گروه جهان ـ ترجمه مریم امراله: ستاد مبارزه با مواد مخدر ایران در سایت خود نوشت: «مواد مخدر ضبط شده توسط ایران ضربه محکمی به قاچاقچیان مواد مخدر و حامیان مالی آنهاست.»
این سایت در ادامه افزود، وزارت امور خارجه آمریکا گزارش خود را درباره راهبرد کنترل مواد مخدر 2007 منتشر کرده که بخشی از آن به ایران اختصاص دارد. در بخشی از این گزارش آمده است: «مدارک بسیار زیادی دال بر تعهد قدرتمند ایران به جلوگیری از رسیدن مواد مخدر خارج شده از افغانستان به دست شهروندان خود وجود دارد، در واقع ایران با تلاشهایی که برای رسیدن به این هدف انجام میدهد از رسیدن مواد مخدر به بازارهای غرب نیز جلوگیری میکند. مقامات ایرانی تنها در 9 ماه اول سال 2006 بیش از 7/365 تن انواع مواد مخدر را ضبط کردند.»
وزارت امور خارجه آمریکا در گزارش سالانهاش وضعیت تولید، کشت و قاچاق مواد مخدر را در 120 کشور جهان مورد بررسی قرار داده که توضیحات مفصلی نیز در ایران ارائه شده است.
با استناد به گزارشهای قبلی سازمان ملل متحد مبنی بر اینکه 8/2 درصد از ایرانیان 15 تا 64 ساله در سال 1999 مواد مخدر مصرف میکردهاند، درصد جمعیت مصرفکننده مواد مخدر در ایران پنج برابر آمریکا و بالاتر از سایر کشورهای جهان است. تریاک به طور ستی بیشترین ماده مخدری است که در ایران مورد استفاده قرار میگیرد و قصد نهایی بخش عمده هروئینی که از افغانستان به ایران میرود، روسیه و کشورهای اروپایی هستند.
همچنین 93 درصد از معتادان به مواد مخدر ایران مرد هستند و میانگین سن آنها 6/33 سال است. بر اساس همین گزارش 4/1 درصد از معتادان ایرانی یعنی حدود 21 هزار نفر از آنها به ویروس ایدز آلوده هستند. وزارت امور خارجه آمریکا تلاشهای فراوان ایران برای مقابله با قاچاق مواد مخدر را تصدیق کرده و در عین حال افزوده این کشور هنوز برخی از پیمانهای بینالمللی را که به همکاریهای جهانی علیه قاچاق مواد مخدر کمک میکند، تصویب نکرده است. براساس برآوردهای غیررسمی حدود سه میلیون نفر مصرفکننده مواد مخدر در ایران وجود دارند که 60 درصد از آنان به انواع مواد مخدر معتاد هستند و 40 درصد دیگر نیز مصرفکنندگان غیردائمی هستند. جمهوری اسلامی تصریح میکند طی دو دهه گذشته بیش از 3500 تن از پرسنل نیروی انتظامی آن در درگیریها با قاچاقچیان مواد مخدر مسلح به جنگ افزارهای سنگین، جان خود را از دست دادهاند و بر اساس گزارشهای ایران 56 نفر دیگر از پرسنل نیروی انتظامی نیز در سال 2005 کشته شدهاند. همواره 30 هزار پرسنل نیروی انتظامی در مرزهای ایران با پاکستان و افغانستان مستقر هستند.
ایران یکی از اعضای کنوانسیون سال 1988 مواد مخدر سازمان ملل متحد UNODC است، ولی قوانین آن مانع از آن است که ایران کاملا خواستههای این کنوانسیون را بپذیرد. UNODC هماکنون با ایران همکاری میکند تا قوانین خود را اصلاح کند. قضات را آموزش دهد و سیستم قضایی را بهبود بخشد.
مقامات ایرانی تنها در 9 ماه اول سال 2006 بیش از 7/365 تن از موادمخدر را ضبط کردند. ضبط مواد مخدر نزدیک به 30 درصد نسبت به همین دوره در سال 2005 افزایش یافته بود.
به توجه به مزیت ارسال مواد مخدر به صورت خام یا اندکی پالایش شده (یک دهم وزن و حجم) به نظر میرسد گروههای قاچاق مواد مخدر در پاکستان و افغانستان عمدا تصمیم گرفتهاند نیاز بازار رو به افزایش تریاک در ایران را تامین کنند.
جهان و مواد مخدر
ایالات متحده در گزارش 1045 صفحهای اش اعلام کرد متحدان اصلیاش در مبارزه با تروریسم در جبهه دیگر یعنی ریشه کن کردن کشت انواع مختلف مواد مخدر کوتاهی کردهاند. در گزارش ارائه شده، افغانستان، پاکستان و کلمبیا مورد انتقاد شدید قرار گرفتهاند و دشمنان دیرینه آمریکا یعنی ایران، کره شمالی و ونزوئلا متهم به عدم همکاری شدهاند. برخی از کشورهای مانند مکزیک، چین و تایلند به علت موفقتهای چشمگیراشان در این راستا مورد تحسین قرار گفتهاند. در حالی که میانمار (برمه) با سرعت قابل ملاحضهای در حال تبدیل شدن به مأمنی برای قاچاقچیان موادمخدر است.
وزارت امور خارجه اعلام کرد افغانستان که از مدتهای مدیدی از تولیدکنندگان اصلی هروئین به شمار میرود همچنان به کشت انبوه گیاه خشخاش ادامه میدهد و در شرایط کنونی نشانی از توقف یا کند شدن این روند مشاهده نمیشود و تولید این مواد نسبت به سالهای گذشته 25 درصد افزایش یافته است.
در گزارش استراتژی بینالمللی کنترل مواد مخدر در سال 2007 عنوان شده است که تجارت پررونق مواد مخدر در افغانستان تلاشهای بازسازی اقتصادی و توسعه یک دولت دموکراتیک قدرتمند براساس قوانین وضع شده را عملا بینتیجه کرده است.
شواهد محکمیوجود دارد که قاچاق مواد مخدر در افغانستان توسط نیروهای رو به احیای طالبان انجام میشود. ارتباط بین قاچاقچیان و نیروهای ضددولتی افغانستان، ثبات منطقه را تهدید میکند. افغانستان با کشت 5644 تن خشخاش در سال 2006، 59 درصد از تقاضای بازارهای جهانی را تامین کرد و «فساد اقتصادی» و «عدم وجود شرایط مناسب امنیتی» از اصلیترین دلایل ناکارآمدی مبارزه با کشت این ماده در افغانستان به شمار میرود. 60 درصد از مواد مخدری که از افغانستان خارج میشود به ایران میرود که بیشتر آن در این کشور مصرف میشود.
در آن سوی مرز، در پاکستان نیز کنترل جدی روی مرزها صورت نمیگیرد و عاملان طالبان و القاعده به راحتی مواد مخدر تولید شده در افغانستان، به خصوص حشیش را وارد این کشور میکنند.
دولت پاکستان وعده داده که تلاشهای گستردهای برای کنترل دقیق مرزهای کشورش انجام دهد، اما مفاسد اقتصادی و درآمدهای ناچیز نیروهای مرزی این کشور، اقدامات دولت پاکستان را عملا بینتیجه گذاشته است.
در نیمکره غربی بولیوی و ونزوئلا بار دیگر به عنوان عرضهکنندگان اصلی مواد غیر قانونی شناخته شدند که از بین انواع مختلف آن تولید کوکائین بیشترین میزان را به خود اختصاص داده بود. بازارهای اصلی محصولات این کشورها، آمریکا، اروپا و آسیا هستند. در آمریکای لاتین فقط بوگوتا و مکزیکوسیتی گامهای موثری در این رابطه برداشته بودند. از دلایل موفقیت دولت کلمبیا و مکزیک متعهد بودن روسای جمهور این کشورها به مبارزه با مواد مخدر نام برده شده است. اما در مقابل رئیسجمهور ونزوئلا، هوگو چاوس، همانند سال گذشته، نتوانسته به تعهدات خود جامه عمل بپوشاند و کشورش همچنان در وضعیت اسفناکی به سر میبرد. ایومورالس نیز وضعیت مشابهی دارد. مورالس که رئیس اتحادیه تولید کنندگان کوکا در بولیوی است نتوانسته است جلوی مصارف غیر قانونی این ماده را بگیرد.
در آسیا، میانمار به رغم کاهش تولید و کشت مواد مخدر وضعیت نگرانکنندهای دارد و حاکمان نظامی این کشور تمایل ندارند خود را با معیارهای بینالمللی وفق دهند. به هرحال میانمار هنوز دومین تولیدکننده بزرگ تریاک در جهان محسوب میشود. علاوه بر آن گروههای شورشی میانمار بزرگترین منبع تولید انواع متامفتامینها هستند.
به همین علت همسایگان میانمار یعنی چین و تایلند با مشکلات متعددی روبهرو هستند ولی در این گزارش از اقدامات این کشورها برای سرکوب ورود، تولید و کشت مواد مخدر تقدیر شده است. وزارت امور خارجه آمریکا موفق نشده اطلاعات موثقی در مورد کره شمالی کسب کند اما معتقد است دولت منزوی و استالینیست کره شمالی تمام تجارتهای این کشور را در دست دارد که تجارت مواد مخدر هم شامل آن میشود.
مواد مخدر سنتزی
نکتهای که در این گزارش بر نگرانیها افزوده است افزایش تولید مواد سنتزی در جهان است. برای مثال در مناطق مرزی چین ـ برمه و برمه ـ تایلند سالانه چند صد میلیون قرص متامفتامین برای بازارهای تایلند، چین، هند و دیگر کشورها تولید میشود. در تمام جهان مصرف این نوع مواد رو به گسترش است و به نظر میرسد طی سالهای آتی بیشترین تقاضا را به خود اختصاص دهد.
کریستال متامفتامین که با نام تجاری «یخ» مشهور است نوع خالص تر و تحریککنندهتر متامفتامین از انواع دیگری است که در میانمار تولید انبوده و روانه بازارهای جهانی میشود.
تخریب زمینهای کشت خشخاش در نقاط مختلف جهان، تولیدکنندگان را مجبور کرده به انواع مواد سنتزی روی باورند که با هزینه کمتری در آزمایشگاههای کوچکتر قابل تولید است.
این نوع مواد سوددهی بیشتری نیز برای قاچاقچیان دارد ولی متاسفانه آسیبهای روانی جبرانناپذیری بر جای میگذارد.