کوفی انان، دبیر کل سازمان ملل، سخنان خود را شصت و یکمین مجمع عمومی، را در حقیقت به گزارش عملکرد 10 ساله خود در این سازمان و به عبارتی به ارائه یک متن خداحافظی اختصاص داد.
او 10 سال مسئولیت سازمان ملل را عهدهدار بود و به این ترتیب تا ماههای آتی باید برای همیشه این پست را ترک کند.
انان گفت: وقتی که برای اولین بار در سال 1997 از این تریبون سخنرانی کردم، به نظر من انسانیت سه چالش بزرگ را پیش روی خود داشت.
یکی استفاده از جهانیسازی برای این بود که تمامی انسانها و نه تنها یک گروه خاص از آن بهره ببرند.
دیگری درمان بیماریهای ناشی از جنگ سرد و جایگزینی آن با صلح و آزادی برای همه جهانیان بود که در منشور ما آمده است و سومی، حفاظت از حقوق و عزت افراد بخصوص زنان بود که به صورت گسترده پایمال میشد.
وی افزود: به عنوان دومین آفریقایی که در جایگاه دبیر کل انجام وظیفه میکند، احساس کردم که این سه چالش، چالش امنیت، چالش توسعه و چالش حقوق بشر و اجرای قانون، موجب نگرانی است. انان گفت: خطر بزرگ، جدا شدن از فواید جهانیسازی، متوجه آفریقا بود بسیاری از مردم آفریقا احساس میکردند که آنان به صورت ناعادلانه محکوم سرکوب و سوءاستفاده شدهاند.
یک دهه از آن زمان میگذرد و بسیاری از مردم درگیر این سه چالش جهانی بودهاند.
دستاوردهای بسیاری به دست آمده، ولی وقایع جدید، چالشهای جدیدی را به وجود آورده که گاهی اوقات به چالشهای قبلی، شکل جدیدی داده است.
در عرصه اقتصادی، برخی از کشورهای در حال توسعه بخصوص در آسیا، پیشرفت مهمی داشتهاند و میلیونها نفر از زندان فقر آزاد شدهاند.
دبیر کل سازمان ملل افزود: ولی خود را گول نزنیم.
معجزه آسیا باید در مناطق دیگر جهان تکرار شود حتی در بین کشورهای آسیایی هم منافع آن به صورت مساوی تقسیم نشده است و به همین دلیل، اهداف هزاره تا سال 2015 نمیتواند تحقق یابد.
وی گفت: درست است که در بسیاری از کشورها فهم بهتری از اداره کشور به صورت صحیح و اهمیت آن به وجود آمده است، ولی هنوز بسیاری از کشورها از این امر بهرهمند نیستند.
درست است که پیشرفت در زمینه کاهش قروض و افزایش کمک و سرمایهگذاری دیده میشود، ولی شراکت جهانی برای توسعه، هنوز به صورت یک واژه است و نتوانسته به صورت واقعیتی در همه ابعاد تجارت جاری باز کند.
انان تصریح کرد: جهانیسازی یک مد نیست که همه قایقها را بلند کند. حتی در بین کشورهایی که آمار نشان میدهد که فوایدی برای آنان داشته، بسیاری عمیقاً احساس ناامنی میکنند. پس جهانیسازی که در تئوری، همه ما را به هم نزدیک میکند، در عمل خطر جداسازی ما را به دنبال داشته است.
آیا همه در برابر چالش دوم یعنی جنگ مصون هستیم؟ برخی از آمار این خبر را به ما میدهد که تعداد درگیریهای بین کشورها خیلی کمتر شده و جنگهای داخلی پایان یافته است.
در این زمینه، از نقش سازمان ملل به خود میبالم و از عملکرد همکاران آفریقایی که بسیاری از درگیریها را پایان دادهاند، افتخار میکنم.
ولی در این مورد هم ما نباید خود را فریب دهیم، در بسیاری از نقاط جهان به خصوص کشورهای در حال توسعه درگیریهای خشن وجود دارد که این درگیریها اگر چه با سلاحهای کوچک ولی کشنده هستند.
انان گفت: مردم سراسر جهان از گسترش تسلیحات هستهای نگران هستند. مایه خجالت است که در نشست جهانی سال گذشته، حتی یک کلمه هم درباره عدم گسترش تسلیحات هستهای و خلع سلاح صحبت نشد و دلیل آن تنها این بود که نتوانستند درباره این موضوع که کدامیک ارجح است، توافق کنند.
وی افزود: زمان آن رسیده که این معضل را تمام کنند و دو مورد فوریت و نیاز آن را نشان دهند.
کوفی انان در ادامه اظهاراتش در مجمع عمومی سازمان ملل به بحث مهاجرت و اثر آن اشاره کرد و گفت: در حالی که مهاجرت جهانی میلیونها نفر را از فرهنگها و نژادهای مختلف به هم نزدیک میکند، سوء تفاهم و برخورد کلیشهای و تبعیضآمیز، موجب درگیری بین تمدنها شده و حتی برخی آماده جنگ جدیدی با نام مذهب شدهاند، تا چنین جنگی را به سراسر جهان بکشانند.
وی افزود: همچنین فضای ترس و شک، دائماً تحت تاثیر خشونتها در خاورمیانه است.
ممکن است به نظر ما بیاید که جنگ اعراب و اسرائیل تنها یک درگیری منطقهای است، ولی این طور نیست، چرا که هیچ درگیری این همه احساسات و نمادهای قوی در بین مردمی که از صحنه درگیری دور هستند، ایجاد نکرده است.
دبیر کل سازمان ملل گفت: تا زمانی که فلسطینیها تحت اشغال به سر میبرند و با محرومیت و تحقیر روزانه زندگی میکنند و تا زمانی که اسرائیلیها در اتوبوس و سالنهای رقص با انفجار کشته میشوند، این وضعیت برافروخته است.
از یک طرف هواداران اسرائیل فکر میکنند که در مورد آنان بد قضاوت میشود و از طرف دیگر، مردم از استفاده نامتناسب از زور توسط اسرائیل علیه فلسطینیها به خشم آمدهاند و در همین حال، اسرائیل به اشغال و توقیف سرزمینهای اعراب ادامه میدهد.
انان تصریح کرد: تا زمانی که شورای امنیت قادر به پایان این درگیری بیش از 40 ساله نباشد، نمیتواند دو طرف را برای قبول اجرای قطعنامهها مجبور کند و در نتیجه، احترام به سازمان ملل کاهش مییابد و بیطرفی ما هم زیر سؤال خواهد بود.
بهترین تلاشهای ما برای پایان دادن به درگیریها، شامل عراق و افغانستان که مردم آنها شدیداً محتاج کمکهای ما هستند، با مخالفت روبرو میشود و کارمندان شجاع و فداکار ما به جای این که با پرچم آبی خود محافظت شوند، دچار خشونت و خشمی میشوند که با سیاستهایی که آنها را کنترل و حمایت نمیکنند، برانگیخته شده است.
وی افزود: سومین چالشی که انسانیت را تهدید میکند، اجرای قانون و حقوق و عزت انسانها است.
در این زمینه هم پیشرفتهای زیادی حاصل شده است.
امروزه بیشتر دولتها انتخاب شده هستند و در مقابل کسانی که بر آنها حکومت میکنند جوابگو میباشند.
کسانی که بدترین جنایات را علیه انسانیت انجام دادهاند، محاکمه شدهاند و این مجمع، یک سال پیش در بالاترین سطح خود با رای همه کشورهای شرکت کننده، تصویب کرد که سازمان ملل با نسلکشی، جنایات جنگی، پاکسازی نژادی و جنایت علیه انسانیت مقابله کند.
انان گفت: اما هنوز و هنوز، هر روز گزارشهایی مبنیبر قانونشکنی و جنایات علیه گروههای اقلیت و سایر افراد، دیده میشود.
وی افزود: حتی درگیریهای به حق که در جهان علیه تروریسم صورت گرفته، به عنوان بهانهای برای نقض اصول حقوق بشر استفاده شده و به همین دلیل، زمینه اخلاقی برای تروریستها و کمک به آنان جهت جذب نیرو را فراهم کرده است.
دبیر کل سازمان ملل گفت: متأسفانه و مجدداً بزرگترین چالش آفریقا و دارفور است که شاهد آواره شدن مردان، زنان و کودکان بر اثر قتل و تجاوز و سوزاندن دهکدههای آنها هستیم که ادعای ما را زیر سئوال میبرد که به عنوان جامعه بینالملل، قصد محافظت از مردم در برابر این بدرفتاریها را داریم.
وی افزود: خلاصه بگویم، وقایعی که در 10 سال اخیر حل نشدهاند، شدت هم داشتهاند و سه چالشی که به آن اشاره کردم، شامل اقتصاد ناعادلانه جهان، درگیریهای جهان، نقض حقوق بشر و قانون، ادامه دارند و در نتیجه با جهانی مواجه هستیم که شکافهای آن، اساس جامعه بینالملل را که سازمان ملل بر آن بنا شده است، تهدید میکند.
بسیاری از چالشهایی که با آن مواجه هستیم، جهانی هستند، نیاز به پاسخ جهانی دارند و همه مردم باید در آن شرکت کنند.
من نه تنها به دولتها، بلکه به همه مردم جهان میگویم که روابط بینالملل تنها مسئله دولتها نیست، بلکه روابط بین مردم است و افراد غیردولتی میتوانند نقش مهمی را اجرا کنند.
همه باید روش جهان چند جانبه را داشته باشند که در مرکز آن سازمان ملل است.
معتقدم که تنها راه حل برای جهان از هم جدا، ملل متحد واقعی است.
تغییرات آب و هوا، ایدز، تجارت منصفانه، مهاجرت، حقوق بشر و بسیاری از مسائل ما را به این نکته بازمیگرداند.
همه باید بعد جهانی پیدا کنند و اقدام جهانی از طریق این سازمان که جهانیترین مؤسسه است، باید انجام شود.
دبیر کل سازمان ملل گفت: مهم این است که قوی و ضعیف، باید به یک قانون معتقد باشند و به هم احترام بگذارند.
وی افزود: مهم این است که همه مردم باید قبول کنند نیاز به گوش دادن، سازش کردن و در نظر گرفتن نظرات یکدیگر، ضروری است و همه این است که همه باید جمع شوند. نه برای این که هدفهای مخالف داشته باشند، بلکه هدفهای مشترک و سرنوشت مشترک را دنبال کنند و این در صورتی میسر است که مردم با هم باشند و منافع بیش از بازار جهانی یا حتی قوانین جهانی را در نظر بگیرند.
انان گفت: هر کدام از ما باید در دردی که دیگران میکشند، شریک و در لذت آنهایی که امید دارند نیز شریک باشیم. همه باید اعتماد زنان و مردان همقطار خود را به دست بیاوریم، صرفنظر از این که از چه نژاد، رنگ و دستهای است و باید یاد بگیریم که به آنها اعتماد کنیم. وی افزود: این همان است که بنیانگذاران این سازمان به آن معتقد بودند، همان چیزی است که من به آن عقیده دارم و اکثریت مردم جهان میخواهند به آن عقیده داشته باشند.