گروه سیاسی، مسعود باستانی: سفر همزمان علی لاریجانی و کاندولیزا رایس دو مقام عالیرتبه ایران و آمریکا به ریاض پایتخت عربستان سعودی و آغاز اظهارات تهدیدآمیز مقامهای آمریکایی علیه ایران پس از انتشار راهبرد جدید بوش در عراق از یکسو و برنامه آمریکا و اروپا برای ایجاد اجماع اعراب علیه تهران در پرونده هستهای ایران از سوی دیگر سفر اخیر علی لاریجانی رئیس شورای علی امنیت ملی را از اهمیت ویژهای برخوردار کرده است.
اگرچه اخبار چندانی از محتوای مذاکرات لاریجانی با ملک عبدالله پادشاه عربستان سعودی منتشر نشده است اما روز گذشته علی لاریجانی در پایان سفرش به ریاض نتایج مذاکراتش با مقامهای سعودی را بسیار مثبت ارزیابی کرد. به گزارش ایسنا به نقل از شبکه خبری العالم لاریجانی در این سفر با ملک عبدالله پادشاه عربستان و سعودالفیصل وزیر امور خارجه این کشور دیدار و گفتوگو کرده است.عربستان به ایران به عنوان یک کشور همسایه در منطقه مینگرد و امیدوار است که این کشور درگیر مشکلات و جنگ نشود.
واکنش به پیام حسن نیت به آمریکا
اما به دنبال عدم انتشار اخبار رسمی از سوی مقامهای دو کشور ایران و عربستان درباره محتوای مذاکرات مقامهای عالیرتبه دو کشور رسانههای خبری با بعضی گمانهزنیها به ارزیابی پیامدهای این سفر پرداختند.
یک مقام ناشناس سعودی به خبرگزاری رویتر گفته است که ایران در نامهای که لاریجانی حامل آن بوده از شاه عربستان خواستهاند تا «پیام حسن نیت ایران را مبنی بر علاقه به همکاری» به آمریکا منتقل کند اما پس از انتشار این سخنان روز گذشته سعودالفیصل وزیر امور خارجه عربستان سعودی ایران را همسایه کشورش در منطقه دانست و هرگونه میانجیگری ریاض میان واشنگتن و تهران را تکذیب کرد.
به گزارش خبرگزاری مهر نقل از شبکه الجزیره قطر، سعودالفیصل که پس از دیدار با کاندولیزا رایس در ریاض با خبرنگاران سخن میگفت؛ اظهار داشت؛ ایران کشور همسایه عربستان است و امیدواریم که بتواند از بروز هرگونه درگیری جلوگیری کند. وی درباره استراتژی جدید بوش در عراق خاطرنشان نکرد؛ ما با اهداف طرح آمریکا درباره عراق توافق داریم، اما نقش مهمتر را برای موفقیت این طرح برعهده عراقیها میدانیم.
به هر حال چنانچه حتی خبر درخواست ایران از شاه سعودی برای انتقال حسن نیت ایران مبنی بر علاقهمندی به آمریکا صحت نداشته باشد اما به نظر میرسد دستگاه دیپلماسی ایران قصد دارد تا با افزایش سطح رایزنیهای خود با کشور قدرتمند منطقه برای مهار استراتژی تازه بوش در جنگ عراق و افزایش فشارهای آمریکا راهی تازه را آغاز کند. در این میان اما نقش عربستان سعودی به عنوان بزرگترین همسایه عربی ایران که پادشاهی ضدآمریکایی در آن قدرت را به دست گرفته است اکنون بهترین مکان برای اجرای این برنامههاست.
از سوی دیگر کاندولیزا رایس وزیر امور خارجه آمریکا نیز با حضور در منطقه خاورمیانه و مذاکره با مقامهای سعودی میکوشد تا راهبرد جدید بوش در مورد عراق را پیگیری کند، در کنار این سفر اما آمریکاییها برخی اقدامات تهدیدآمیز دیگر علیه تهران را هم با همکاری متحدان قدیمی خویش آغاز کردهاند.
اعزام نیرو به خلیج فارس
روزنامه انگلیسی زبان تایمز روز گذشته با انتشار خبر اعزام دو ناو مین روب نیروی دریایی این کشور برای کمک به آمریکا در خلیج فارس نوشت؛ نیروهای دریایی آمریکا در خاورمیانه کمک کوچکی از دوست قدیمی خود یعنی انگلیس دریافت میکنند. این روزنامه افزود؛ آمریکا با دستگیری عاملان ایرانی در دو شهر عراق، فشار به ایران را افزایش داده است.
دستگیری افراد ایرانی به اتهام حمایت از گروههای مبارز عراقی صورت گرفته است و در واقع این نوع رفتارها باعث شده که آمریکا با افزودن دو ناو هواپیمابر و سیستمهای ضدموشک، حضور خود را در خلیج فارس تقویت کند.به نوشته روزنامه تایمز، انگلیس دو ناو مین روب «اچ.ام.اس.بلیث» و «اچ.ام.اس.رامسی» را برای ماموریت دو ساله با هدف بازنگه داشتن مسیر کشتی رو به خلیج فارس اعزام کرده است.
از سوی دیگر روزنامه دیلی تلگراف به نقل از سرویسهای اطلاعاتی آمریکایی و انگلیسی با متهم کردن ایران به دست داشتن در ناآرامیهای بصره مدعی شد که ایران عامل بیثباتی در بصره است. به گزارش خبرگزاری فرانسه، کلنل جاستین ماکیژوسکی گفت؛ ما میدانیم که عناصر افراطی در بصره حمایت و کمک ایران را دریافت میکنند و تسلیحات و فناوریهایی را در راستای بیثباتی این بخش از عراق دریافت میکند. وی افزود؛ تاثیر این مسئله در بخشهای خاصی از جامعه بصره منجر به خشونت علیه ما و دیگر عناصر نیروهای امنیتی عراق میشود که در معرض نفوذ ایران قرار ندارند.
این گزارش به نقل از یک مقام آمریکایی که در اردوگاه انگلیسی مستقر بود ادعا کرد؛ درباره نقش بیثباتکننده ایران در جنوب عراق، نگرانی وجود دارد. وی ادامه داد؛ علایمی که دریافت میکنیم نشان میدهد شبهنظامیانی که موشکهایی را به سوی این اردوگاه پرتاب میکنند، از حمایت گروههای ایرانی برخوردارند، این مسئله هنگامی که ما تلاش داریم صلح و ثبات ایجاد کنیم، بسیار مشکلساز است.
همچنین رادیو صدای روسیه با بیان این مطلب که ممکن است خلیج فارس به صحنه رویارویی آمریکا و ایران تبدیل شود از تصمیم پنتاگون برای اعزام ناو هواپیمابر دیگری به خلیج فارس برای وارد کردن فشار بیشتر به ایران خبر داد.
این رادیو در گزارش خود میافزاید؛ تصمیم پنتاگون در مورد فرستادن ناو هواپیمابر بیشتر، اندکی بعد از پیشنهاد آمریکا به کشورهای خلیج فارس در مورد حمایت فنی و غیرفنی در حراست از میادین نفتی آنها بیان شد. کشورهای منطقه و در وهله اول عربستان سعودی به پیشنهاد واشنگتن برای قانع کردن آنها به امضای موافقتنامه مربوطه واکنش سردی نشان دادند. ریاض هم قصد دارد در محاسبات نفتی از یورو استفاده کند و به این ترتیب باعث تزلزل شدید نرخ دلار شد.
به هر حال در شرایطی که کمتر از یک هفته از اعلام استراتژی جدید بوش برای اعمال فشار به ایران و سوریه میگذرد دستگاه دیپلماسی تهران همچنان در جستجو برای کشف راهبردی است که بتواند این فشارها را مهار کند؛ راهبردی که میتواند با دقت نظر طراحان آن و احتیاط عمل مجریانش مقامات ایرانی را به ابتکار عمل برساند. ابتکاری که میتواند مانعی برای هرگونه رویارویی و یا درگیری میان ایران با آمریکا باشد.