فرانسه هم از عرب‌ها سهم می‌خواهد

کشورهای عربستان، قطر و امارات، خواهان گسترش برنامه‌های هسته‌ای خود هستند و با توجه به این نیاز، فرانسه اعلام کرد که حاضر است تجربه‌های خود در این زمینه را در اختیار آنها قرار دهد. در واقع موضوع مهم در سفر دوره‌ای سارکوزی به منطقه، انعقاد قراردادهای چند میلیارد دلاری با این کشورها در بخش‌های مختلف و نیز تلاش فرانسه برای افزایش حضور در این ناحیه ژئواستراتژیک است. همان‌ طور که سارکوزی در کنفرانس مطبوعاتی‌ خود در عربستان سعودی تصریح کرد که هدف از این سفر سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و نظامی است.

سارکوزی در اولین مرحله سفرش به عربستان سعودی رفت و در آنجا چهار توافق‌نامه همکاری سیاسی و همچنین انرژی و نیز رئوس کلی قراردادهای نظامی و زیربنایی به ارزش 59 میلیارد دلار را به امضا رساند.

وی همچنین پیشنهاد اعزام یک تیم از کمیسیون انرژی اتمی فرانسه به عربستان سعودی برای کار در زمینه انرژی هسته‌ای غیر نظامی را مطرح کرد.

تمرکز بر عربستان 

وی طی سخنانی در مجلس شورای عربستان اعلام کرد: عربستان در منطقه، شریک بسیار مهم و راهبردی برای فرانسه است.

وی نقش دولت عربستان را در منطقه با اهمیت توصیف کرد و افزود: دولت عربستان می‌تواند در معادلات منطقه‌ای نقش متوازن و موثرتری در کاهش بحران‌های منطقه‌ای داشته باشد.

سارکوزی درباره زمینه‌های همکاری دو کشور نیز اظهار کرد که فرانسه نه تنها در زمینه اقتصادی و سرمایه‌گذاری‌های مشترک بلکه در زمینه‌های سیاسی، آموزشی و فن‌آوری خواهان روابطی دوستانه و فراگیر با عربستان است.

سارکوزی در دومین مرحله سفر به امارات متحده عربی رفت و قراردادی برای احداث دو نیروگاه هسته‌ای در این کشور امضا کرد. در این راستا شرکت توتال فرانسه اعلام کرد که این شرکت به همراه شرکت هسته‌ای عظیم آروا و یک شرکت دیگر در زمینه طرح‌های مربوط به احداث دو نیروگاه هسته‌ای در ابوظبی به توافق رسیدند.

همزمان با سفر سارکوزی به امارات، روزنامه فرانسوی لوموند گزارش داد که رئیس‌جمهور فرانسه در سفر خود به امارات با هدف حضور دائمی نظامیان فرانسوی در خلیج‌فارس قراردادی را با مقام‌های این کشور امضا می‌کند.

بر اساس این گزارش در صورت امضای این توافق‌نامه، نیروی دریایی فرانسه پایگاهی دائمی در خلیج‌فارس خواهد داشت. با امضای این قرارداد نه تنها پایگاه‌های فرانسه در خلیج‌فارس مستقر می‌شوند بلکه همکاری‌های نظامی امارات و فرانسه شکل جدی‌تری به خود می‌گیرد.

سارکوزی قبل از سفر به امارات گفته بود: سفر من به امارات فرصت خوبی برای امضای توافق‌نامه همکاری در زمینه استفاده صلح‌آمیز از انرژی هسته‌ای خواهد بود.

سارکوزی در آخرین مرحله از سفر خود به کشور قطر رفت و دو کشور قراردادهایی در زمینه‌های مختلف امضا کردند. از جمله یکی از شعبه‌های شرکت هسته‌ای آروا قراردادی 470 میلیون یورویی (695 میلیون دلار) برای تامین برق قطر امضا کرد. یک یادداشت تفاهم مالی نیز در زمینه تولید انرژی هسته‌ای، انرژی‌های تجدید شدنی و یک یادداشت تفاهم دیگر برای همکاری در سطح بین‌المللی بین شرکت بین‌المللی نفت قطر و شرکت گاز دوفرانس امضا شد.

مقام‌های فرانسوی و قطری همچنین درباره یک سری قرارداد‌های دیگر به ارزش 9 میلیارد و 300 میلیون دلار گفت‌وگو کردند. در حدود 20 نفر از روسای شرکت‌های تجاری فرانسه از جمله رئیس شرکت آروا و رئیس شرکت توتال، سارکوزی را در سفر به دوحه همراهی کردند.

به نظر می‌رسد که هر چند تلاش‌های فرانسه برای توسعه همکاری‌ها و افزایش نفوذ خود در خلیج‌فارس امری جدید محسوب نمی‌شود، اما مذاکرات انجام شده و نیز قراردادهای منعقد شده در سفر سارکوزی نشان‌دهنده سیاست جدید دولت سارکوزی برای حضور پررنگ در این ناحیه و استفاده از فرصت‌های موجود در این زمینه است.

مهمترین انگیزه

برخی رسانه‌های خارجی، موضوع همکاری‌های هسته‌ای میان فرانسه و کشورهای حوزه خلیج‌فارس را از اساسی‌ترین اهداف این سفر ذکر کردند. کاخ الیزه اعلام کرد: سارکوزی توافق همکاری هسته‌ای را پس از قرارداد‌های فرانسه با الجزیره و لیبی با امارات عربی متحده به امضا خواهد رساند.

رئیس‌جمهوری فرانسه از اردیبهشت ماه سال جاری (ماه می 2007 میلادی) تاکنون گزینه فعال شدن همکاری‌های هسته‌ای این کشور با برخی کشورهای خارجی و به ویژه عربی را به عنوان یکی از گزینه‌های اصلی دولت خود قرار داده است. از دیدگاه سارکوزی همکاری در زمینه انرژی هسته‌ای یکی از برنامه‌های بنیادینی است که غرب باید برای نشان دادن اعتماد خود به جهان اسلام به اجرا در آورد. فرانسه از دهه 80 میلادی به این سو بیشتر در زمینه فروش تسلیحات به برخی دولت‌های منطقه و به ویژه رژیم بعث عراق فعال بوده است و پس از آن نیز علاوه بر فروش تسلیحات به کشورهای عرب حوزه خلیج‌فارس، در هر جا که حضور شرکت‌های آمریکایی کم‌ رنگ شده، شرکت‌های فرانسوی (به ویژه شرکت نفتی توتال) جایگزین آنها شده‌اند.

اکنون نیز با توجه به بالا بودن حساسیت‌ها علیه‌ آمریکا در منطقه و به رغم آنکه سیاست‌های آمریکا در این منطقه، به ویژه در عراق با مشکلات جدی مواجه است، سارکوزی می‌کوشد با دنباله‌روی از سیاست‌های آمریکا و هم‌گرایی با آن، در واقع امکان توسعه فعالیت‌های اقتصادی، تجاری، صنعتی و نظامی فرانسه را به دست آورد.

از سوی دیگر به رغم ناکامی سارکوزی در سامان‌بخشی به اوضاع داخلی فرانسه و بروز مشکلات فزاینده اقتصادی و مالی، وی تلاش کرده است با فرصت‌طلبی و بدون برانگیختن حساسیت‌ها و با شعار استفاده صلح‌آمیز همه کشورها از فن‌آوری هسته‌ای، حضور خود را در حوزه خلیج‌فارس در زمینه‌های مختلف تحکیم بخشد. به نظر می‌رسد که فرانسه با سر دادن شعارهایی متفاوت با دیگر کشورهای غربی می‌خواهد وانمود کند سیاست‌هایی متفاوت با برخی کشورهای غربی در این باره در پیش گرفته است.

این در حالی است که سارکوزی فعالیت‌های هسته‌ای صلح‌آمیز جمهوری اسلامی ایران را غیر قانونی تلقی می‌کند و هوادار اعمال تحریم‌های بیشتر علیه کشورمان در صورت عدم تعلیق غنی‌سازی است.

در مجموع می‌توان گفت: همان گونه که آمریکا برای کنترل منابع انرژی حوزه خلیج‌فارس، با فروش تسلیحات (از طریق ارائه تهدید‌های واهی) و انعقاد قراردادهای پرسود اقتصادی سعی در حضور تمام عیار در منطقه دارد، فرانسه نیز به عنوان متحد جدید و نزدیک ایالات متحده، اهدافی کمابیش مشابه را در این ناحیه ژئواستراتژیک دنبال می‌کند. البته فرانسه در این میان از بی‌اعتمادی حکام عرب منطقه به آمریکا کمال استفاده را کرده است و سعی دارد که خلأ موجود در زمینه‌های مورد درخواست کشورهای عرب حوزه جنوبی خلیج‌فارس به ویژه در زمینه فن‌آوری هسته‌ای را پر کند.

فرانسه همچنین سعی دارد با افزایش حضور نظامی خود در خلیج‌فارس در قالب ایجاد یک پایگاه دریایی، بر روند نظامی و امنیتی این حوزه تاثیر بگذارد.

هر چند به نظر می‌رسد عملکرد سارکوزی در چند ماه گذشته و بروز برخی نارضایتی‌ها در میان مردم فرانسه و سایر رهبران اتحادیه اروپا، باعث شود تا وی در اجرای سیاست‌های مورد نظر به ویژه در بعد سیاست خارجی با دشواری‌هایی مواجه شود.