پل کوچران
ساکنان دهکده صفا واقع در بیست کیلومتری مرز لبنان و اسرائیل که یک هفته پس از جنگ از آنجا فرار کردند تعریف میکنند که هرگز در آن منطقه کسی را که عضو حزبالله باشد، ندیدهاند. «عباس ایوب» یکی از ساکنان آن روستا است که البته در حال حاضر همراه با خانوادهاش در مدرسهای واقع در یک دهکده مسیحینشین در شمال بیروت اقامت دارد. او میگوید: «احتمالاً همسایههای ما عضو حزبالله بودهاند اما ما هرگز اسلحهای در محل زندگی آنها ندیده بودیم رزمندگان حزبالله سلحشورانی نامرئی هستند که ما چیزی در مورد آنان نمیدانیم.»
البته ایوب این را هم میگوید که تنها یک بار یکی از رزمندگان حزبالله را دیده بوده است و این مسئله در زمانی رخ داده که آن رزمنده به همراه بیست نفر دیگر دو روز تمام در آشپزخانه خانهای زیر آتش اسرائیل بودهاند و سرانجام هم احتمالاً کشته شدهاند: «آن رزمنده با فریاد از ما خواست تا برای آنها آب و غذا برده و زیر درخت حیاط بگذاریم. ما هم این کار را کردیم اما پس از ناپدید شدن آنها دیگر جرات نکردیم در مورد سرنوشتشان چیزی بپرسیم.»
سعد غرایب این را قبول دارد که نمیتوان با اطمینان گفت افراد حزبالله در داخل یا حوالی دهکدهها دست به عملیات میزنند یا نه: «نمیتوانم دقیقاً بگویم که افراد حزبالله این طور علنی به عملیات دست میزنند یا نه. اما با قاطعیت میگویم که اسرائیل در لبنان جاسوسهای زیادی دارد و این مسئله ما را در مورد پنهان کاریهای حزبالله بیشتر به باور میرساند.» ناگفته نماند که جنبش حزبآلله همواره و قاطعانه شایعه استفاده این جنبش از خانهها و مناطق مسکونی را برای پرتاب موشکها و انبار کردن اسلحه تکذیب کرده است.
«ابراهیم موسوی» سخنگوی سیاسی تلویزیون المنار (متعلق به هواداران حزبالله) میگوید: «به گفته متخصصان نظامی اصولاً نمیتوان موشکهای کاتیوشا را در فضای بسته شلیک کرد و برای این کار به فضای باز نیاز است. علاوه بر آن اسرائیلیها هرگز نتوانستهاند مدرکی دال بر مخفی کردن اسلحه توسط حزبالله در خانههای مردم ارائه بدهند. اگر این مسئله درست بود شدت انفجارها به مراتب بیش از این میبود.» شایعه بیاساس دیگری که اسرائیل به آن دامن میزد این بود که رزمندگان حزبالله در شهر جنوبی «بنت جبیل» مردم فراری آن شهر را وادار به ماندن در خانههایشان کردهاند.
این شایعه اول بار توسط افسری اسرائیلی به نام «دورون اشپیل مان» در سایت اینترنتی بی.بی.سی عنوان شد: «قبل از آغاز درگیری، حزبالله هم خروجیهای این شهر را مسدود کرد و حال میدانیم که مردم را به زور اسلحه در آنجا نگه داشتهاند.» اما سعد غرایب چنین ادعایی را بینهایت مصحک میداند و میگوید: «اصلاً امکان خروج از آن شهر وجود نداشت چون همه راههای ماشینرو ویران شده بود و به تبع آن خروجیهای شهر هم بسته شده بودند. ماندن مردم آن هم به زور اسلحه چه نفعی میتوانست برای حزبالله آن هم در گرماگرم جنگ و درگیری داشته باشد؟»
اسرائیل پس از بمباران آن خانه چهار طبقه در قانا که طی آن 28 غیرنظامی بیگناه کشته شدند، در معرض نکوهشها و محرومیتهای زیادی از سوی جامعه بینالمللی قرار گرفت. گزارشگران حاضر در قانا اعلام کردهاند که در آن زمان هیچ یک از فعالان حزبالله را در آن محل و پیرامون آن ندیده بودهاند و در میان آن ویرانهها هم جنازه هیچ رزمندهای پیدا نشد و هیچ اسلحهای هم در آن محل وجود نداشت و نیروهای کمکرسان هم این مسئله را تایید کردهاند. سازمان دیدهبان حقوق بشر در گزارش در مورد فاجعه قانا آورده است: «اسرائیل هیچ مدرکی برای اثبات ادعایش مبنی بر اینکه رزمندگان حزبالله به هنگام بمباران قانا در آن ساختمان و یا در اطراف آن حضور داشتهاند، ارائه نداده است.»
کنث روث دبیر اجرایی دیدهبان حقوق بشر با تاکید میگوید: «بررسیهای ما نشان داد که ادعای اسرائیل مبنی بر مخفی شدن اعضای حزبالله در میان مردم غیرنظامی صحت ندارد و اسرائیل با این گونه ادعاها تنها در پی توجیه حملات خود به غیرنظامیان است. ناظران ما ثابت کردهاند که کشته شدن غیرنظامیان هیچ ارتباطی با محل استقرار نیروهای حزبالله نداشته است زیرا هرگز جنازه افراد این جنبش در این محلها یافت نشده و اصولاً اسلحهای هم در آنجا پیدا نشده است.»
با این حال تا زمانی که ناظران بیطرف و گزارشگران امکان راهیابی به مناطق جنگزده جنوب لبنان را نداشته باشند، همچنان ادعاها و شایعات، بازار داغی خواهد داشت. ادعاهایی از این دست که مثلاً آن سربازان اسرائیلی در خاک لبنان به اسارت گرفته شدهاند، باید توسط مجامع بینالمللی به سرعت مورد رسیدگی قرار گرفته و درستی و یا نادرستی آن با شفافیت و صراحت اعلام شود.