مساله اول
آمریکا و هندوستان متحدان طبیعی محسوب میشوند
نه به این سرعت! تنها پس از سقوط شوروی سابق ـ پشتیبان و دوست نزدیک هند ـ بود که دهلی نو تصمیم گرفت روابطش را با واشنگتن عمیق تر کند. تمایل دو طرف باعث شده که روابط آمریکا و هندوستان در سالهای اخیر گرمتر از قبل شود. اگرچه پرجمعیتترین دموکراسی جهان حامیتفکر آمریکایی بازار آزاد است، منافع دهلی نو در موارد دیگر در تضادی شدید با واشنگتن قرار میگیرد.
یکی از حساسترین نقاط، رابطه هندوستان با ایران است. این شبه قاره تشنه انرژی همانگونه به ایران مینگرد که آمریکا به عربستان سعودی. ایران و هندوستان در سال 2003 با امضای توافقنامهای استراتژیک بر «روابط تاریخی» میان دو ملت تاکید کردند.
هندوستان تاکنون در برابر خواستهای آمریکا و اروپا مقاومت کرده است و همچنان از حق ایران برای توسعه فناوری اتمی پشتیبانی میکند. با اینکه هندوستان عضو پیمان منع گسترش سلاحهای اتمی NPT نیست، توافق اتمی اخیر هند و آمریکا به کاخ سفید اجازه میدهد که تکنولوژیهای پیشرفته هستهای را به این کشور صادر کند. با این حال به نظر میرسد هندوستان در برابر بازرسیهای جدی سازمان ملل از سایتهای اتمیاش مقاومت کند و امضای توافقنامههای بینالمللی کنترل جنگ افزارها را نپذیرد. فراموش نکنیم ای.پی.جی عبدالکلام یکی از شخصیتهای کلیدی در توسعه سلاحهای اتمی در هند، در حال حاضر رئیسجمهوری این کشور محسوب میشود.
مساله دوم
هند یک قدرت جهانی است که به نظم نوین آمریکایی احترام میگذارد
نه هنوز! واشنگتن مخالف دخالتهای دهلی نو در امور همسایگان ضعیف جنوبی است. به علاوه تنش همیشگی با پاکستان که بعد از یازدهم سپتامبر 2001 از متحدان اصلی آمریکا در جنگ علیه تروریسم شناخته میشود یکی از مشکلات اصلی رابطه دهلی- واشنگتن به حساب میآید. درگیری شدید میان هند و پاکستان در سال 1971 باعث جدا شدن بنگلادش از پاکستان شد که پس از آن طی جنگهایی فرقهای و نژادی نزدیک به یک میلیون نفر کشته شدند. در دهه 80 ببرهای تامیل که آغازگر جنگ داخلی خونینی در سریلانکا بودند از تامیلیهای ایالت تامیل نادو هندوستان کمک مالی و تسلیحاتی دریافت میکردند.
با این حال نگاه جهان به هندوستان مثبت است که به اعتقاد بعضی تحلیلگران غربی به دلیل نوع برخورد سیاستمداران هندی و دیپلماسی عمومی این کشور است.
رشد اقتصادی هندوستان و زرادخانه اتمی این کشور باعث شده آنها به یک قدرت جهانی تبدیل شوند و حتی احتمال دارد یک کرسی دائمی در شورای امنیت سازمان ملل را به دست آورند. با این حال معلوم نیست هندوستان در صورت عضویت دائمی در شورای امنیت مانند کشورهای غربی رفتار میکند یا نماینده غیرمتعهدها در این شورا خواهد شد. هندوستان سال گذشته از درخواست هوگو چاوز رئیسجمهوری ونزوئلا برای در اختیار گرفتن یک کرسی در شورای امنیت حمایت کرد. هندوستان 4/0 درصد از بودجه سال 2006 سازمان ملل را تامین کرد، یعنی هم اندازه لهستان و یک پنجم مقداری که چین پرداخت کرد.
مساله سوم
هند از چین جلو میافتد
شاید، اما در چه زمینهای؟ جمعیت هند هماکنون 1/1 میلیارد نفر است و به نظر میرسد تا چند دهه دیگر در این زمینه حتی چین را پشت سر بگذارد. با این حال شماری از تحلیلگران معتقدند دهلی نو تنها در همین مسابقه بر پکن پیروز میشود.
هر دو کشور با شکاف شدیدی میان نوع زندگی شهرنشینان و روستاییان مواجهاند. اما شاخصها در چین امیدوارکنندهتر به نظر میرسند. چین در آخرین جدول شاخص توسعه انسانی میان 177 کشور رتبه هشتاد و یکم را از آن خود کرده بود (نزدیک به کشورهایی مثل پرو یا ارمنستان) و هندوستان صد و بیست و ششم بود (نزدیک به کامبوج و نامیبیا.) در چین احتمال مرگ یک فرد در سنی زیر 40 سال کمتر از 7 درصد است و در هند بیش از 16 درصد که بیشتر از پاکستان و بنگلادش به حساب میآید. درآمد روزانه 80 درصد مردم هند 2 دلار یا کمتر است، اما 46 درصد چینیها چنین وضعیتی دارند. تقریبا نیمی از کودکان زیر پنج سال هندی دچار سوءتغذیهاند، این را با آمار 8 درصدی در چین مقایسه کنید.
نظام دموکراتیک دهلی نو باعث شده سختگیریهایی نظیر «سیاست تک فرزندی چین» در هندوستان اجرا نشود و جمعیت این کشور رشدی نامناسب داشته باشد. نرخ رشد جمعیت در هندوستان 38/1 درصد است، شاید کم به نظر برسد اما فراموش نکنید در کشوری که بیش از یک میلیارد نفر جمعیت دارد این میزان بسیار زیاد است؛ سالانه دست کم 15 میلیون نفر به جمعیت هندوستان اضافه میشود، این یعنی دو برابر جمعیت اتریش! 90 درصد افراد بالغ در چین باسواد محسوب میشوند، در هند این رقم به 61 درصد میرسد. نزدیک به یک چهارم کودکان هندی در سنین 7 تا 12 سال نمیتوانند به مدرسه بروند، این میزان در چین تقریبا به صفر رسیده است.
مساله چهارم
هندوستان در حال تبدیل شدن به کشوری مدرن است
هنوز زود است! طبقه متوسط در این کشور اقلیتی کم شمار را تشکیل میدهند. در واقع میان فقیر و غنی شکاف عظیمیوجود دارد. یک گزارش آکسفام نشان میدهد حتی اگر هندوستان در سال 2025 به اهدافی که سازمان ملل در سال 2000 برایش مقرر کرده بود برسد، که تقریبا بعید است، باز هم امکانات اولیه بهداشتی برای 500 میلیون نفر وجود نخواهد داشت. بانک جهانی پیشبینی کرده هندوستان در سالهای آینده دانشمندان بسیار ماهر حرفهای زیادی پرورش خواهد داد، اما این بخش بسیار کوچکی از جمعیت این کشور را شامل میشود. تنها 4 درصد تولید ناخالص ملی هند توسط بخش فناوری اطلاعات تامین میشود و فقط یک میلیون هندی در این صنعت به کار مشغولند که بیشتر آنها اعضای خانوادههای ثروتمند انگلیسی زبان به شمار میروند. با وجود اینکه برخی مناطق به مراکز جهانی تحقیق و توسعه تکنولوژی تبدیل شدهاند، از هر 1000 هندی تنها 32 نفر به اینترنت دسترسی دارند؛ این یعنی 2/3درصد جمعیت هندوستان.