یاسوئو فوکودا نخست وزیر ژاپن روز یکشنبه در حالى پس از دیدار رسمى سه روزه خود از روسیه به این کشور بازگشت که این سفر به اذعان رسانه هاى ژاپنى، نتیجه اى در زمینه حل اختلاف ارضى دو کشور در برنداشته است. موضوع اختلافات ارضى میان ژاپن و روسیه بر سر چند جزیره واقع در اطراف استان هکایدو در شمال ژاپن همواره از موضوعاتى بوده است که رهبران ژاپنى خواستار حل آن بوده اند. به گزارش ایرنا این موضوع در طول سالیان گذشته و به هنگام دیدار رهبران دو کشور و نیز مقامات ارشد ژاپنى و روسى از کشورهاى یکدیگر، از جمله محورهاى کلیدى در مذاکرات طرفین بوده است.
ژاپن و روسیه هفتم فوریه سال ۱۸۵۵میلادى پیمانى به امضا رساندند که براساس آن ضمن مشخص کردن مرزهاى خود، چهار جزیره در استان هکایدو به عنوان سرزمین هاى متعلق به ژاپن به رسمیت شناخته شده است. نیروهاى اتحاد جماهیر شوروى سابق این چهار جزیره را کمى پس از جنگ جهانى دوم به اشغال خود درآوردند. ژاپن و روسیه از زمان پایان جنگ جهانى دوم تاکنون که حدود ۶۵سال از آن مى گذرد، به دلیل وجود اختلافات ارضى بر سر این جزایر معاهده صلح امضا نکرده اند. توکیو هم اکنون با مسکو بر سر مالکیت چهار جزیره شمالى که در ژاپن به نامهاى کوناشیرى، اتوروفو، شیکوتان و هابوماى خوانده مى شوند، اختلاف دارد. اختلاف بر سر مالکیت این جزایر که در اواخر جنگ دوم جهانى در سال ۱۹۴۵ میلادى درجریان شکست ژاپن به اشغال شوروى سابق درآمد، از موانع اصلى بر سر راه گسترش روابط توکیو و مسکو است. ژاپن به همین علت تاکنون با روسیه پیمان صلح امضا نکرده است و عقد پیمان صلح با این کشور را در گرو حل اختلاف دو کشور در خصوص مالکیت جزایر شمالى دانسته است. یاسوئو فوکودا نخست وزیر ژاپن حل اختلافات مرزى میان این کشور با روسیه را از جمله مسایل ضرورى و اجتناب ناپذیر در روابط دو کشور مى داند. فوکودا، معتقد است با توجه به این که دو کشور همسایه داراى منافع مشترک بسیارى هستند، لازم است در راستاى حل مسایل ارضى فى مابین و با هدف ارتقاء سطح روابط دوجانبه گام ارزنده اى برداشته شود. هر چند که فوکودا در سفر خود به روسیه و دیدار با ولادیمیر پوتین رئیس جمهور کنونى و دیمیترى مدودف رئیس جمهور منتخب این کشور و جانشین آتى پوتین تلاش کرد تا بتواند از این فرصت در راستاى کمک به حل این اختلافات استفاده کند، اما وى نتوانست موفقیتى در این زمینه به دست آورد. فوکودا در عین حال گفته است که ارتقاء سطح روابط اقتصادى ژاپن با روسیه از جمله راههایى است که مى تواند، زمینه را براى بهبود روابط دو کشور در زمینه هاى مختلف و به ویژه اقتصادى و در راستاى گام برداشتن براى حل این اختلافات فراهم سازد. وى در جریان گفتگوهاى سه ساعته خود با رهبران روسیه به این توافق رسید که همکاریهاى اقتصادى فى مابین را تقویت کنند. این همکاریها که به توافق طرفین رسیده،شامل یک طرح مشترک براى توسعه میادین نفتى روسیه در منطقه سیبرى این کشور است. دراین بین همکاریهاى اقتصادى دوجانبه در زمینه هاى مختلفى چون تکنولوژى اطلاعات و ارتباطات و انرژى گسترش یافته و میزان تجارت میان دو کشور نیز در طى پنج سال گذشته چهار برابر شده است. ژاپن انتظار دارد که گسترش روابط تجارى میان دو کشور منجر به روش برخورد قابل انعطاف روسیه در مقابله با منازعه ارضى یاد شده شود. فوکودا، یادآور شد: دو کشور قادر خواهند بود با ارتقاء سطح مناسبات دو جانبه به سطحى بالاتر از سطح کنونى، مسیر مناسب، منطقى و مثبتى را در مورد اختلاف ارضى میان دو کشور در پیش گیرند.
وى در همین راستا با انجام یک سرمایه گذارى مشترک اقتصادى به مبلغ ۹۶ میلیون دلار و بر اساس یک برنامه زمانبندى شده پنج ساله براى توسعه حوزه هاى نفتى ایرکوتسک در این کشور با رهبران روسى توافق کرد.
هرچند نخست وزیر ژاپن در سفر به روسیه نتوانست طرف روسى را در زمینه حل اختلافات ارضى مشترک متقاعد کند، اما رهبران دو کشور در این دیدار موافقت کردند که در این زمینه به گفت و گوهاى خود همچنان ادامه دهند. لازم به ذکر است، هم اینک شرکتهاى مختلف ژاپنى از جمله خودروسازان برتر ژاپنى حضور چشمگیرى را براى تولید خودروهاى نوین در روسیه به نمایش گذاشته اند. همکارى دو کشور براى راه اندازى قطارهاى شین کانسن و یا سریع السیر ژاپنى در روسیه و افزایش حضور بخشهاى دیگر صنعتى ژاپن در این کشور، از جمله روند رو به رشد همکاریهاى اقتصادى دو کشور است.
در همین زمینه با توجه به افزایش حضور بازرگانان ژاپنى در روسیه، خط پروازى جدیدى نیز میان فرودگاه بین المللى ناریتا ژاپن و فرودگاه سنت پترزبورگ روسیه نیز اخیرا میان دو کشور راه اندازى شد. براین اساس به نظر مى رسد یاسوئو فوکودا نخست وزیر ژاپن در راستاى حل مسأله اختلافات ارضى میان توکیو و مسکو، ارتقاء سطح روابط اقتصادى فى مابین دو کشور را در دستور کار خود قرار داده است و تحقق آن نیز نیاز به گذشت زمان دارد.