موافقت رسمی ایران برای گفتوگو با آمریکا پیرامون مسایل عراق که به گفتۀ محمدعلی حسینی، سخنگوی وزارت امور خارجه با هدف «کاهش آلام و درد و رنج ملت عراق، تقویت و حمایت از دولت قانونی نوریالمالکی و همچنین تقویت و تثبیت آرامش و امنیت در عراق» انجام میشود مورد توجه محافل خبری و سیاسی قرار گرفته و این گفتوگو را زمینهساز مذاکرات مهمتر از جمله پاککردن غبار نشسته بر 30 سال روابط تیره و تار دو کشور دانستهاند.
در همین حال لسآنجس تایمز به نقل از ناظران و مقامات نوشت: «اگر چه مقامات ایران و آمریکا تاکید میکنند مذاکراتشان موضوعی غیر از عراق را شامل نخواهد شد با این حال این گفتوگوها میتواند به ذوبشدن یخهای روابط دو کشور کمک کند.»
این روزنامه پذیرش برای گفتوگو را نشانگر تمایل جدیدی از جانب دولت بوش برای دستیابی به دشمن قدیمیاش دانست و ادامه داد: «ایران و آمریکا به گفتۀ مقامات دو کشور نشستهایی نادر را ظرف چند هفتۀ آینده در بغداد و دربارۀ ناآرامیهای عراق برگزار خواهند کرد که عالیرتبهترین مذاکرات میان دو کشور در سالهای اخیر خواهد بود.»
واشنگتنپست نیز با اشاره به «اخبار نشست مقامات ایران ـ آمریکا در بغداد» و تایید آن از سوی کاخ سفید نوشت: «این اعلامیه نشانگر فاز جدیدی در تفکر دولت بوش دربارۀ مصلحت بودن گفتوگو با کشوری است که رییسجمهور آن را عضو «محور شرارت» خوانده است.»
این روزنامۀ آمریکایی افزود: «یک سال قبل کاخ سفید اجازۀ مذاکرات دربارۀ عراق با ایران را داد اما این گفتوگو هرگز محقق نشد در ماه دسامبر (دی ماه) وقتی گروه تحقیق در عراق گفتوگو با ایران و سوریه را توصیه کرد مقامات تمایل اندکی به چنین گفتوگوهایی نشان دادند. اما با فشار رو به رشد از جانب کنگره برای نشان دادن نتایج توقف خشونت در عراق به نظر میرسد که دولت نتیجه گرفته است ارزشش را دارد که ببیند آیا از این میتواند از نفوذش در عراق برای محدود کردن خشونت و ترغیب آشتی سیاسی استفاده کند یا خیر.»
روز یکشنبه در حالی خبر پذیرش مذاکرۀ گفتوگوی تهران ـ واشنگتن منتشر شد که یکی از پردردسرترین روزهای آمریکا در عراق بود؛ بیش ار 50 عراقی در اثر بمبگذاریها جانشان را از دست دادند؛ دو سرباز آمریکایی نیز کشته شدند. این در حالی است که چهار هزار سرباز آمریکایی با هدف جستوجوی سه سرباز در جنوب غربی بغداد به سر میبرند که ظاهراً پس از حملهای روز شنبه اسیر شدند؛ اما در شرایطی واشنگتنپست پذیرش و آمادگی برای مذاکره با ایران را ناشی از تغییر سیاستهای دولت بوش میداند که به نظر میرسد همچنان در کاخ سفید وحدت نظری در این باره وجود ندارد. کاندولیزا رایس وزیر امور خارجۀ آمریکا از حدود یک ماه پیش یعنی قبل از برگزاری اجلاس همسایگان عراق در شرمالشیخ بارها برای مذاکره با منوچهر متکی وزیر امور خارجه ایران در حاشیۀ اجلاس شرمالشیخ اعلام آمادگی کرده بود و بیش از آن نیز برای برگزاری این نشست و همچنین فراهمشدن زمینههای آن تلاشهای گستردهای داشت از آن جمله میتوان به درخواست وی برای آزادی پنج دیپلمات بازداشتشدۀ ایرانی در اربیل عراق اشاره کرد که با مخالفت شورای سیاست خارجی رییسجمهوری آمریکا مواجه شد.
در همین حال دیک چنی معاون رییسجمهور آمریکا هفتۀ گذشته سفر دورهای را به خاورمیانه کرد که به گفتۀ جورج بوش رییسجمهوری آمریکا، این سفر با هدف تحکیم جبهۀ مخالف علیه ایران صورت گرفت.
چنی نیز در تایید اظهارات بوش روز شنبه روی ناو هواپیما بر آمریکا در خلیج فارس با خطاب قراردادن تهران تهدید کرد: «ما در کنار دیگران میایستیم تا ایران از دستیابی به تسلیحات هستهای و به دست آوردن کنترل منطقه باز داریم.»
آسوشیتدپرس نیز در تایید این مطلب روز یکشنبه نوشت: «با مقایسه با چنی، رایس در طرف دیگر خیابان نقش ایفا میکند.»
در ادامۀ گزارش این خبرگزاری آمده است: «به نظر میرسد که دولت آمریکا اندک اندک در برابر فشارهای زیاد برای گفتوگو با ایران خم شود و توصیۀ گروه تحقیق در عراق (بیکر ـ همیلتون) مبنی بر تلاش دیپلماتیک برای تعامل با ایران و سوریه را بپذیرد.»
در همین حال لی همیلتون عضو سابق کنگره و رییس مشترک گروه تحقیق در عراق که در گزارش خود، دولت بوش را تحت فشار قرار داده بود برای برقراری ثبات در عراق باید با ایران و سوریه مذاکره کند و اعلام خبر پذیرش گفتوگوی تهران و واشنگتن در بغداد را تحولی دلگرمکننده از سوی کاخ سفید خواند.
وی در گفتوگو با واشنگتنپست گفت: «ما فهرستی سخت و طولانی در رابطه با ایران داریم؛ من حل فوری آن را انتظار ندارم اما باید گفتوگو آغاز شود و پایدار باشد تا به سطح مقامات ارشد دو دولت برسد.»
همیلتون با تاکید بر این که «دولت بوش نباید دربارۀ موضوع مذاکرات انعطافناپذیر باشد»، افزود: «فکر میکنم موقعیتی بهتر این است که بدون پیش شرط و با انعطاف دربارۀ دستور کار وارد مذاکره شد؛ با این انتظار که این تنها نشست نباشد بلکه یک سری از نشستها برگزار شود.»
با این حال آنچه از شواهد بر میآید دو طرف در مذاکرات آتی انعطافی نخواهند داشت و تنها دربارۀ موضوع عراق به گفتوگو مینشینند در همین رابطه سخنگوی شورای امنیت ملی کاخ سفید گفت: «این دیدار دربارۀ ایران و آمریکا نیست بلکه دربارۀ عراق است.»
گوردون جاندروئه با تاکید بر این که مسایل هستهای از مذاکرات دربارۀ عراق جدا است، افزود: «هدف تلاش برای اطمینان از آن است که ایرانیها نقشی سازنده در عراق ایفا کنند.» وی با بیان این که «جورج بوش رییسجمهوری آمریکا، مذاکره با ایران در مورد اوضاع عراق را تایید و از آن حمایت کرده است»، افزود: «ما باید هرگام احتمالی را برای ثبات در عراق و کاهش خطرات برای سربازانمان برداریم.»
جاندروئه اعلام کرد: «این مذاکرات ظرف چند روز آینده با حضور «ریان کراکر» سفیر آمریکا در بغداد و هیاتی از ایران انجام میشود.»
مصطوفی قائم مقام وزیر امور خارجه نیز دربارۀ سطح مذاکرات تهران ـ واشنگتن گفت که این مذاکره در سطح کارشناسی انجام خواهد شد.