از نظر دولت چین، اقدام رهبران ژاپن مبنیبر دیدار از معبد یاسوکنی، یک دهنکجی سیاسی به پکن و چالشی در مقابل عدالت بینالمللی است. از این رو، کوایزومی بدون در نظر گرفتن اعتراضهای بینالمللی، حساسیت کشورهای همسایه نظیر کرهجنوبی و شمالی و تایوان و (حتی) خود مردم ژاپن از معبد یاد شده دیدار کد. معبد یاسوکنی در ژوئن 1896 میلادی، به وسیله امپراتور میجی برای گرامیداشت یاد و خاطره کشتهشدگان نظامی در جنگهای ژاپن ساخته شد. نامهای هزاران نفر که در جنگهای ژاپن کشته شدند در این معبد نگهداری میشود.
دولت چین مدعی است نام 14 جنایتکار جنگی که مرتکب جنایات بیشماری علیه مردم چین شدهاند، در میان دیگر نامها وجود دارد. چین میگوید این جنایتکاران جنگی و سربازان تحت فرمان آنها به بیش از 300 هزار زن چینی تجاوز کردهاند که بازماندگان آنها، سند گویای جنایتهای ارتش فاشیستی ژاپن است.
ژاپن، معبد یاسوکنی را نماد قهرمانان ملی کشور میداند و کشتهشدگان را شایسته ستایش، در حالی که چین، کرهجنوبی، کرهشمالی، سنگاپور، فیلیپین و دیگر کشورهای آسیایی، بازدید مقامهای ژاپنی از معبد یاد شده را به منزله ستایش از علمکرد نظامیان متجاوز و جنایتکار میدانند و به همین دلیل آن را محکوم میکنند؛ اما آیا اختلاف چین و ژاپن فقط بر سر همین معبد است؟ آیا دیدار مقامهای ژاپنی از این معبد برای چینیها آنقدر آزاردهنده است که با دیدار هر مقام ژاپنی از این معبد، چین از کوره در برود و از خود واکنش نشان بدهد؟ چین و ژاپن درباره مسائل مختلف و باقیمانده از تاریخ با هم اختلاف دارند:
1- دعوای دو کشور به دلیل استفاده از منابع انرژی در جوشیا در محدوده آبهای سرزمینی مشترک
2- تدریس کتابهای درسی در مدارس ژاپن که به ادعای چین ـ حقایق تاریخی در این کتابها، به سود ژاپن و به ضرر چین تحریف شده است. (موضوعی که کرهجنوبی و شمالی نیز در این خصوص با چین همرای هستند).
3- تدوین راهبرد دفاع مشترک ژاپن با آمریکا با محوریت تایوان.
4- استقرار سیستم دفاع ملی موشکی N.M.D آمریکا و حمایتهای ژاپن از استقرار این سیستم در حوزه آسیا ـ پاسیفیک.
5- اختلاف چین و ژاپن بر سر مالکیت جزیره سنکاکو که در چین از آن به نام دیائوید نام میبرند.
6- همسویی ژاپن با آمریکا در اعمال فشار به کرهشمالی البته با تحت فشار گذاشتن چین.
7- همگرایی سیاسی ژاپن با آمریکا که با اعزام نیروهای نظامی ژاپن به عراق آشکار شد. در واقع اینها از جمله موارد اختلاف میان 2 همسایه زرد قدرتمند و آسیایی به شمار میروند.
دلایل دشمنی و تیرگی روابط چین و ژاپن در دوران پس از جنگ جهانی دوم بجز ریشههای تاریخ که بر اثر حملات نظامی ژاپن به چین و بروز جنگ میان 2 کشور در ذهن چینیها باقی مانده است، شامل موارد دیگری نیز میشود.
1- نقش ژاپن به عنوان پایگاه آمریکا در جنگ کره علیه چین و کرهشمالی
2- انعقاد عهدنامه صلح با تایوان
3- امضای پیمان ترتیبات امنیتی و دفاعی میان ژاپن و آمریکا، البته در کنار این مسائل، تقویت تعصبات ملیگرایی با استفاده از آموزههای راستگراهای ژاپن در پارلمان این کشور را میتوان به عنوان چاشنی اختلافهای2 کشور اضافه کرد.
همانطور که اشاره شد اختلافات و منازعات سیاسی چین و ژاپن، تاریخی و سیاسی است و مسائل ارضی را نیز در برمیگیرد که بخشی از آنها به جا مانده از تاریخ و مربوط به دوران جنگ دوم جهانی و برخی نیز در ارتباط با پدیدار شدن شرایط دوران پس از جنگ سرد است که در سالهای اخیر به عامل اصلی تشنج در روابط پکن و توکیو تبدیل شدهاند. درباره این که چرا چینیها به دیدار مقامهای ژاپنی از معبد یاسوکنی حساسیت نشان میدهند و موضع میگیرند، به نگرانی چین از احیای سیاست میلیتاریستی ژاپن مربوط میشود.