رویارویی جدید ایران و آمریکا

سرگه بارسقیان

مفاد تحریم‌های یکجانبه آمریکا علیه ایران

- سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران به عنوان گسترش‌دهنده تسلیحات کشتار جمعی به خصوص موشک‌های بالستیکی شناخته شد که قابلیت حمل کلاهک‌های کشتار جمعی را دارا هستند. 9 نفر از شرکت‌های تحت کنترل سپاه پاسداران در یک سری از صنایع فعالیت دارند که شامل صنعت نفت، عمران و حمل و نقل هستند. نام این شرکت‌ها عبارتند از قرارگاه سازندگی خاتم‌الانبیاء، شرکت کیش اورینتال، شرکت غروب نوح، شرکت مهندسی مشاور ساحل، شرکت غروب کربلا، شرکت مهندسی سپاسد، شرکت عمران ساحل، شرکت حراء و قرارگاه سازندگی قائم.

6 نفر از فرماندهان سپاه پاسداران انقلاب اسلامی از جمله سردار حسین سلیمی فرمانده نیروی هوایی نیروهای قدس از سوی دولت آمریکا به ارائه کمک‌های مادی به طالبان در افغانستان، حزب‌الله لبنان و گروه‌های فلسطینی از جمله حماس متهم شده‌اند. علاوه بر این بنا بر عقیده دولت آمریکا نیروهای قدس حمایت‌های مرگبار خود را به شکل آموزش ساخت سلاح، ارائه کمک مالی و راهنمایی به گروه‌های منتخب شیعه در عراق برای حمله و هدف قرار دادن نیروهای ائتلاف و نیروهای عراقی و مردم بی‌گناه ارائه می‌کنند. سردار قاسم سلیمانی، فرمانده نیروهای قدس، یکی از شش نفر از فرماندهانی است که در زمره این فهرست قرار گرفته است.

- وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح که دولت آمریکا می‌گوید نظارت بر سازمان‌های صنایع دفاعی را بر عهده دارد و این سازمان بنابر قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل مورد تحریم قرار گرفته‌اند.

این وزارتخانه نظارت بر سازمان صنایع هوافضا را بر عهده دارد و این سازمان مهم‌ترین نهاد نظارت بر برنامه موشک‌های بالستیک ایران است و پیش از این در فهرست سیاه آمریکا قرار گرفته است.

سه نفر از فرماندهان ارشد سازمان صنایع هوافضا نیز روز گذشته شامل تحریم‌های آمریکا شدند که از جمله آنها احمد وحید دستجردی ریاست این سازمان است.

- بانک ملی جمهوری اسلامی ایران که بزرگ‌ترین بانک ایران است نیز متهم به ارائه خدمات مالی برای برنامه هسته‌ای و موشک‌های بالستیک ایران و برخی از فعالیت‌هایی است که از سوی سازمان ملل در زمره فعالیت‌های ممنوعه اعلام شده است. پس از آنکه بانک سپه از سوی واشنگتن و سازمان ملل به خاطر تسهیل در برنامه موشکی و هسته‌ای ایران تحریم شد، بانک ملی مبادلات بانک سپه را بر عهده گرفت و تلاش کرد که مدارک را پنهان کند. بنابر سند ارائه شده از سوی آمریکا، بانک ملی که بیشترین فعالیت‌های آن در کشورهای حاشیه خلیج‌فارس است همچنین دارای شعبه‌هایی در بغداد، هنگ‌کنگ، هامبورگ، پاریس و نمایندگی‌هایی در لندن، کابل و مسکو است.

- بانک ملی که متهم به تسهیل در مبادلات مربوط به سازمان انرژی اتمی ایران و شرکت انرژی نوین است و شعبات این بانک در ارمنستان، انگلیس، آفریقایی جنوبی و ترکیه در فهرست آمریکا قرار گرفته است.

- بانک صادرات که به ارائه کمک‌های مالی به گروه‌های حزب‌الله، حماس، جهاد اسلامی فلسطین و جبهه خلق برای آزادی فلسطین - فرماندهی کل، متهم است. بانک ملی علاوه بر کشورهای حوزه خلیج‌فارس و لبنان دارای شعبه‌ها و نمایندگی‌هایی در آتن، هنگ‌کنگ، فرانکفورت، هامبورگ، لندن، مسکو، پاریس و عشق‌آباد است.

دولت ایالات متحده آمریکا اعلام کرد وزارت دفاع جمهوری اسلامی ایران، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و بانک‌های دولتی ملی، ملت و صادرات را تحریم می‌کند و با این کار رکورد سخت‌ترین تحریم‌های اعمال شده بر تهران پس از پیروزی انقلاب شکسته شد. طبق این تحریم‌ها هرگونه دارایی و اموال این نهادها و افراد در آمریکا توقیف و مسدود خواهد شد و هرگونه معامله شهروندان آمریکا نیز با آنها ممنوع می‌شود.

در صورتی که شرکت‌های بین‌المللی خارج از آمریکا با این افراد و نهادهای موجود در این فهرست داد و ستد کنند، اخطارهایی مبنی بر اینکه این معاملات مساله‌ساز است، دریافت خواهند کرد. با اعمال تحریم‌ها علیه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی از سوی آمریکا، برای اولین بار است که تحریمی از این نوع، در مورد نیروی مسلح  رسمی یک کشور اعمال می‌شود.

کاندولیزا رایس، وزیر خارجه آمریکا که روز پنجشنبه طی کنفرانس مطبوعاتی مشترکی باهنری پالسن، توزیر خزانه‌داری شرکت کرده بود مدعی شد این تحریم‌ها به دلیل حمایت حکومت ایران از سازمان‌های تروریستی در عراق و خاورمیانه، خرید و فروش موشک و فعالیت‌های هسته‌ای طراحی شده است. رایس ادعا کرد: متاسفانه حکومت ایران همچنان پیشنهاد مذاکرات را که از جانب ما ارائه شد رد می‌کند و در عوض با پیگیری دستیابی به تکنولوژی هسته‌ای، ساخت موشک‌های بالستیک خطرناک، حمایت از شبه نظامیان شیعه در عراق و حمایت از تروریست‌ها در عراق، افغانستان و لبنان و انکار وجود یکی از اعضای سازمان ملل متحد و تهدید به محو کردن اسرائیل از نقشه، صلح و امنیت را به خطر می‌اندازد. رایس طی سخنانی در کمیته روابط خارجی مجلس نمایندگان آمریکا که روز چهارشنبه بیان شد، ایران را بزرگ‌ترین چالش برای منافع امنیتی آمریکا در خاورمیانه خواند و گفته بود: آمریکا مصمم به متوقف کردن «فعالیت‌های شریرانه» ایران از طریق بازداشت و حذف نیروی قدرت سپاه پاسداران و سایر افراد و گروه‌هایی است که جان انسان‌ها و ثبات ملی را در عراق به خطر می‌اندازند.

وزیر خزانه‌داری ایالات متحده نیز اعلام کرد 20 سازمان ایرانی از جمله چند بانک دولتی، مشمول این تحریم‌ها خواهند بود. هنری پالسن در این کنفرانس مطبوعاتی گفت: «این احتمال بسیار بالا وجود دارد که اگر شما با ایران معامله می‌کنید، در حال داد و ستد با سپاه پاسداران باشید.» پالس ادعا کرد نظام بانکی ایران سالانه میلیون‌ها دلار از پول سازمان‌های تروریستی را جابه‌جا می‌کند.

عدول از «تحریم جزئی به جای تحریم فراگیر»

آنچه تحریم‌های آمریکا علیه ایران را دارای شمولی گسترده‌تر - از آنچه پیش‌بینی شده بود - کرده است عدول واشنگتن از سیاست «تحریم جزئی به جای تحریم فراگیر» (تحریم سپاه قدس به جای تحریم کل سپاه پاسداران) و افزودن نام سه بانک ایرانی دیگر به فهرست تحریم‌هاست؛ کما اینکه سال گذشته بانک صادرات تحت تحریم‌های آمریکا قرار گرفته بود- که مجددا در ردیف بانک‌های مورد تحریم رفت- و بانک سپه هم ابتدای سال جاری خورشیدی در ردیف تحریم‌های قطعنامه 1747 علیه ایران قرار گرفت. پیش‌تر کنگره آمریکا در قطعنامه‌ای غیرالزام‌آور، نام سپاه پاسداران را در فهرست سازمان‌های تروریستی قرار داده بود.

مجلس سنای آمریکا روز چهارشنبه 26 سپتامبر با تصویب قطعنامه‌ای سپاه پاسداران ایران را در فهرست سازمان تروریستی جهان قرار داد. این قطعنامه با رأی مثبت 76 سناتور و 22 رای منفی به تصویب رسید. مطابق قطعنامه سنا شرکت‌هایی که در صنعت نفت و گاز ایران بیش از 20 میلیون دلار سرمایه‌گذاری کنند نیز شامل تحریم‌های آمریکا خواهند شد. یک روز پیش از اقدام مجلس سنا، مجلس نمایندگان آمریکا نیز قطعنامه مشابهی را به تصویب رساند. 397 نماینده به این قطعنامه رأی مثبت دادند و تنها 16 نماینده با آن مخالفت کردند. رایس روز 24 سپتامبر، ضمن اعلام تصمیم دولت آمریکا مدعی شده بود که سپاه قدس نه تنها دارای شبکه‌ای از فعالیت‌ها برای پشتیبانی از تروریسم است، بلکه در زمینه حمایت از اشاعه تسلیحات کشتار جمعی نیز فعال است.

مجلس سنا و نمایندگان ایالات متحده از وزارت امور خارجه آمریکا خواسته بودند تا سپاه پاسداران را در فهرست سیاه سازمان‌های تروریستی قرار دهد. معرفی سپاه پاسداران انقلاب به عنوان سازمانی تروریستی به استناد و پیرو دستور اجرایی رئیس‌جمهور آمریکا صورت می‌گیرد که دو هفته بعد از حملات تروریستی یازده سپتامبر 2001 برای مسدود کردن منابع مالی گروه‌های تروریستی امضا کرده بود.

طبق برآورد آمریکا، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران دارای حداقل 125 هزار نیرو است و قدرتمندترین بخش نیروی نظامی ایران به شمار می‌رود.

 ایران: سیاست‌های آمریکا محکوم به شکست است

 ایران در واکنش به این تحریم‌ها آنها را فاقد ارزش خوانده است. سخنگوی وزارت خارجه ایران گفت:‌ «سیاست‌های خصمانه آمریکا علیه ملت شریف و نهادهای مردمی و قانون جمهوری اسلامی ایران مغایر با موازین بین‌المللی، فاقد ارزش و اثر و همچون گذشته محکوم به شکست است.»

محمدعلی حسینی افزود: «اتخاذ اینگونه تصمیم‌ها از سوی دولتی که خود تولیدکننده سلاح‌های کشتار جمعی و غیرمتعارف است و گروهک‌های تروریستی بسیاری را ایجاد کرده و آنان را تحت حمایت خود قرار داده نمی‌تواند اختلالی در راه پیشرفت، توسعه و آبادانی ملت ایران و موسسات مشروع کشورمان به وجود آورد.» بر همین اساس نیکلاس برنز، معاون سیاسی وزارت خارجه آمریکا، روسیه و چین را به کمک به نیروهای مسلح ایران- از طریق فروش سلاح و سرمایه‌گذاری - متهم کرده است.

پوتین: این تحریم‌ها کار یک انسان دیوانه است

در مقابل رئیس‌جمهور روسیه از اعمال محدودیت‌های جدید بانکی علیه ایران به شدت انتقاد کرد و گفت که این تحریم‌ها کار یک انسان دیوانه است. در روزی که رایس به همراه پاولسون اعلام کردند که آمریکا تحریم‌های جدیدی علیه ایران اعمال کرده است، ولادیمیر پوتین با انتقاد شدید از این امر پرسید، چرا با اعمال تحریم‌های جدید شرایط را بدتر کرده و اوضاع را به بن‌بست می‌کشید؟ وی تاکید کرد: بهترین راه این نیست که همچون آدم دیوانه‌ای که شمشیر در دست دارد به این طرف و آن طرف رفته و به دنبال راه‌حل باشید.

همزمان با اعلام وضع تحریم‌های جدیدی ایالات متحده علیه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و نیروی قدس سپاه، تعدادی از داوطلبان نامزدی حزب دموکرات در انتخابات ریاست جمهوری 2008، از افزایش احتمال مقابله نظامی دو کشور ابراز نگرانی کرده‌اند. به گزارش بی‌بی‌سی، بسیاری از این داوطلبان که در پی جلب توجه رای‌دهندگان آمریکایی هستند، ضمن انتقاد از سیاست خارجی دولت جورج بوش، از این فرصت برای حمله به هیلاری کلینتون دیگر رقیب دموکرات خود استفاده کرده‌اند.

در این حال، میت رامنی داوطلب جمهوریخواه ریاست جمهوری آمریکا خواستار در نظر گرفته شدن همه گزینه‌ها علیه ایران مانند محاصره نظامی و بمباران مراکز نظامی این کشور شده است، ولی نامزدهای دموکرات مانند باراک اوباما و کریستوفر داد با انتقاد از این اقدام، می‌گویند رای مثبت هیلاری کلینتون به قطعنامه تروریست نامیدن سپاه پاسداران در مجلس سنا راه را برای حمله نظامی دولت بوش به ایران هموار کرده است. دنیس کوسینیچ یکی دیگر از کاندیداهای ریاست جمهوری آمریکا که عضو مجلس نمایندگان این کشور هم است، با اشاره به تصمیم وزارت امور خارجه ایالات متحده و سخنان جدید معاون رئیس‌جمهور این کشور که به ایران درباره عواقب عمل نکردن به خواسته‌های اتمی غرب هشدار داده بود می‌گوید: این وقایع به وقایع پیش از جنگ عراق شباهت دارد.