تاریخ انتشار : ۲۶ شهريور ۱۳۸۸ - ۰۸:۵۸  ، 
شناسه خبر : ۳۹۹۴۷
گوشه‌ای از روابط ایران و ایالات متحده به روایت اسناد

سند شماره 1
تبلیغ مسیحیت و مخالفت مردم

ریاست وزراء
تاریخ ارسالی: 29 جوزای 302
جامعه محترمه اسلامیه
مراسله [شماره] 169 و اصل از مندرجات آن اطلاع حاصل شد در باب اوراق منتشره مطب دارالشفای امید به وزارت امور خارجه تاکید شد اقدام جدی و موثر برای جلوگیری از انتشار این اوراق و ممانعت از هر نوع تبلیغات به عمل آورند که خاطر آقایان از این حیث قرین آسایش گردد.
وزرات جلیله امور خارجه
مطب دارالشفای امید در محله قنات‌آباد که مرکب از اطبای آمریکایی است اوراقی چاپ کرده و به مرضی [=بیماران] می‌دهند که در آن آیاتی از انجیل . مشعر بر تبلیغ مذهب دیده شده و این مساله موجب شکایت جامعه اسلامیه و مواد ورقه متبوعه فوق‌الذکر را لطفا ملاحظه خواهید فرمود. لازم است اقدامات مقتضیه بفرمایید که اولا نشر این اوراق بکلی موقوف شود و ثانیا به طور کالی تذکر بدهند که نظر به ضرورت حفظ و ترقی مناسبات دوستانه بین ایران و آمریکا مصلحت آن است که از هرگونه اقداماتی که تصور به تبلیغ مذهبی در آن برود قویا جلوگیری به عمل آید.
سند شماره 2
مخالفت مراجع با تبلیغات تبشیری
بسم‌الله الرحمن الرحیم
خدمت جناب مستطاب حجت‌الاسلام آقای حاجی میرزا احمد اسدالله‌زاده خراسانی سلمه الله تعالی تصدیق افزا می‌گردد.
مندرجات این پاکت یکی پاکتهای راجعه به شکایت اهالی نطنز است از حاکمانشان... و یک فقره دیگر راجعه به مدرسه آمریکایی است... اجمالا خرابی مدرسه آمریکایی را خود حضرت اشرف آقای رئیس‌الوزراء دامت شوکته فقط از تنصر [=مسیحی شدن] چند نفر مسلمان زاده‌های نائین که بعض آنها بالخصوص از چند خاندان هستند و بالاخره دختر عموهای معقوده آنها را پسر عموهای دیگرشان تزویج نموده‌اند باید کاملا مسبوق باشند و از همین مطلب که از معدود شاگردهای اهالی نائین متعددی رسما نصرانی شدند و غسل تعمیدشان داده‌اند حال نقشه هم معلوم خواهد بود. اروپایی‌ها برای هدم اساس مسلمانی خرجها کردند به اسم نوع خواهی پولها ریختند لکن از هیچ طریق نائل به قصد نشدند جز از طریق مکاتیب و مدارس که خوب به قصد رسیدند و چون ترتیب یافتگان آن مدارس ملعونه در مدارس تاسیسیه اسلامیه مدار امور شدند و اساس تعلیمات را از آنها فرا گرفتند لهذا خرابی را سرایت دادند.
فانالله و انا الیه راجعون و علی ای حال پیشنهاد را اگر مندرجات آن را دولت علیه [ناخوانا] حق اجرا دارند به عنایت عملیه حضرت ولی‌عصر اروحنا فداه امیدواریم موفقیت به اصرار آن از حضرت اشرف ادام الله تعالی تاییدانه و شوکته فوت نشود. ان‌شاءالله تعالی. والسلام علیکم و رحمةالله و برکاته
الاحقر ابوالحسن الموسوی الاصفهانی
الاحقر محمدحسین الغروی انائینی
سند شماره 3
اهداف و مقاصد آمریکا در ایران
تاریخ: 10 ژانویه 1987. 20 دی 1356
طبقه‌بندی: محرمانه
از: سفارت آمریکا ـ تهران
به: وزیر امور خارجه ـ واشنگتن
موضوع: اهداف و مقاصد در ایران
1.با قدردانی از مراکز شناسایی. توجه می‌دهیم که اظهارات و بیانیه‌های مربوط به اهداف و مقاصد در ایران نباید به صورت نظریه‌ای ثابت و لایتغیر عنوان شود. ما با احتیاط این مسائل را از پیش در تلگراف مرجع ‌‌B آزمودیم... [و] بیانیه مجدد را در قالب جدید که در تلگراف مرجع B به کاربرده شده ذیلا می‌آوریم.
2. شروع متن
الف) استحکام روابط سیاسی اقتصادی بر پایه اعتماد. اطمینان و احترام دوجانبه
ـ حفظ و تقویت رابطه اعتماد و اطمینان که با شاه داشتیم.
ـ ارزیابی کاربرد تماسهای سفارت در قسمتهای مهم جامعه ایران و گامهای اولیه برای توسعه روابط خود. تا حد ممکن. با نیروها و گروههایی که به موازات مدرنیزه شدن ایران، تبدیل به مراکز مهم نفوذ می‌شوند...
ب) افزایش روابط ایران و آمریکا در زمینه‌های غیرنظامی
ـ تشویق به ادامه ذخیره قابل اطمینان نفتی برای ایالات متحده و متحدان بسیار نزدیک آن و اتخاذ سیاست معتدل قیمت‌گذاری.
سیاست‌ها و برنامه‌های انرژی آمریکا و نیاز اقتصاد دنیا برای نفت با قیمت تحمل‌پذیر تبیین شود.
ـ تسهیل افزایش سهام آمریکا در بازار ایران و آمادگی برای استفاده از نفوذ دفتر سفیر به منظور حمایت و حداقل نفوذ نامشخص تجارت خانه‌های آمریکایی در فرصت‌های شغلی در ایران.
ـ ارزیابی چگونگی فعال‌تر کردن کمیسیون مشترک ایران و آمریکا. از جمله چگونگی وارد کردن بخشهای خصوصی آمریکا.
ـ پیگیری تدوین متن نهایی توافق‌نامه همکاری هسته‌ای ایران و آمریکا که منطبق با اهداف کارتر در موارد عدم گسترش سلاح‌های اتمی باشد. به همراه دکتر اعتماد [رئیس سازمان انرژی اتمی ایران در دوران پهلوی دوم] و همکاران سازمان انرژی اتمی او.
ـ ابقای امتیازات اطلاعات جاسوسی آمریکا در ایران و ادامه فراهم آوردن پاسخ به این امتیازات هرگونه پیشنهاد برای امتیازات اضافی باید به دقت سبک و سنگین شود تا اطمینان حاصل شود که منافع فعلی را در خطر نمی‌اندازند.
ـ همکاری با وزیر آموزش و پرورش به منظور گسترش اقدامات ارزشیابی و به جریان گذاشتن کار ایرانیانی که خواستار تحصیل در آمریکا می‌باشند.
ـ گسترش فرصتها برای دانشجویان ایرانی که برنامه تحصیل در آمریکا دارند. به منظور دادن راهنمایی‌های مناسب. مشورت و تعلیم انگلیسی پیش از عزیمت آنها...
ج) روابط نظامی هماهنگ و دقیق. منجمله برنامه ذخیره نظامی
ـ ابقای گفتگوی مداوم با شاه و مشاوران اصلی نظامی او در مورد نیازهای نظامی‌اش به منظور رد تقاضاهای فروش اسلحه غیر ضروری.
ـ زیر نظر گرفتن کامل موارد فروش اسلحه خارجی به ایران. چه آنها که فعلاً در جریان است و چه آنها که پیش‌بینی می‌شود...
ـ ...ابقای حقوق پرواز ایالات متحده و دستیابی به بنادر ایران برای کشتی‌های نیروی دریایی.
د) ابقای موقعیت متعادل ایران در امور منطقه‌ای
ـ تشویق ادامه نزدیکی تعادل یافته ایران به امور عرب و اسرائیل و حمایت ایران از مذاکرات صلح ما در خصوص خاورمیانه
ـ تشویق حفظ روابط مثبت ایران با اسرائیل منجمله روابط نفتی.
ـ ... تشویق حمایت ایارن از سیاست‌های اصلی ما در آفریقا
هـ) پیشرفت در اجرای حقوق بشر در ایران
ـ مطالعه و بررسی سیاست‌های حقوق بشر آمریکا با شاه و دیگر مسوولان در موقعیتی مقتضی. باتمرکز روی گسترش حقوق بشر (که قابل حصول است) که در تضاد با تغییرات سیستم سیاسی است ( که ممکن است مداخلات خارجی را از بین برده و مضر باشد) باید توجه داشت در این موضوع می‌توان چه تاثیری بر روی موقعیت بین‌المللی ایران در آمریکا و سایر جاها بگذارد.
سند شماره 4
آیا استفاده از زور کارساز است؟

تاریخ : 28 اکتبر 1978 ـ 6 آبان 1357
طبقه‌بندی: محرمانه
از: وزیر امور خارجه ـ واشنگتن
به: سفارت آمریکا در تهران
موضوع: آینده‌نگری
1.نظرات خارجی با نفوذی مبنی بر این‌که سیاست شاه در مورد دادن امتیازات سیاسی اشتباه بوده است و باید در جهت سرکوبی مخالفان تغییر وضع دهد. در اینجا به گوش می‌رسد.
وقت آن رسیده و بسیار مفید و لازم خواهد بود. اگر بدون در نظر گرفتن این پیام، شما بهترین تجزیه و تحلیل خود را در مورد عواقب و نتایج کوتاه مدت و دراز مدت یک سیاست استفاده از زور برای بازگرداندن اعتصابیون بر سر کارهایشان و تظاهرکنندگان از خیابان‌ها برای ما بفرستید.
می‌توان گفت در کنار چنین سیاستی، در بند کشیدن (کنترل) مطبوعات و دانشگاه‌ها و دستگیری تعداد زیادی از روحانیون و مخالفان مذهبی لازم است (ما از ماموران امنیتی شنیدیم که با دستگیری400 مخالف اصلی مخالفت‌ها فروکش می‌کند.)
لطفاً در تجزیه و تحلیل خود تخمینی از وفاداری ارتش و سایر نیروهای مسلح، تحت شرایط سخت و کنترل در مدت زمانی طولانی و واکنش احتمالی گروههای سیاسی داخل ایران و همچنین واکنش عمومی در اثر عقب انداختن احتمالی انتخابات را نیز در نظر داشته باشید.
2. با در نظر گرفتن این که شما نقطه نظرات خودتان و پاسخ به این سوالات را در پیامهای مختلف برای ما فرستاده‌اید، اگر همه را یکجا گرد آورده و در یک پیام توزیع عادی انتشار انحصاری برایمان بفرستید. بسیار مفید خواهد بود.
ونس
سند شماره 5
حمایت کامل آمریکا از فرقه ضاله بهائیت
تاریخ: 28 نوامبر 1978
از: سفارت آمریکا تهران
به: وزارت امور خارجه واشنگتن دی.سی. فوری
طبقه‌بندی: خیلی محرمانه
موضوع: موقعیت بهائی‌ها
1. پس از برقرارری نسبی نظم توسط حکومت نظامی جدید، وضع بهائی‌ها تقریبا بهتر شده است. فقط از طرف مخالفان مذهبی اسلامی که عنصر مهم مخالفت سیاسی علیه شاه و دولت ایران را تشکیل می‌دهند هنوز هم حالت خصومت بار علیه بهائی‌ها وجود دارد. دولت ایران این فشار و محدودیت را پذیرفته و هنوز هم بهائی‌ها از مشاغل دولت اخراج می‌شوند. هفته گذشته چند تن از پزشکان بیمارستان‌های دولتی اخراج شده‌اند که چند تن از دوستان ایرانی آنها را می‌شناسند.
با این وصف، در حال حاضر هنوز خشونت‌های خیابانی علیه فرقه بهائی‌ها نشان داده نشده است.
پرستشگاه بهائی‌ها به هنگام آشوب‌های اخیر تحت محافظت گاردهای نظامی بود. لیکن تا آنجا که ما می‌دانیم در ماه‌های اخیر علیه آن حمله‌ای صورت نگرفته ‌است.
2. خبر یافته‌ایم که بهائی‌ها در حال ترک ایران هستند ولی چند تن از افراد سرشناس هنوز باقی مانده‌اند. بهائی‌هایی که از طبقات پایین‌تر هستند به ما درباره افزایش اذیت و آزار آنها توسط همسایگان مسلمان و نیز تغییر مذهب توسط بهائی‌ها در ماه اکتبر اطلاع داده‌اند ولی این اعمال پس از نخست‌وزیر شدن ژنرال ازهاری کاهش یافته است. هنوز اطلاع دقیقی در دست نیست ولی بعضی‌ها می‌گویند مخالفان مسلمان سعی دارند در ماه محرم با دولت ایران برخورد نمایند (آنها اضافه می‌کنند که اگر خمینی «پیروز شود»، وضع بهائی‌ها در ایران غیرقابل تحمل خواهد شد.)
3. به نظر ما عمل مقامات وزارتخانه یعنی کوهن و پرشت مبنی بر تقاضا از دولت آمریکا برای اقدامات مثبت بسیار درست بوده است. از آنجایی که آمریکا حامی دولت ایران شناخته شده است، هرگونه عمل آشکار آن سبب خشمگین شدن آن دسته از مردمی خواهد شد که مایلند علیه بهائی‌ها به اقدامات خشونت‌آمیز دست یازند. به نظر ما بهترین طریقه فعالیت در جهت بهبود وضعیت حاضر این است که با احتیاط ، به بحث پیرامون نیاز به حمایت از اقلیت‌ها با مقامات دولت ایران پرداخته شود. که البته باید همراه با تکرار مکرر این موضوع به رابط‌های مخالفان ما باشد که خشونت و اذیت و آزار بهائی‌ها برای انقلابشان جنبه مثبتی به همراه نخواهد داشت. به عقیده ما برای سخنگویان دولت آمریکا در وطن نیز این بهترین سیاست و خط مشی می‌تواند باشد.
4. ضریب پیچیده‌ای که در شرایط حاضر وجود دارد این واقعیت است که بعضی از بهائی‌ها در چند سال گذشته در اعمالی دست داشته‌اند که به نظر آنها [=مخالفان مسلمان.م] جنایت و فساد خوانده می‌شود. مهمترین تاجر بهائی که در زمره این گروه در می‌آید شاید همان هژیر یزدانی صنعتگر و ملاک سرشناس باشد که از ماه اوت به اتهام استفاده نامشروع و غیرقانونی از زمینهای دولتی دستگیر شده است. آنچه که ما می‌خواهیم این است که تفاوتی میان افرادی که به جرم فساد و یا دیگر اعمال غیرقانونی دستگیر و محاکمه می‌شوند و افراد دیگر این فرقه به وجود بیاید. در رابط با خانواده ثابت به ما گزارش شده است که همه اعضای مهم این خانواده، که عبارتند از : ایرج در سوئیس، هرمز در آمریکا و حبیب پدر آنها در جایی بین نیویورک و سوئیس، در خارج از ایران به سر می‌برند.
سولیوان
سند شماره 6
در این سند فردی به نام علی اسلامی به عنوان یکی از مخالفان نظان اسلامی، معرفی می‌شود. شایان ذکر است، علی اسلامی در جریان حمله نظامی آمریکا به طبس در 4 اردیبهشت 59 تعدادی کامیون و وانت را در انبار خویش در حوالی گرمسار مخفی کرد تا در جریان حمله به تهران مورد استفاده کماندوهای آمریکایی قرار بگیرد. او روزهای پایانی سال 58، حدود 2 ماه قبل از حمله آمریکا به همراه خانواده‌اش، ایران را ترک کرد و به آمریکا پناهنده شد.
از: رئیس 482081
به: تهران رونوشت بای امان. بیروت . قاهره . اسلام‌آباد . جده . کابل. کراچی. کویت. دهلی‌نو و تل‌آویو
هشدار، شامل منابع و شیوه‌های اطلاعاتی است...
آنچه در زیر می‌آید... باری انتشار براساس خط مربوط به انتشار از حوزه فعالیت می‌باشد.
این گزارش خبری است که مورد سنجش نهایی اطلاعاتی قرار نگرفته است.
طبقه‌بندی گزارش: سری
هشدار: غیر قابل رؤیت برای بیگانگان. غیر قابل رؤیت برای پیمانکاران یا مشاوران پیمانکار
پخش و اقتباس خبر تحت نظر تهیه کننده است.
انتشار: منحصراً برای آدرسهایی که در پاراگراف آخر آمده‌اند می‌باشد.
کشور: ایران
موضوع: فعالیت‌های ادعائی افراطیون...(تاریخ اطلاعات، تیر 58)
منبع: یک ایرانی مجری امور بازرگانی که میزان مورد اعتماد بودنش هنوز روشن نیست. او این اطلاعات را از یک فرد که امکانات و دسترسی خوبی دارد به دست آورده است.
1.علی اسلامی یک بازاری (تاجر) مهم، یک بازرگان «سبک قدیم» با وضع مالی خوب و علائق اقتصادی در بخش کشاورزی و دامپروری... ادعا می‌کند که نزدیک به 30 هزار نفر در اختیار دارد که آماده‌اند تا علیه آیت‌الله روح‌الله خمینی در مناطق جنوبی تهران به تظاهرات و راهپیمایی بپردازند.اسلاعی ادعا کرده که قادر است تظاهر‌کنندگان را در یک مهلت دوساعته به حرکت درآورد. وی مدعی است که پس از 3ماه زندانی شدن توسط کمیته با رشوه دادن خود را آزاد کرده است. او گفت ک تظاهر کنندگان را یک ماه و نیم پس از توقیف شندش سازماندهی کرده است.
2. اسلامی دو مورد را که واحدهایش علیه خمینی عملک کرده بودند بیان کرد. اولین آن حمله‌ای بود که حدود 3 هفته پیش با استفاده از نارنجک دستی به محل اقامت خمینی صورت گرفت. به طور کلی هدف این حمله این بود که به مردم ثابت شود که نیروهای قابلی وجود دارند که با خمینی مخال می‌باشند.
3. دومین حادثه فرستادن تقریبا هزاران زن ایرانی به قم برای پس گرفت جواهرات شخصی‌شان بود که بلافاصله بعد از بیرون کردن شاه به جنبش خمینی اهدا کرده بودند. منظور از این عمل ثابت کردن عدم وفاداری به دولت فعلی آیت‌الله خمینی بوده است.
4. بر طبق اظهارات اسلامی، وقت برای مبارزه علیه خمینی کاملا مناسب است اما یک رهبر سیاسی یا «دیکتاتور»، که خلاء قدرت را پر کند وجود ندارد. موضوعی که افراد گروه در حال حاضر بر آن توافق دارند این است که هر مرد قدرتمندی که آنها انتخاب کنند باید از نقطه‌نظر منافع آمریکا و شوروی مورد قبول باشد و این طور احساس می‌شود که هیچ فردی غیر از شاه از عهده این کار بر نمی‌آید. اسلامی سپس اظهار کرد که گروه آنها برنامه‌ریزی کرده که از دست آیت‌الله صادق خلخالی راحت شود. البته اگر او قبل از آن نمرده باشد.
سندشماره 7
ابراز تاسف زاهدی
اما نکته‌ای که موجب تاسف می‌باشد این است که مقامات آمریکایی از جزییات مذاکراتی که در تهران انجام می‌گیرد، همه اطلاع دارند در حالی که خود من نماینده کشورم هستم بی‌اطلاعم و اکثرا توسط آنها به جریان‌ مذاکرات تهران باید واقف شوم. تصدیق فرمایید که این بی‌خبری که ناشی از عدم روح همکاری تهران با نمایندگان خود در خارج است، موجب احساس ناراحتی و ضعف مامور در مذاکرات با مقامات محلی است. این گله از شخص جنابعالی نیست زیرا این وضعیت مدتهاست که ادامه دارد و امیدوار است شخصا توجه نموده و ترتیبی دهید که رفع این نقیصه به عمل آید.