کاوه شجاعی
سخنرانی چهارشنبه شب جورج بوش تمامی امیدهای صلح برای منطقه را به یاس تبدیل کرد. به این ترتیب او نه شمار سربازان آمریکایی در عراق را کاهش میدهد و نه با ایران و سوریه مذاکره میکند. بوش بدون توجه به پیشنهادهای کمیسیون فراحزبی بیکر ـ همیلتون و توصیههای تحلیلگران میانهرو روشی کاملا تهاجمی را در پیش گرفته است. قانونگذاران بلندپایه آمریکایی از هر دو حزب به طرح جدید بوش برای اعزام 20 هزار سرباز دیگر به عراق حمله کردهاند. سناتور دموکرات جوزف بایدن این اقدام را «اشتباهی غمانگیز» خواند و چاک هاگل جمهوریخواه آن را «بسیار خطرناک» توصیف کرد. افزایش نیروها بخشی از استراتژی جدید بوش برای جلوگیری از شکست کامل در عراق به شمار میآید.
در این میان رابرت گیتس وزیر دفاع جدید آمریکا و پیتر پیس رئیس ستاد مشترک ارتش در کمیته نیروهای مسلح سنا حاضر میشوند و از طرح جدید دفاع خواهند کرد. گیتس روز پنجشنبه از طرحی خبر داد که طبق آن در طول دورهای 5 ساله 92 هزار سرباز جدید جذب ارتش آمریکا میشوند. طبق برآورد نشریه فارین پالیسی این برنامه دستکم سالی 11 میلیارد دلار هزینه بر دوش مالیات دهندگان آمریکایی میگذارد. در همین حال بر اساس نتایج یک نظرسنجی خبرگزاری آسوشیتدپرس نزدیک به 70 درصد مردم آمریکا با اعزام نیروی بیشتر به عراق مخالفند. دموکراتها قول دادهاند هم در مجلس نمایندگان و هم در سنا طرح جدید را به صورت نمادین رای بگذارند. نتیجه هر چه باشد الزامآور نیست.
بسیار پرهزینه و خطرناک
جورج بوش در سخنرانی تلویزیونی چهارشنبه شب خود - به وقت ایالات متحده ـ خبر اعزام 21 هزار و 500 سرباز جدید به عراق را اعلام کرد. اما همزمان با انتقادات شدید دموکراتها که حالا کنترل کنگره را در دست گرفتهاند، شماری از جمهوریخواهان نیز ناامیدی خود را از طرح جدید پنهان نکردند. به گزارش فایننشال تایمز آنها معتقدند نقشه بوش بسیار خطرناک است و افزایش نیروها و نوع سخنان بوش احتمال گسترش جنگ به خارج از مرزهای عراق را افزایش میدهد.
نورم کلمن سناتور هوادار کاخ سفید اعلام کرد «هزینه انسانی» طرح بوش آنقدر بالا است که او نمیتواند از آن حمایت کند.
جورج ووینویچ دیگر سناتور جمهوریخواه در جلسه استماع کنگره به کاندولیزا رایس گفت که سرانجام ایمان خود را به سیاست رئیسجمهوری در عراق از دست داده است. او تاکید کرد: من از ابتدای کار همواره همراه جورج بوش بودم، اما حالا فکر میکنم دیگر نمیتوانم ادامه بدهم.سناتور هاگل در کمیته روابط خارجی سنا گفت: من فکر میکنم سخنرانی چهارشنبه شب بوش نمایانگر خطرناکترین اشتباه سیاست خارجی آمریکا پس از جنگ ویتنام بوده است.
وزیر دفاع آمریکا تاکید کرد که افزایش نیرو چندین ماه طول خواهد کشید، البته «نه 18 ماه یا دو سال.» او گفت اگر دولت عراق نتواند به تعهداتش عمل کند کاخ سفید در طرح تجدیدنظر خواهد کرد.
نقشهای برای بغداد
جورج بوش در سخنرانی تلویزیونیاش اعلام کرد که سربازان تازه نفس به برقراری امنیت در بغداد کمک خواهند کرد. ماموریت آنها پاکسازی شورشیان از مناطق اطراف بغداد است. او گفت: این بار شمار سربازان ما کافی خواهد بود.
بوش گفت که وضعیت در عراق غیرقابل قبول است و مسوولیت اشتباهات را پذیرفت. بوش تاکید کرد تعهد آمریکا به عراق «بیانتها» نیست و او انتظار دارد دولت بغداد به قولهایش عمل کند.
یک تحلیلگر اشپیگل نوشت: 130 هزار سرباز آمریکایی تاکنون نتوانسته اند آرامش را به عراق بازگردانند، حالا جورج بوش با اعتراف به اشتباهش 21 هزار نیروی دیگر به منطقه اعزام میکند! و بدین گونه است که رئیسجمهوری آمریکا پیشنهادهای کمیسیون بیکر را کاملا نادیده میگیرد. اکونومیست هم تاکید کرد: این طور که به نظر میرسد اکثر آمریکاییها به عقب نشینی از عراق فکر میکنند، جز بوش.
«اجازه حملهای دیگر را نمیدهیم»
ویلیام آرکین تحلیلگر واشنگتن پست نوشت: تنها مورد واقعا غیرقابل پیشبینی سخنان رئیسجمهوری لحن بسیار تند او خطاب به سوریه و ایران بود.
سناتورهای دموکرات و جمهوریخواه استراتژی جدید بوش را خطرناک خواندند و نسبت به احتمال گسترش جنگ به ایران و سوریه هشدار دادند. سناتور جوزف بایدن خطاب به رایس گفت: رئیسجمهوری از طرف کنگره اجازه حمله به ایران یا سوریه را دریافت نخواهد کرد. این را از همین حالا اعلام میکنم. رایس پاسخ داد: رئیسجمهوری هر آنچه را که برای حمایت از نیروهای آمریکا لازم باشد انجام میدهد. او گفت سربازان آمریکایی ممکن است به شبکه نیروهای هوادار ایران در عراق حمله کنند، اما هیچ نقشهای برای حرکت به سمت خارج از مرزهای عراق وجود ندارد.
جورج بوش با نادیده گرفتن توصیههای متحدانش و گروه فراحزبی مطالعه عراق در سخنرانی چهارشنبه شب خود ایران و سوریه را تهدید کرد و همکاری با این دو کشور بر سر عراق را نپذیرفت. او مدعی شد: این دو رژیم به شبهنظامیان اجازه ورود به خاک عراق را میدهند.
ایران از شبهنظامیان شیعه مخالف دولت حمایت میکند و به آنها تجهیزات میرساند. بوش گفت: ما جلوی این حملات را میگیریم. ما جلوی حمایت ایران و سوریه از شبه نظامیان میایستیم. ما شبکههایی را که به دشمنانمان در عراق سلاح میرسانند و آنها را آموزش میدهند نابود میکنیم.
بوش گفت دستور داده است که دومین ناو هواپیمابر آمریکایی به سمت خلیج فارس حرکت کند. به علاوه ایالات متحده موشکهای دفاع هوایی پاتریوت را برای کشورهای حاشیه خلیج فارس ارسال میکند.
ریچارد هاس، رئیس شورای روابط خارجی آمریکا در مصاحبه ای اعلام کرد: مذاکره با ایران و سوریه ارزش تجربه کردن را داشت. ایران نمیخواهد عراق تجزیه شود. تهران علاقهای ندارد که سیل پناهندگان از کشور همسایه روانهاش شوند. سوریه هم همین طور. اگرچه سوریه بر برقراری روابط گرمتر با آمریکا هم علاقه نشان داده است.
هدف اصلی؛ مقتدا صدر؟
بوش در سخنرانیاش اعلام کرد: در عملیاتهای قبلی نیروهای آمریکایی و عراقی به خاطر دخالتهای سیاسی یا فرقهای عدهای نمیتوانستند وارد منطقههای اطراف بغداد شوند که پناهگاه آنهایی است که بر آتش خشونتهای فرقهای میدمند. اما این بار نیروهای ما وارد مناطق همسایه میشوند و نوری مالکی قول داده است که جلوی مداخلههای سیاسی و فرقهای را بگیرد.
دموکراتها نمیخواهند و نمیتوانند
تحلیلگر اشپیگل مینویسد: مهم نیست تمامی دموکراتها و بخشی از جمهوریخواهان کنگره با طرح جدید کاخ سفید مخالف باشند، آنها نمیتوانند بوش را متوقف کنند. او طرح جدیدش را عملی میکند و شاید مهمترین دلیل او این باشد که هیچ کس در آمریکا نقشه بهتری برای عراق ندارد.
ریچاردهاس رئیس شورای روابط خارجی آمریکا معتقد است: مخالفت دموکراتها با طرح بوش آنچنان جدی نیست. آنها بودجه مورد نظر بوش برای ادامه جنگ در عراق را تامین خواهند کرد. از لحاظ سیاسی اصلا به نفع آنها نیست که مسوولیت شکست دولت در جنگ را در صورت کاهش بودجه برعهده بگیرند. دو طرف راهحل مناسبی برای پیروزی در عراق ارائه نکردهاند.
به نوشته اشپیگل دموکراتها به زودی یک رایگیری نمادین بر سر طرح بوش را برگزار خواهند کرد و تظاهرات ضد جنگ در سراسر آمریکا صورت خواهد گرفت. اما هیچ کدام از این استراتژیها کارساز نیستند. در حزب دموکرات همان قدر بر سر عراق دو دستگی وجود دارد که در میان جمهوریخواهان شکاف دیده میشود. تنها یک مساله دموکراتها را به هم نزدیک میکند: انتخابات ریاست جمهوری سال 2008 نزدیک است و به نفع آنها است که تا آن روز این جنگ، جنگ جورج بوش باشد.