سارا معصومی
درست پنج سال پیش بود که رئیسجمهور ایالات متحده، ایران، عراق و کره شمالی را محور شرارت نامید. اکنون با گذشت چند سال از این نامگذاری، ایالات متحده در هر سه کشور با بحران روبهرو است. کره شمالی اولین بمب هستهای خود را با موفقیت آزمایش کرد. ایران همچنان بر عدم تعلیق غنیسازی اصرار داشته و عراق نیز در آستانه جنگ داخلی قرار دارد. به نظر میرسد که هر کدام از این حوادث بیتاثیر بر دیگری نباشد. زنجیرهای از حوادث که جرج بوش و مشاوران عالی وی را به نتیجهگیریهای نه چندان خوشایندی رسانده است. شرایط بحرانی بوجود آمده در عراق، از اعتبار دولت جرج بوش در سطح جهانی کاسته و توان نظامی ارتش این کشور را نیز زیر سوال برده است.
از سوی دیگر درگیری ایالات متحده در عراق، بسیاری از کشورهای مخالف با آمریکا به این باور رسانده است که ابهت ابرقدرت از مدتها پیش از دست رفته است. ایران نیز در این میان نحوه تعقیب بینالمللی کره شمالی را به دقت مورد بررسی قرار خواهد داد. مایکل ادهانلون در ادامه سخنانش گفت: ایران بیشک سرنوشت کره را لحظه به لحظه دنبال میکند، درست همان طور که کره سرنوشت پاکستان را را مورد موشکافی قرار داد. جهان پاکستان را به دلیل فعالیتهای هستهای منزوی نکرد و بدین ترتیب آزمایش بمب هستهای کره شمالی نیز واکنشهای بینالملل چندانی را به دنبال نخواهد داشت.
جمهورخواهان از یک سو امیدوارند که آزمایش هستهای کره شمالی، توجه عمومی از رسوایی اخلاقی اخیر مارک فولی را به سمت خود جلب کند. از سوی دیگر دموکراتها این آزمایش را شکستی دیگر برای جرج بوشمیدانند. در این میان دموکراتها بلافاصله گوی سبقت را ربوده و بار دیگر نوک پیکان حملات خود را به سمت بوش گرفتهاند. رهبر اقلیت مجلس سنا در این خصوص میگوید: آیا این حادثه به جمهوریخواهان کمک خواهد کرد؟ پاسخ این سوال بیشک منفی است. آزمایش هستهای کره شمالی شکستی دیگر در پرونده سیاستهای خارجی بوش است.
جرج بوش در سخنرانی خود در سال 2002 میلادی با اشاره به القاعده و فعالیتهای تروریستی این گروه نام ایران، عراق و کره شمالی را در کنار یکدیگر آورده و میگوید: کشورهایی نظیر این سه کشور، محورهای شیطانی را تشکیل میدهند. این کشورها با تلاش برای دستیابی به تسلیحات کشتار جمعی، امنیت جامعه بینالمللی را تهدید میکنند. اما یک سال پس از این سخنرانی آتشین، ایالات متحده یا تمام قوا به عراق حمله کرد: تسلیحات کشتار جمعی در کار نبود. کره شمالی موفق به دستیابی به فن آوری تولید تسلیحات هستهای شده و ایران نیز در عرصه هستهای رشد چشمگیری داشته است. این بار در مقابل ایران و کره شمالی، کاخ سفید درست بر خلاف عراق سیاست حل معضل از طریق دیپلماسی را پیش گرفت.
اما عدم وجود رابطه دیپلماتیک با ایران، پیشبرد اهداف ایالات متحده را با مشکل روبهرو کرد. سناتور سابق سام نو با اشاره به اشتباه ایالات متحده در رویارویی با عراق پیش از ایران و کره شمالی میگوید: ما عراق را به عنوان اولین عضو از محور شرارت انتخاب کردیم، این گزینش در حالی انجام شد که آمریکا چندان به یافتن تسلیحات کشتار جمعی در این کشور مطمئن نبود. در این میان کشورهایی که هنوز به تسلیحات دست نیافته بودند، سرعت خود را برای دستیابی به این تسلیحات را تسریع کردند. در این میان مقامات ایالات متحده بیش از پیش نگران واکنش چین به عنوان نزدیکترین متحد کره شمالی هستند.
برای نخستین بار در طول تاریخ رابطه چین با کره شمالی، چین در قبال کره، لحنی انتقادآمیز اتخاذ کرد. البته چین همچنان با اعمال فشار بر کره شمالی شدیدا مخالف است. به گفته یک مقام آگاه رایس خود را برای سفر به منطقه مهیا میکند. وی در این سفر باید حمایت چین. ژاپن و کره جنوبی را به طور کامل جلب کند. برخی کارشناسان سیاسی بر این باورند که با وجود حمایت احتمالی چین از اعمال برخی تحریمهای محدود بر کره، بی شک چین در دقیقه نود مانع از اعمال فشار شدید بر کره خواهد شد.