آخر را میزدند، نه ما. و آنها متوقف شدند زیرا با ترامپ در مورد آتشبس به تفاهم رسیدند - تفاهمی که به اسرائیل تحمیل شد.» این تحلیلگر صهیونیست با اشاره به شکاف میان رژیم صهیونی و آمریکا نوشت:«جهان در اینجا هماهنگی اسرائیل و آمریکا را ندید، بلکه برعکس: اقدامی از سوی اسرائیل که توسط رئیسجمهور آمریکا خنثی شد. شناسایی یک دستاورد واضح برای اسرائیل در این درگیری دشوار است. در کمتر از یک روز، محدودیتهای قدرت اسرائیل، عمق وابستگی آن به ایالات متحده، توانایی ایران برای شکلدهی به یک معادله منطقهای جدید و شکاف بین تمایل اسرائیل به تشدید تنش و اکراه ایالات متحده برای اجازه دادن به یک جنگ تمامعیار آشکار شده است.» بیرگمن در پایان گفت:«این سیستم از اشتباهات خود درس نمیگیرد. کافی است نگاهی به این بیندازیم که چه کسی حمله را آغاز کرد، چه کسی تلافی کرد و چه کسی در نهایت مجبور به تسلیم شد.»
▼ اخبار
اعتراف مقام آمریکایی به برتری راهبردی ایران
برت مکگورک، تحلیلگر مسائل بینالمللی و مقام امنیتی ارشد پیشین در دولتهای بوش، اوباما، بایدن و ترامپ، در گزارشی از شبکه سیانان نوشت که «تنگه هرمز دارایی باارزش ایران در مذاکرات با آمریکا است.» مکگورک با اشاره به بنبست فعلی در مذاکرات تهران-واشنگتن گفت:«ایران اکنون به طور موثری با قدرت موشکها و پهپادها و سازوکار جدیدی که برای ورود و خروج به این آبراه تعیین کرده، کنترل تنگه هرمز را در دست دارد. این برای ایران دارایی و چیزی است که آمریکا و بقیه جهان میخواهند.» وی با روایت تجربه خود از مذاکرات آزادسازی زندانیان در سال ۲۰۲۳ افزود:«در آن مذاکرات، من به عنوان دیپلمات قدرتمندترین کشور جهان چیزی نداشتم که به عدم توازن در میز مذاکره غلبه کند. آنها چیزی را در اختیار داشتند که ما میخواستیم. زمان به نفع ایرانیها بود و آنها عجلهای نداشتند. با گذشت زمان فشارها بر آمریکا افزایش مییافت.» این مقام پیشین آمریکایی با اشاره به رویکرد ترامپ برای وادار کردن ایران به تسلیم از طریق فشار اقتصادی و نظامی نوشت:«پیشبینیهای مکرر ترامپ مبنی بر نزدیک بودن توافق، این باور ایران را تقویت میکند که ترامپ بسیار فوریتر از تهران به توافق نیاز دارد.» مکگورک در پایان سه گزینه پیش روی واشنگتن را تشریح کرد:«تحمل فشار اقتصادی، امتیاز دادن به ایران (که برای ترامپ تحقیرآمیز است)، یا جنگ نظامی برای کنترل تنگه هرمز با خطر گسترش جنگ به جبهههای دیگر.»
چین به گنج ۴.۵ میلیارد تنی اورانیوم رسید
وزارت منابع طبیعی چین با انتشار گزارشی اعلام کرد که این کشور موفق به استخراج اورانیوم از آبهای دریا شده است. بر اساس این گزارش، مؤسسات تحقیقاتی، دانشگاهها و شرکتهای داخلی چین در زمینه استخراج عناصر کلیدی همچون اورانیوم، لیتیوم و دوتریوم از آب دریا به پیشرفتهای قابل توجهی دست یافتهاند. چین با شکستن قفل فناوری استخراج اورانیوم از آب دریا، به گنجی دست یافته که حدود ۴.۵ میلیارد تن ذخیره دارد؛ رقمی که هزار برابر بیشتر از کل اورانیوم قابل استخراج در خشکیهای جهان است. وزارت منابع طبیعی چین به نقل از خبرگزاری شین هوا اعلام کرد:«چین موفق شده چندین کیلوگرم اورانیوم از محیطهای واقعی دریایی برداشت کند که گامی عملی به سوی تجاریسازی این فناوری محسوب میشود.» به گفته کارشناسان، اقیانوسها منبعی پایانناپذیر از سوخت هستهای برای قرنهای آینده محسوب میشوند و پکن امیدوار است با پیشرفت فناوری و کاهش هزینههای استخراج، طی سالهای آینده منابع دریایی را به منبعی اقتصادی و قابل بهرهبرداری تجاری تبدیل کند. کارشناسان اقتصادی شین هوا معتقدند موفقیت چین در استخراج اقتصادی اورانیوم از دریا، اگر به تولید صنعتی برسد، «معادلات انرژی هستهای جهان را به طور اساسی تغییر میدهد و کشوری که امروز وابستگی بالایی به واردات اورانیوم دارد میتواند در افق آینده به یکی از صادرکنندگان سوخت هستهای تبدیل شود.»
افشای طرح مشترک واشنگتن و تلآویو علیه ایران
روزنامه معاریو در گزارشی فاش کرد که در چارچوب طرحهای اضطراری تعامل با ایران، «آمریکا به شکل محرمانه نیروهای ویژه کماندوی خود را در اسرائیل مستقر کرده است.» بر اساس این گزارش، لشکر ۸۲ هوابرد آمریکا که نخبهترین نیروی واکنش سریع ارتش ایالات متحده محسوب میشود، برخی از چتربازان خود را پیش از اعلام رسمی استقرار در خاورمیانه، به فلسطین اشغالی اعزام کرده بود. یک منبع نظامی درگیر در برنامهریزی این عملیات فاش کرد که «استقرار فعلی با برنامههای مشترک احتمالی جدید ایالات متحده و اسرائیل مرتبط است» و این برنامهها که در ماه فوریه نهایی شدند، شامل «احتمال تصرف جزیره خارک - مرکز کلیدی صادرات نفت ایران - و تصرف بخشی از خط ساحلی در جمهوری اسلامی» است. معاریو افزود:«تصمیم به مخفی نگه داشتن این استقرار با هدف جلوگیری از بحث عمومی در مورد عملیات مشترک آمریکا و اسرائیل در ایران و همچنین جلوگیری از حساسیتهای میزبان بوده است.»
▼ اخبار کوتاه
◄ قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا با تأیید حمله به پایگاههای آمریکا اعلام کرد:«در پاسخ به تجاوز ارتش تروریست آمریکا در مناطقی از جنوب کشور به بهانه واهی سقوط بالگرد خود، برخی از پایگاههای آمریکا در منطقه هدف هجوم قدرتمند ارتش قهرمان جمهوری اسلامی و دلاورمردان سپاه پاسداران انقلاب اسلامی قرار گرفت.» این قرارگاه هشدار داد:«ارتش جنایتکار آمریکا بداند در صورت تکرار تعرض به جمهوری اسلامی ایران، حملات سهمگین و گستردهتر علیه بانک اهداف تعیینشده در منطقه انجام خواهد شد.» این حمله در واکنش به تجاوز ارتش آمریکا در مناطقی از جنوب کشور صورت گرفته است.
ارتش تروریستی آمریکا با صدور بیانیهای از حملات تجاوزکارانه به جنوب ایران خبر داد و مدعی شد:«نیروهای فرماندهی مرکزی آمریکا به دستور فرمانده کل، در پاسخ به سرنگونی یک بالگرد آپاچی، حملات دفاعی علیه ایران را آغاز کردند. این مأموریت، پاسخی متناسب به تجاوز بیدلیل ایران است.» همزمان، منابع محلی از وقوع انفجارهایی در بندرعباس، میناب، جاسک، قشم و سیریک خبر دادند. این حمله در حالی صورت گرفت که ترامپ دقایقی پیش از آن با نتانیاهو درباره سقوط بالگرد در تنگه هرمز گفتگو کرده بود.
سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، در واکنش به تجاوز هوایی آمریکا در جنوب ایران هشدار داد:«اگر میخواهید در امان باشید بهتر است منطقه ما را ترک کنید.» وی تأکید کرد: «نیروهای مسلح قدرتمند ما هیچ حمله یا تهدیدی را بیپاسخ نمیگذارند.» عراقچی با اشاره به جایگاه تنگه هرمز گفت:«هرمز در آبهای بینالمللی قرار ندارد، بلکه میان ایران و عمان مشترک است و هزاران مایل از سواحل ایالات متحده فاصله دارد. مرزهای دریایی کاملاً روشن و بدون ابهام هستند.» او افزود:«تاریخ خلیج فارس در مورد سرنوشت شوم بیگانگان متجاوز داستانهای زیادی دارد» وی تصریح کرد آمریکا با وجود شکست در میدان نبرد، بار دیگر تصمیم به آزمودن عزم ایران گرفته است.
روزنامه عبری معاریو گزارش داد که با وجود تلاش مقامات رژیم صهیونی برای نمایش موفقیت در واکنش به تحولات اخیر، نگرانی عمیقی نسبت به احتمال ورود به یک جنگ فرسایشی در لبنان وجود دارد. گدعون ساعر، وزیر کابینه این رژیم، گفت:«حزبالله به دنبال کشاندن اسرائیل به یک جنگ فرسایشی است.» وی افزود:«ایران نیز در تلاش برای تثبیت معادله جدید خود است و هر اقدام نظامی بزرگ در لبنان، بهویژه در بیروت، با واکنش مستقیم ایران روبهرو خواهد شد.» به گفته ساعر، این شرایط دامنه مانور رژیم صهیونی در برابر حزبالله را محدود میکند.
سعید نورمحمدی، سخنگوی حزب «ندای ایرانیان» با اشاره به ایستادگی ایران در قبال لبنان گفت:«ایستادگی نیروهای مسلح در ماجرای لبنان هوشمندانه بود.» وی افزود: «اگر در مسئله لبنان کوتاه میآمدیم، احتمالاً در سایر موضوعات مرتبط با آتشبس نیز ناچار به عقبنشینی میشدیم.» این فعال سیاسی اصلاحطلب تصریح کرد:«برخورد ایران در جنگ ۱۲ ساعته اخیر، کاملاً منطبق بر نظریههای روابط بینالملل، بهویژه رویکردهای واقعگرایانه، قابل تحلیل است و یک اقدام دقیق و هوشمندانه محسوب میشود.» وی تأکید کرد:«علاوه بر بحثهای اخلاقی و دینی، از منظر واقعیتهای نظام بینالملل نیز ایران ناگزیر به حمایت و ورود به این معادلات بود.»
حسن عباسزاده، مدیرعامل شرکت ملی پتروشیمی، با تأکید بر بازسازی صنایع آسیبدیده گفت:«مجتمعهای آسیبدیده باید با استفاده از فناوریهای نو بازسازی و عملیاتی شوند.» وی افزود: «روند بازسازی مجتمعها باید با استفاده از همه ظرفیتها و با شتاب مناسبی ادامه یابد.» عباسزاده بر حمایت شرکت ملی صنایع پتروشیمی از هلدینگها و شرکتهای آسیبدیده در جنگ تحمیلی رمضان تأکید و تصریح کرد:«در این مسیر، باید به همافزایی میان ارکان مختلف صنعت پیشران پتروشیمی توجه شود.»