کاظم رهبر- روز گذشته ولادیمیر پوتین، رییس جمهوری روسیه که آخرین سال ریاست جمهوری خود را به پایان میبرد و در آخرین روزهای ماراتن انتخابات دوما نیز قرار دارد، از ژنرالهای خود خواست تا موشکهای دوربرد روسیه را آماده نگه دارند. همچنین وی ناتو را تهدید کرد که به مرزهای روسیه نزدیک نشود.
این اظهارات در حالی بیان شد که 11 روز بیشتر به انتخابات پارلمانی روسیه باقی نمانده است، کارشناسان سیاسی معتقدند، این اظهارات میتواند دو جنبه داشته باشد؛ از یکسو واقعیت مقابله با تلاش آمریکا برای تک قطبی کردن جهان، اما از سوی دیگر شدت گرفتن این اظهارات میتواند بیانگر این نکته باشد که پوتین تلاش میکند تا احساسات ناسیونالیستی مردم روسیه را تحریک کرده و هر چه بیشتر آرای آنها را به سوی حزب خود، یعنی حزب «روسیۀ متحد» جلب کند. از جانب دیگر در روزهای اخیر منابع خبری غرب جنگ روانی برای تخریب پوتین را آغاز کردهاند.
پوتین با آگاهی از این امر تلاش میکند تا با برانگیختن احساسات مردم روس که 50 درصد از آنان خواهان ادامۀ ریاست جمهوری وی هستند و توجه دادن آنها به رشد اقتصادی که طی دو دورۀ ریاست جمهوری وی رخ داده است، اکثریت کرسیهای دوما را از آن حزب خود کند.
هشدار پوتین به غرب
بنابراین به گزارش پایگاه اینترنتی اشپیگل، ولادیمیر پوتین، رئیسجمهوری روسیه خطاب به ژنرالهای ارتش اظهار کرد که واحدهای مجهز به سلاحهای اتمی و همین طور موشکهای دوربرد باید به هر مهاجمی پاسخی سریع و متناسب دهند. این در حالی است که دو هفته مانده به انتخابات پارلمانی روسیه، پوتین مواضع مخالف خود را در برابر سیستم دفاع موشکی آمریکا که قرار است در بخشی از لهستان و جمهوری چک استقرار یابد، تشدید کرده است.
این در حالی است که ولادیمیر پوتین، رئیسجمهوری روسیه اخیرا در جمع فرماندهان نیروهای مسلح این کشور بار دیگر در واکنشی تند به کشورهای عضو ناتو نسبت به پیشروی آنان به مرزهای روسیه به شدت هشدار داد و گفت: «مسکو قطعا در برابر این اقدامات ساکت نخواهد ماند.»
تعلیق مشارکت در نیروهای متعارف اروپا
در همین رابطه رئیسجمهوری روسیه گفت: «مسکو در واکنش به اقدامات اخیر کشورهای غربی و ناتو مشارکت خود را در پیمان نیروهای متعارف اروپا به حال تعلیق در میآورد.» وی با اشاره به تلاش و اجماع نیروهای ناتو در استقرار پایگاه موشکی در جمهوری چک گفت: «روسیه نمیتواند نسبت به مشتهای گره کرده دیگران بیتفاوت باقی بماند.» پوتین که در جمع فرماندهان نیروهای مسلح روسیه در وزارت دفاع این کشور سخن میگفت، افزود: «ما شاهد هستیم که برخی کشورها و اعضای سازمان پیمان آتلانتیک شمالی به رغم توافقات قبلی به افزایش نیروهای نظامی خود نزدیک مرزهای روسیه مبادرت میورزند.» وی در پاسخ به انتقادات کشورهای غربی نسبت به تعلیق مشارکت روسیه در پیمان نیروهای متعارف اروپا گفت مسکو در مواجهه با شرایط کنونی ناگزیر از اتخاذ چنین رویهای بوده است. پیمان نیروهای متعارف اروپا 19 نوامبر سال 1990 میلادی در پاریس بین کشورهای عضو ناتو و پیمان ورشو یک سال قبل از فروپاشی اتحاد شوروی به امضا رسید. این پیمان پس از فروپاشی اتحاد شوروی بار دیگر در استانبول و در سال 1999 میلادی با اصلاحاتی تجدید شد، ولی کشورهای عضو ناتو هنوز این پیمان را به تصویب پارلمانهای خود نرساندهاند تا به صورت عملی به مورد اجرا در آید.
کشورهای عضو ناتو معتقدند؛ چون نیروهای روسیه در برخی مناطق جداییطلب طرفدار مسکو در گرجستان و مولداوی مستقر هستند بنابراین آنها نیز میتوانند این پیمان را به طور عملی به مورد اجرا گذارند. بر اساس پیمان نیروهای متعارف اروپا تسلیحات متعارف غیرکشتار جمعی شامل تانک، توپخانه، هواپیماهای جنگی و نیز تعداد سربازان در اروپا کاهش مییابد. در این پیمان تصریح شده است که 60 هزار دستگاه تجهیزات جنگی شامل تانک، نفربر، توپخانه، هواپیما و هلیکوپتر جنگی از کشورهای عضو این پیمان باید منهدم شود. همچنین تعداد نیروهای مسلح اعضای این پیمان از 5/7 میلیون نفر به سه میلیون نفر کاهش یابد.
بر اساس این پیمان بازرسان نظامی نیز باید امکان بازدید، نظارت و بازرسی از تاسیسات نظامی کشورهای عضو پیمان نیروهای متعارف اروپا را داشته باشد.
واکنش ناتو به اظهارات پوتین
رئیسجمهوری روسیه در شرایطی از به تعلیق در آمدن مشارکت این کشور در پیمان نیروهای متعارف اروپا سخن میگوید که اعضای ناتو و برخی کشورهای اروپایی از این اقدام مسکو ابراز تاسف کردهاند.
بر اساس پیشبینیهای به عمل آمده، کشورهای امضاکنندۀ پیمان نیروهای متعارف اروپا 21 آذر (12دسامبر) به منظور رایزنی و گفتوگو پیرامون مسایل باقیمانده برای عملیاتی شدن این پیمان به گفتو گو مینشینند. یوری بالویفسکی، رییس ستاد مشترک ارتش روسیه پس از سخنان پوتین تاکید کرد «مسکو قطعا در نشست 12 دسامبر شرکت نخواهد کرد.» پوتین در واکنش به سیاستهای یکجانبهگرایانۀ گفت: «روسیه در شرایطی برای تصویب این پیمان تحت فشار قرار دارد که هنوز برخی اعضای ناتو نسخۀ اصلاح شدۀ این پیمان را که در سال 1999 میلادی در استانبول به امضا رسید به تصویب پارلمانهای خود نرسانده است.»
پوتین افزود: «روسیه هیچ پیمانی را به طور یکجانبه امضا و اجرا نخواهد کرد مگر این که بقیه اعضا نیز آن را تصویب کنند و برای اجرای آن ضمانتهای لازم را ارایه کرده باشند.» روسیه به ویژه طی یک ماه گذشته به طور علنی نارضایتی خود را از عملکرد اعضای این پیمان ابراز داشته، به گونهای که دومای روسیه 7 نوامبر در نشستی تعلیق مشارکت مسکو از این پیمان را تصویب کرد. در پی این اقدام دوما به منظور این که این مصوبه جنبۀ قانونی و اجرایی بیابد، شورای فدراسیون روسیه نیز که بالاترین نهاد قانونگذاری در روسیه محسوب میشود 16 نوامبر (25 آبان) مصوبۀ دوما را به اتفاق آرا تایید و تصویب کرد، به این ترتیب دولت روسیه ملزم به تعلیق مشارکت خود در این پیمان است.
پایان تکقطبی آغاز جنگ سرد جدید
تحلیلگران معتقدند، حوادث و رویدادهای یک دهۀ اخیر به وضوح بیانگر شکلگیری محوریهای جدیدی در جهان برای مقابله با سیاستهای یکجانبه گرایانه و تمرکزگرای کاخ سفید است.
اظهارات تند پوتین نسبت به سیاستهای یکجانبۀ واشنگتن در قبال مسایل کوزوو در بالکان و نیز استقرار سپر موشکی در جمهوری چک، همچنین مواضع برخی محورهای صاحب نفوذ دیگر نظیر پکن در خاور دور نسبت به اقدامات یکجانبۀ آمریکا و بالاخره نگاه تیز و دقیق افکار عمومی جهان در قبال نقش غیرواقعی و غیرعملیای که کاخ سفید به عنوان ژاندارمی جهانی برای خود قایل است، همگی از شکلگیری محورهای صاحب نفوذ جدیدی حکایت دارد.