قدرتی به نام حماس؛ حقیقتی به نام مقاومت

سحاب فاطمی

مراسم بیستمین سالگرد تشکیل جنبش حماس با حضور صدها هزار نفر از طرفداران مقاومت اسلامی فلسطین برگزار شد. جنبش حماس در 14 دسامبر 1987 و کمی پس از انتفاضه اول که به انتفاضه سنگ معروف بود، تاسیس شد.

این مراسم در حالی برگزار شد که ایالات ‌متحده ‌آمریکا و اتحادیه اروپا طی ماههای اخیر تلاش مضاعفی را در راستای کاهش محبوبیت اسماعیل هنیه و خالد مشعل انجام داده بودند. نمونه بارز این تلاشها برگزاری کنفرانس خزان‌زده آناپولیس در ایالت مریلند آمریکا بود. کنفرانسی که در نهایت با شکست هواداران صهیونیسم بین‌الملل و ناکامی جریان سازشکار در فلسطین پایان یافت. توقف انتفاضه اصلی‌ترین هدفی است که واشنگتن و تل‌آویو به دنبال آن هستند. اما حضور گسترده طرفداران حماس در مراسم سالگرد تشکیل این جنبش بار دیگر اصالت انتفاضه را پر رنگ‌تر ساخت. اظهارات خالد مشعل در جمع هواداران حماس به مثابه هشدار سخت حماس به مخالفان این جنبش موجب حیرت کاخ سفید و اسرائیل شده است. رئیس دفتر سیاسی جنبش حماس تاکید کرد که این جنبش قادر است تا زمان پیروزی بر اشغالگران انتفاضه سوم و چهارم را نیز آغاز کند و به مقاومت ادامه دهد.

نادیده گرفتن حماس به عنوان اصلی‌ترین بازیگر سیاسی فلسطین، خطایی فاحش و استراتژیک است که آمریکا و متحدانش آن را مرتکب شده‌اند. با توجه به پیروزی دموکراتیک و آزادانه حماس در انتخابات پارلمانی فلسطین و حمایت همه جانبه مردم این کشور از جنبش مقاومت اسلامی، هر گونه توافق، تصمیم‌گیری و معاهده‌‌ای که بدون نظر موافق حماس عینیت یابد غیر قانونی و فاقد ضمانت اجراییست. محمود عباس، رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین که در حال تکرار اشتباه یاسر عرفات در مقیاسی گسترده‌تر است نیز حقیقت برتری حماس در معادلات فلسطین را کاملا نادیده انگاشته است. این مسئله می‌تو‌اند در آینده‌ای نه چندان دور عواقب سختی را برای رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین به دنبال داشته باشد. ملت فلسطین دیگر پذیرای اشتباهات رهبران سیاسی تشکیلات خودگردان نخواهد بود. از این رو بسیاری از اعضای جنبش فتح نیز مخالفت خود با ابومازن را اعلام نموده‌اند. کمیته چهارجانبه کوارتت به رهبری تونی ‌بلر سعی نمود پس از پایان اجلاس آناپولیس، به تحکیم مناسبات اولمرت و ابومازن در راستای حذف حماس از معادلات فلسطین مبادرت نماید. اما با توجه به حمایت گسترده ملت فلسطین از اسماعیل‌ هنیه و خالد مشعل این امر امکانپذیر نیست. بسیاری از استراتژیست‌های خبره آمریکایی و اروپایی معتقدند که حل بحران فلسطین بدون حضور حماس امکانپذیر نیست. این مسئله پس از پایان آناپولیس پر رنگ‌تر شده است. ایهود اولمرت، نخست‌وزیر رژیم اشغالگر قدس در اظهار نظر خود در خصوص کنفرانس آناپولیس می‌گوید:

"محمود عباس شریکی ناتوان در این اجلاس بود. این اسرائیل است که باید تمام کارها را تا رسیدن به صلح انجام دهد."

شاید بتوان پیوند شکل گرفته میان ابومازن و اولمرت در ماههای قبل از برگزاری کنفرانس خزان‌زده را به پیوندی از  نوع کمپلکس فعال در معادلات شیمیایی تشبیه نمود. این پیوند حداقلی معلول اهمال‌کاری سیاسی ابومازن و خیانت وی به آرمانهای تاریخی و اعتقادی ملت فلسطین بود. اظهارات اولمرت نشان می‌دهد که پیوند حداقلی تشکیلات خودگردان فلسطین و تل‌آویو در جریان کنفرانس آناپولیس از هم گسسته است. بنابراین نه تنها آناپولیس مجالی جهت همگرایی ابومازن و اولمرت ایجاد ننموده، بلکه موجبات واگرایی این دو از یکدیگر را فراهم ساخته است. از این رو محمود عباس و ایهود اولمرت را می‌توان اصلی‌ترین بازندگان کنفرانس آناپولیس خواند.

ایالات ‌متحده ‌آمریکا پس از نمایش با شکوه هواداران حماس سعی کرد همانند گذشته به فرافکنی پرداخته و اوضاع نابه‌سامان نوار غزه را به تحرکات نیروهای مقاومت اسلامی فلسطین مربوط سازد.

در این راستا وزیر امور خارجه آمریکا برای منحرف کردن افکار عمومی جهان از نقش اصلی غرب در وخیم شدن اوضاع نوار غزه به سبب حمایت از رژیم صهیونیستی در تشدید محاصره این منطقه، مدعی شد که حماس، مسئول وخامت اوضاع نوار غزه است.

رایس ادعا کرده است که آمریکا در سال آینده میلادی کمکی معادل 555 میلیون دلار برای بهبود اوضاع فلسطینیان در اختیار تشکیلات خودگردان قرار خواهد داد. این مبلغ شامل 150 میلیون کمک مستقیم به دولت انتصابی از سوی "ابومازن" در کرانه ‌باختری و 400 میلیون دلاری که کاخ سفید قبلا خبر آن را اعلام کرده بود، می‌شود. اما کنگره آمریکا باید اعطای این کمکها را تصویب کند. کمک 555 میلیون دلاری آمریکا به تشکیلات خودگردان فلسطین بخشی از 6/5 میلیارد دلار کمکی محسوب می‌شود که دولت "سلام فیاض" انتظار دارد طی سه سال آینده از واشنگتن دریافت کند. کمکهای ایالات‌ متحده‌ آمریکا و کشورهای اروپایی به تشکیلات خودگردان فلسطین جملگی در راستای مقابله با حماس صورت می‌گیرد. نگاه ابزاری کاخ سفید نسبت به ابومازن و سلام فیاض حقیقتی است که نیاز به اثبات ندارد.

ابومازن در جریان کنفرانس آناپولیس بارها از سوی ایهود اولمرت تحقیر شد. اما رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین بدون توجه به حقوق حقه ملت خود و تحقیرهای اولمرت خود را در تقابل آشکار با حماس قرار داده است. ابومازن پس از مرگ عرفات سعی نمود ریشه‌های ملی‌گرایی افراطی را در فلسطین تقویت نماید. اما وی در این راستا ناکام بود و ملت فلسطین ترجیح داد مقاومت را در سایه اسلام‌گرایی ادامه دهد. خیانت ابومازن به آرمانهای فلسطین موجب بی‌اعتباری سیاسی تشکیلات خودگردان در بین ملت فلسطین شده است. اخیرا دستگاه‌های امنیتی تشکیلات خودگردان فلسطین، بیش از 1200 تن از فعالان و اعضای حماس در کرانه ‌باختری را ربوده و هزاران کارمند فلسطینی را به اتهام حمایت از این جنبش از کار بر کنار کرده‌اند.

همچنین دستگاه‌های امنیتی "محمود عباس" رییس تشکیلات خودگردان فلسطین سعی داشتند مانع از فعالیت‌های سیاسی جنبش حماس از جمله برگزاری جشن بیستمین سالروز تاسیس این جنبش در کرانه ‌باختری شوند که در این راستا ناموفق ماندند. حضور ناموفق محمود عباس در کنفرانس پاریس نیز از دیگر نکاتی است که باید بر آن تاکید شود. ابومازن در این کنفرانس بدون توجه به جنایات رژیم صهیونیستی علیه ملت فلسطین، به انتقاد از حماس و مقاومت اسلامی پرداخت. اقدامی که نشاندهنده خودباختگی ابومازن در برابر واشنگتن و تل‌آویو است.

در این داستا "مصطفی برغوثی" عضو مجلس فلسطین اظهار داشت که انتقاد شدید "محمود عباس" از حماس در نشست کشورهای کمک‌کننده به فلسطینی‌ها در پاریس و توصیف آن به کوتاگر موجب تعمیق اختلاف‌های داخلی و افزایش فشار‌های خارجی برای جلوگیری از آغاز گفت‌و‌گو‌های داخلی بین فلسطینی‌ها خواهد شد. به عقیده برغوثی و بسیاری دیگر از مسئولین حماس، محمود عباس باید از اسراییل و یورش‌های آن ضد فلسطینی‌ها انتقاد می‌کرد زیرا جای طرح اختلاف‌های داخلی فلسطینی‌ها پاریس نیست.

موضع‌گیری حماس نسبت به برگزاری کنفرانس پاریس بسیار قاطعانه بود. در این خصوص سخنگوی حماس نشست بین‌المللی کشور‌های کمک کننده به فلسطین را توطئه‌ای علیه این ملت برای ایجاد شکاف در میان آنان دانست.

"سامی‌ ابوزهری" سخنگوی جنبش مقاومت اسلامی فلسطین "حماس" معتقد است نشست کشورهای کمک کننده به فلسطین که در پاریس برگزار شد، با محروم کردن نوار غزه از کمک‌های بین‌المللی در صدد ایجاد شکاف میان ملت فلسطین است.

مجامع بین‌المللی فقط به فلسطینی‌های ساکن کرانه ‌باختری رود اردن توجه دارند و فلسطینیان ساکن نوار غزه را نادیده می‌گیرند و کمک‌های اقتصادی و مالی خود را از آنان دریغ می‌ورزند و این موضوع نشان می‌دهد که این مجامع علیه ملت فلسطین توطئه کرده‌اند تا این ملت در راه دست‌یابی به آرمان‌های خود دچار شکاف و دودستگی شود. هزینه سیاسی که تشکیلات خودگردان در قبال دریافت کمک‌های اقتصادی می‌پردازد سبب نگرانی و ترس این جنبش شده است. واشنگتن در نشست کشور‌های کمک‌کننده به تشکیلات خودگردان فلسطین 500 تا 600 میلیون دلار تسهیلات در اختیار این تشکیلات قرار داد تا در برابر حماس تقویت شود. هزینه‌های اختصاص یافته از سوی آمریکا و اتحادیه اروپا در راستای تضعیف حماس و تقویت افرادی مانند ابومازن صرف می‌شود. جرج‌بوش، تونی ‌بلر، آنگلا‌ مرکل و نیکولا سارکوزی به عنوان چهار حامی اصلی تل‌‌آویو در غرب به شدت از حیات پویای حماس در عرصه سیاسی فلسطین وحشت‌زده هستند و این وحشت را به عناوین مختلف ابراز می‌کنند. این در حالیست که دولت اسماعیل‌ هنیه همچنان به حیات خود ادامه می‌دهد و اقدامات کارشکنانه محمود عباس نیز تاثیری در حرکت روبه رشد مقاومت اسلامی فلسطین نگذاشته است.

ترور فرمانده کل گروهان قدس، شاخه نظامی جنبش جهاد اسلامی فلسطین توسط عوامل رژیم صهیونیستی از دیگر مسائلی بود که باعث واکنش حماس شد. پس از اینکه رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین به رویکردی حقیرانه گفتگو‌های خود را با ایهود اولمرت آغاز کرد، حملات نظامی رژیم صهیونیستی به فلسطین افزایش یافت. البته حمله به نوار غزه و مناطقی که در کنترل حماس است با همکاری مستقیم ابومازن و سلام فیاض انجام می‌پذیرد. جنبش "حماس" با محکوم کردن ترور "الحرازین" فرمانده کل گروهان‌های قدس شاخه نظامی جنبش جهاد اسلامی فلسطین، این جنایت را نتیجه عملی نشست به اصطلاح صلح "آناپولیس" آمریکا و تبانی تشکیلات خودگردان با اشغالگران صهیونیست دانسته است. پس از این حادثه، جنبش مقاومت اسلامی حماس با صدور بیانیه‌ای اعلام کرد که همچنان توطئه‌ها علیه ملت فلسطین و نیروهای مقاومت آن روز به روز شدت می‌یابد.

حماس در این بیانیه از گروه‌های مقاومت خواست که متحد شده و جبهه داخلی را تقویت کنند و یکپارچه و متحد در برابر توطئه هدفمند جنایتکارترین کشورهای جهان برای نابودی ملت فلسطین و خوار ساختن این ملت با هدف به تسلیم واداشتن آن و چشم‌پوشی از حقوق و اصول ملی‌اش بایستند.

حماس همچنین از کشورهای عربی و اسلامی خواست که سکوت شک برانگیز خود را بشکنند و برای توقف جنایت‌های صهیونیست‌ها و رفع محاصره ملت فلسطین تلاش کنند.

مسئله دیگری که در این میان لازم است به آن اشاره شود موضع‌گیری کشورهای عربی در خصوص مسائل جاری فلسطین است. متاسفانه کشورهای عربی نشان داده‌اند که در مواقع حساس و ضروری فاقد توان لازم جهت اتخاذ رویکرد و تصمیمی جمعی و موثر در خصوص یک معضل مشترک هستند. این قاعده در خصوص سرزمینهای اشغالی نیز صدق می‌کند. کلیت شرکت کشورهای عربی در نشست آناپولیس نشان داد که اعراب خاورمیانه هنوز قدرت تحلیل حداقلی داده‌های سیاسی را ندارند.

شرکت کشورهای عربی در کنفرانس آناپولیس نتیجه‌ای جز بی‌اعتباری آنها در نظام بین‌الملل به دنبال نداشت. عمرو موسی، دبیرکل اتحادیه عرب صراحتا اعلام نموده که مشکل اصلی منطقه تداوم اشغالگری فلسطین است و کنفرانس آناپولیس نمی‌تواند این معضل را حل کند. اعراب خاورمیانه در برخورد با بحرانهای منطقه نگاهی کاملا برون‌گرایانه دارند و خصلتهای پراگماتیستی آنها هیچگاه در جهت حل بحرانهای منطقه به کار گرفته نشده است. کلیت شرکت اعراب در کنفرانس محتوم به شکست آناپولیس خطایی استراتژیک و سیاسی محسوب می‌شود. عدم حضور حماس در کنفرانس خزان‌زده مریلند کلیت این نشست را بی‌اعتبار ساخته بود. کشورهای جهان و خاورمیانه نباید فراموش کنند که حماس هم اکنون اصلی‌ترین بازیگر معادلات فلسطین محسوب می‌شود و جریانهای سازشکار و وابسته به تشکیلات خودگردان جایگاهی در بین مردم فلسطین ندارند. حال چگونه ممکن است بدون حضور و رضایت بازیگر اصلی فلسطین در خصوص این کشور تصمیم‌گیری شود؟

کنفرانس آناپولیس نیز همانند معاهدات اسلو، کمپ‌دیوید، غزه‌ــ‌ اریحا و مریلند به پایان رسید. پایانی که مترادف با پایان حیات جریان سازشکار در فلسطین و خاورمیانه خواهد بود. کنفرانس پاریس نیز مشمول همین قاعده می‌شود. کنفرانسی که در آن هیچ گام موثری در جهت حل معضلات واقعی ملت فلسطین بر داشته نشده است. مطالبات تاریخی و سیاسی ملت فلسطین از نظام بین‌الملل کاملا مشخص است. آزادی قدس، بازگشت آوارگان و آزادی زندانیان در بند رژیم صهیونیستی سه خواسته اصلی فلسطینیان محسوب می‌شود. خواسته‌هایی که گویا ابومازن و سلام فیاض نیز همگام با مقامات آمریکایی و اروپایی آنها را فراموش کرده‌اند.

اخیرا شاهد بودیم که جنبش حماس در بیانیه‌ای ضمن محکوم کردن حملات هوایی اخیر رژیم صهیونیستی و شهادت 10 نفر از مبارزان گردانهای قدس شاخه نظامی جنبش جهاد اسلامی از کشورهای عربی شرکت کننده در کنفرانس آناپولیس خواست که موضع آشکار و قاطعی را در برابر تجاوزات هر روزه رژیم صهیونیستی اتخاذ کنند. حماس در این بیانیه هشدار داده است که انتقام خون شهدای فلسطینی را خواهد گرفت. در پایان بیانیه از تمامی گروههای مقاومت فلسطینی خواسته شده است که در برابر رژیم صهیونیستی با یکدیگر متحد شوند. حماس همچنین از مقامهای تشکیلات خودگردان فلسطین خواست که فورا مذاکرات خود را با رژیم صهیونیستی قطع کنند.