گروه سیاسی: انتخابات 24 آذر و نتایج حاصل از آن همچنان واکنش فعالان سیاسی را در پی دارد. در این زمینه «حبیبالله پیمان» فعال سیاسی و تحلیلگر مسائل اجتماعی در گفتوگو با خبرنگار سیاسی آفتاب بر این باور است که اگر به رفتار مردم در انتخابات ادواری با دقت بیشتری تامل کنیم متوجه میشویم هر زمان که مردم در برابر یک انتخاب قرار گرفتند با توجه به عملکرد دولت پیشین یا مجلس قبلی که تا چه اندازه توانسته به مشکلات روزمره آنها پاسخ مثبت دهد و از رنجهای آنها کم کند و بالعکس نسبت به دغدغههای آنها بیاعتنا بوده یا به مشکلات آنها افزوده، به صورت عکسالعمل به جریان مقابل که در گذشته نزدیک روی کار نبوده و شعارهای متفاوتی با آنها مطرح میکنند، اقبال نشان میدهند به این امید که با آمدن این جریان گشایشی در زندگی آنها اتفاق بیفتد.
این فعال سیاسی افزود؛ در اینجا این سوال مطرح میشود که «چرا مردم این گونه گزینش میکنند». باید گفت این رفتار مردم به این علت است که فاقد تشکیلات هستند و به صورت تودهوار رای میدهند و هر فرد این جامعه مستقل از نخبگان درون قدرت از خود توان مقابله با مشکلات را نمیبیند برای اینکه یک وحدت و همبستگی در جامعه نجوشیده و سازمانهای مردمی وجود ندارد که خواستههای آنها را نمایندگی کند.
به اعتقاد دبیر کل جنبش مسلمانان مبارز مردم به دلیل اینکه در مقابله با قدرت احساس ناتوانی میکنند راه دیگری را در برابر خود نمییابند، در نتیجه انتخابات را فرصتی میدانند که شاید با رای دادن به جریانی، آینده بهتری را برای خود رقم بزنند. پیمان در پاسخ به اینکه «آیا فضای سیاسی جدیدی پس از این انتخابات شکل گرفته» توضیح داد که مردم شاهد آن هستند که پس از یک سال و نیم از عمر دولت نهم گشایشی در زندگی آنها حاصل نشده و گرانی و تورم نه تنها مهار نشده بلکه افسارگسیخته میتازد و مشکل بیکاری حل نشده و بحرانهای جدیدی هم در راه است و تمام توجه دولت نهم متوجه برنامههای بینالمللی است و در عرصه داخلی نیز شعارهای آن تحقق پیدا نکرده است، این موضوع باعث رویکرد منفی مردم به حامیان دولت نهم است.
وی در عین حال تاکید کرد: با توجه به این موضوع است که مردم به جریان مقابل ـ محافظهکاران معتدل و اصلاحطلبان ـ رای دادند چون که جریان حاکم را افراطی میدانند. اما اینکه مردم چگونه به این نتیجه رسیدند باید گفت که مردم تجربیات و مشاهدات خود را به هم منتقل میکنند و به یک دیدگاه مشترک میرسند؛ فارغ از هرگونه ارتباط با احزاب و گروههای رسمی و این تعامل در صف اتوبوسها، در تاکسیها و در جامعه پنهان از نخبگان شکل میگیرد. به همین دلیل است که احزاب و گروههای سیاسی نمیتوانند پیشبینی واقعی از رفتار مردم ارائه دهند.
به گفته این تحلیلگر سیاسی اینکه این موفقیت را افق جدیدی به روی توسعه سیاسی بدانیم قابل تردید است و قبل از پاسخ به این پرسش اصلی که «آیا راه به سوی توسعه سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی از دو راهبردی که تاکنون ارائه شده ـ اصلاحات از بالا و اصلاحات از پایین ـ کدام یک موفقیت خواهد داشت» نمیشود راجع به آینده نظر داد. پیمان تصریح کرد: بسیاری از اصلاحطلبان بر این باورند که برای ایجاد اصلاحات اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و سیاسی در درجه اول باید دولت و مجلس را تسخیر کرد و از آن طریق با تصویب قوانین، اصلاحات را انجام داد. این در حالی است که تئوری تسخیر حاکمیت و اصلاحات از بالا از مشروطه تاکنون شکست خورده است.
پیمان معتقد است؛ اصلاحات زمانی میتواند به نتیجه برسد که از پایین و متن جامعه شکل گرفته باشد و تغییرات ابتدا در جامعه صورت بگیرد و سپس دولت تحت تاثیر تغییرات جامعه، تغییر بپذیرد. در این صورت است که مردم به خودآگاهی تاریخی میرسند و متشکل میشوند و در نتیجه میتوانند نمایندگان خود را داشته باشند و حرفشان را بزنند و از این طریق با کمک رسانههای جمعی و یا رای دادن و یا تسخیر قدرت توسط چند حزب، دولت را در جهت خواستههای خود مجبور کنند. بنابراین باید راهبرد را از پایین به بالا آغاز کرد. یعنی با جریانسازی در درون جامعه، بسترهای لازم را برای توسعه سیاسی و خودآگاهی و همبستگی مردم ایجاد کرد و این تکیه اساسی برای برقراری دموکراسی است.
پیمان در پاسخ به این سوال که «نتایج انتخابات تا چه حد در فضای جدید تاثیرگذار خواهد بود» پاسخ داد: نتایج انتخابات تاثیر محسوسی روی رفتار جناحهای محافظهکار خواهد گذاشت، اما تغییر معنیداری در سیاستها به وجود نمیآید. محافظهکاران سعی خواهند کرد که خود را آماده کنند در دوره بعد مجدداً قدرت را به دست بگیرند. بنابراین نتیجه انتخابات تاثیر روانی دارد که اگر توسط اصلاحطلبان به خوبی مورد استفاده قرار گیرد، میتواند موثر باشد.
ابتکار: آماده تعامل با جناح راست هستیم
«معصومه ابتکار» کاندیدای راهیافته به شورای شهر تهران از فهرست اصلاحطلبان بر این باور است که تنوع دیدگاههایی که با ترکیب اعضای منتخب در شورای سوم تهران به وجود آمده مزیتی برای پویایی و تحرک بیشتر شورا و بیانگر توانمندی این نهاد برای حل معضلات شهر تهران است. منتخب شورای شهر تهران در گفتوگو با خبرنگار سیاسی آفتاب توضیح داد؛ «تنوع دیدگاهها در شورا را لزوماً تهدید ارزیابی نمیکنم بلکه این تنوع دیدگاهها میتواند به یافتن مشکلات و خلأهای موجود و ارائه راهحلهایی برای حل معضلاتی که تاکنون به اندازه کافی به آن پرداخته نشده، کمک کند.»
به اعتقاد وی تنوع دیدگاهها در شورای شهر تهران، انعکاسی از تنوع دیدگاههای موجود در جامعه و نمایانگر سلایق و رای مردم است و باید به آن احترام بگذاریم. ابتکار تصریح کرد؛ مساله مهم آن است که همه اعضا برای اداره شهر تهران اهداف مشترک و اشتراکات مان را مشخص کنیم و براساس آن حرکت کنیم و طبیعی است که در این زمینه به تفاوت دیدگاهها هم خواهیم رسید. ابتکار با بیان اینکه «کار شورا تبادل نظر و اجماعسازی است» افزود که اصلاحطلبان تمرین و تجربه کافی در این زمینه را دارند و آماده اند با سایر گرایشهای حاضر در شورا تعامل داشته باشند.
عطریانفر: قالیباف میماند
عضو شورای مرکزی حزب کارگزاران سازندگی گفت؛ با توجه به حضور حداکثری طرفداران شهردار فعلی و تاکتیک اصلاحطلبان بر بقای مدیریت شهری، پیشبینی میشود قالیباف در سمت خود ابقا شود.
محمد عطریانفر در گفتوگو با ایلنا گفت؛ محور همکاری میان نیروهای اصلاحطلب و حامیان شهردار در شورای سوم تشریک مساعی در حوزههای مدیریت شهری است و اگر اکثریت شورا که طرفداران آقای قالیباف هستند، بتوانند از توان بالای تجربی و مدیریتی اصلاحطلبان استفاده کنند، شهرداری میتواند خدمات مناسبتری را ارائه کند. وی افزود؛ چهرههای اصلاحطلب راهیافته به شورا، دارای تجربه مدیریتی بالایی در سطح مدیریت کشور هستند و میتوانند شهرداری را از جهت مدیریتی که سازمانی نوپا است، تقویت کنند.
عطریانفر با اشاره به تجربه تجمیع انتخابات گفت؛ دلایل چندانی برای ضرورت تجمیع انتخابات وجود ندارد و از این نظر چنین طرحی کاذب است. عطریانفر با اشاره به برخی بیکفایتیهای مجریان انتخابات گفت؛ اصلاحطلبان شکایتهای بسیاری داشتند که قرار است به حرمت حضور مردم در انتخابات و حفظ وحدت این قضیه پیگیری رسانهیی نشود و صرفاً در حد پیگیری حقوقی و شمارش دوباره رای دنبال شود.
مدنی: آرای خاموش همچنان زیاد است
نتایج انتخابات شوراها از پیروزی اصلاحطلبان در اکثر شهرها و کسب 40 درصد کرسیهای سراسر کشور حکایت دارد اما اینکه آیا میتوان گفت دوره جدیدی برای اصلاحطلبان آغاز شده یا نه، نیازمند تحلیل و بررسی است. «سعید مدنی» فعال سیاسی در اینباره بر این باور است که هنوز خیلی زود است که راجع به وضعیت اصلاحطلبان در انتخابات اخیر صحبت شود اما به طور قطع میتوان تأکید کرد که محافظهکاران و حامیان دولت بازندگان واقعی انتخابات بودهاند.
این پژوهشگر مسائل اجتماعی در گفتوگو با خبرنگار سیاسی آفتاب توضیح داد؛ نحوه انتصاب هیأت اجرایی و نظارت، جابهجایی صندوقها، عدم حضور نمایندگان نامزدها هنگام شمارش آرا و راهاندازی ستادهای شمارش آرا و حدود دو روز سکوت خبری برای اعلام نتایج همگی دلالت بر وضعیتی خاص دارد. اما در مجموع اصلاحطلبان با توجه به آرای اعلام شده باید به برخی واقعیتها که وضعیت آنها را در انتخابات جاری مشخص میکند، توجه کنند. به اعتقاد وی در مقابل نزدیک به نیمی از جمعیت واجد شرایط رأی دادن که در انتخابات شرکت داشتهاند هنوز نیمی دیگر تمایل به شرکت ندارند که با احتساب تعداد آرای مخدوش به نظر میرسد سهم کسانی که تمایل به شرکت در انتخابات نداشتند، باز هم بیشتر است.
بنابراین اصلاحطلبان در ارزیابی انتخابات، این جمعیت خاموش را نباید نادیده بگیرند. به گفته وی اگرچه با توجه به برخی شبهات، روشن کردن اینکه چه کسانی پیروز واقعی انتخابات بودهاند دشوار است، اما به طور قطع میتوان تأکید کرد که محافظهکاران بازندگان واقعی انتخابات بودهاند. مدنی تصریح کرد؛ در انتخابات اخیر ظاهراً هیچ کس تمایلی به بحث راجع به سهم آرای سازماندهی شده که در دورههای پیشین انتخاباتی خصوصاً آخرین انتخابات ریاست جمهوری نقش مهمی ایفا کرد، ندارند.
این نکتهیی است که اصلاحطلبان در ارزیابیشان از انتخابات خبرگان و همچنین موقعیت نسبی محافظهکاران مستقل از دولت باید به آن توجه جدی داشته باشند. وی در عین حال تأکید کرد؛ در ارزیابی اصلاحطلبان باید به این نکته هم توجه شود که فراز و فرود دولت هاشمی و همچنین دولت خاتمی 8 سال به طول انجامید، در حالی که فراز و فرود دولت احمدینژاد نزدیک به دو سال طول کشید. بنابراین، ناکارآمدی و ضعف دولت نهم نمیتواند مبنای فعالیت آتی اصلاحطلبان باشد.