گروه بینالملل: ایهود اولمرت نخستوزیر اسرائیل و محمود عباس رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین در روند برپایی کنفرانس آناپولیس تعهد کتبی دادند که مذاکرات صلح را دوباره آغاز کنند و برای دستیابی به صلح تا قبل از پایان سال 2008 به توافقی دست یابند. این مذاکرات در عمل دیروز با سخنان اولمرت و عباس در کاخ سفید آغاز شد. پیش از آن طی مذاکرات مقدماتی جرج بوش رئیسجمهور آمریکا موفق شد اولمرت و عباس را به امضای یک بیانیه مشترک ترغیب کند. در این بیانیه آمده بود که «ما عزم خود را جزم میکنیم تا جلوی خونریزی و درگیری بین ملتهایمان را بگیریم و میخواهیم دوره جدیدی از صلح و دوستی بر پایه آزادی، امنیت، عدالت، کرامت، احترام و شناخت متقابل را آغاز کنیم.» در این بیانیه آمده است: «ما برای آغاز دور جدید مذاکرات برای دستیابی به صلح به توافق رسیدهایم تا بتوانیم تمام مسائل مورد اختلاف را بدون استثنا حل کنیم. ما موافقیم مذاکرات فشرده و متداوم برقرار کنیم و قول میدهیم تا پایان سال 2008 به توافقی دست یابیم.» دستیابی به این توافق طبق این بیانیه بر اساس طرح کار مشترکی در کمیتهیی است که به صورت منظم فعالیت خواهد داشت. اولین نشست این کمیته پیگیری 12 دسامبر سال جاری (دو هفته دیگر) خواهد بود. قرار است این نشست توسط تزیپی لیونی وزیر خارجه اسرائیل و احمد قریع رئیس هیات مذاکرهکننده فلسطین برگزار شود. همچنین قرار است محمود عباس و اولمرت هر دو هفته یک بار یکدیگر دیدار داشته باشند.
همچنین دو طرف فلسطینی و اسرائیلی تعهد کردند به تعهدات خود در چارچوب طرح نقشه راه و کمیته چهار جانبه صلح که از حدود هشت سال پیش، به عنوان مکمل کمپ دیوید در «اسلوا» آغاز شده و عملاً منتفی شده بود عمل کنند. در پایان گفتهاند: «در صورتی که دو طرف خلاف تعهدات خود عمل کنند، اجرای پیمان صلح یا اجرای طرح نقشه راه به صورت مستقیم از سوی آمریکا صورت خواهد گرفت.» گفته میشود جرج بوش برای آنکه نشان دهد در پیگیری و نحوه پیشبرد روند صلح جدی است میخواهد به اسرائیل سفر کند. وی در دوران ریاست جمهوری خود که تاکنون هشت سال طول کشیده هنوز به اسرائیل سفر نکرده است. بوش در سخنان اخیر خود در کنفرانس آناپولیس متعهد شد که از این روند «حمایت کامل» کند و گفت: «محور مذاکرات تاسیس یک کشور مستقل فلسطینی است که با اسرائیل همزیستی داشته باشد.» بوش میگوید: «تاسیس چنین کشوری سبب خواهد شد فلسطینیان شانس زندگی آزاد و هدفمند و شرافتمندانه را داشته باشند و اسرائیلیها هم به صلح دست یابند.» بوش میگوید: «اسرائیل باید به توسعه شهرکسازی پایان دهد و کشورهای عرب هم باید حمایت خود را از محمود عباس به اثبات برسانند.» ایهود اولمرت نخستوزیر اسرائیل مذاکرات صلح با فلسطینیها را «دردناک» توصیف میکند. وی با این حال میگوید: «ما آمادهایم سازشی دردناک و مملو از خطر داشته باشیم تا شرایط این صلح را تحقق بخشیم.» در یک اظهارنظر دیگر اولمرت در گفتوگو با رادیو آمریکا گفت: «ممکن است تا سال 2008 توافقی حاصل نشود.»
وی در توضیح این مطلب گفت: «ما ادعا نمیکنیم این امر طی یک هفته یا یک سال تحقق پیدا میکند. اما باید از یک جایی شروع کرد. ما تعهد دادیم که این مساله را شروع کنیم.» اولمرت در یک اظهارنظر دیگر از اعراب خواست روابط خود را با اسرائیل عادی کنند. در همین رابطه محمود عباس گفت: «سرنوشت بیتالمقدس عنصر اساسی در هر گونه توافقی است. ما میخواهیم قدس شرقی پایتختمان باشد و روابط آزادی با قدس غربی داشته باشیم.» محمود عباس تاکید دارد که تمام مسائل مورد اختلاف فلسطینیان و اسرائیل از جمله بیتالمقدس، سرنوشت آوارگان، آزادی زندانیان، فعالیت شهرکسازیها باید در مذاکرات گنجانده شود تا بتوان به صلحی کامل و عادلانه رسید. هشت سال پیش گفتوگوی صلح اسرائیل و فلسطین قطع شد و اجرای طرح نقشه راه منتفی شد. با این وجود دو طرف اسرائیلی و فلسطینی تاکنون بارها با یکدیگر گفتوگو و مذاکره کردهاند. اما این مذاکرات هرگز رنگی بینالمللی به خود نگرفته و در حد توافقاتی دوجانبه بوده است. کنفرانس آناپولیس که با حضور پنجاه کشور جهان برگزار میشود یک بار دیگر قضیه فلسطین را در سطحی بینالمللی مطرح میکند و از طرفین مصرانه میخواهد گفتوگوهای جهتدار را به منظور دستیابی به یک صلح پایدار به پیش برند.
واکنش اعراب
با وجودی که هنوز از کنفرانس آناپولیس نتیجه ملموسی جز آغاز دوباره مذاکرات صلح حاصل نشده اما طرفهای شرکتکننده در آن امیدوارند این مذاکرات نتایج قابل توجهی را در پی داشته باشد. عربستان سعودی که یکی از مخالفان ابتدایی این کنفرانس بود میگوید: «ما برای حمایت از شروع گفتوگوهای جدای و دنبالهدار بین فلسطینیها و اسرائیلیها به گونهیی که همه قضایا را شامل شود به اینجا آمدهایم.» سعود الفیصل وزیر خارجه عربستان در این رابطه میافزاید: «اما این مذاکرات باید گفتوگوهای مربوط به سوریه و لبنان را هم شامل شود.» این درخواست از سوی اردن و مصر نیز تکرار شده است. در همین رابطه سعود الفیصل گفت: «آمریکا وعده داده که مذاکرات ظرف یک سال تکمیل شود و به عربستان اطمینان داده شده است که آمریکا تمام توان خود را برای حصول موافقتنامه بین طرفین به کار خواهد گرفت.» در همین رابطه فیصل المقداد فرستاده سوریه به کنفرانس آناپولیس میگوید برقراری روابط طبیعی با اسرائیل باید برآیند یک «صلح همه جانبه» باشد. وی در توضیح این مطلب گفته است: «به تعبیری روشنتر برقراری روابط طبیعی پس از عقبنشینی کامل اسرائیل از اراضی سال 1967 صورت خواهد گرفت؛ موضوعی که مورد تایید اولمرت نیز هست اما هنوز از جزئیات آن سخنی به میان نیامده است.» المقداد یک بار دیگر یادآور شد اشغال سرزمینهای عربی به وسیله اسرائیل منشاء بیثباتی در خاورمیانه است. نمایندگان سوریه و عربستان از جمله کشورهایی بودند که تا پیش از کنفرانس آناپولیس بعید به نظر میرسید حاضر شوند با طرف آناپولیس بر سر یک میز مذاکره بنشینند. در یک اظهار نظر دیگر سرگئی لاوروف وزیر خارجه روسیه درباره ادامه کنفرانس آناپولیس که قرار است ابتدا در 17 دسامبر در پاریس و سپس ژانویه سال 2008 در مسکو برگزار شود، گفت: این برنامه هنوز قطعی نشده است اما درباره روند کنفرانس افزود «تفاهمی کلی» وجود دارد که این نشستها تداوم یابد.
ادامه محکومیتها
در حالی که کنفرانس آناپولیس امروز به کار خود پایان میدهد، همچنان مخالفت فلسطینیها با این کنفرانس ادامه دارد. طی روزهای گذشته فلسطینیهای مقیم غزه و بخشی از فلسطینیهای کرانه باختری در اعتراض به این کنفرانس تظاهرات کردند. اسماعیل هنیه نخستوزیر منطقه غزه میگوید: «کنفرانس آناپولیس شکست خواهد خورد.»
وی میگوید: «محمود عباس هیچ حقی برای اعطای امتیازات در هیچ گونه طرح صلحی ندارد.» هنیه خطاب به رهبران عرب و فلسطینی شرکت کننده در آناپولیس گفت: «آنها حق ندارد برای آن دسته از فلسطینیهایی که در انتخابات به حماس رای دادند، تصمیمگیری کنند.»
در یک خبر دیگر گروههای فلسطینی طرفدار فتح انتفاضه مستقر در اردوگاه پناهندگان در بیروت با برپایی یک کنفرانس بر این نکته تاکید کردند که فلسطینیها هرگز حاضر به سازش بر سر بیتالمقدس و حق بازگشت آوارگان نیستند. طرفداران جنبش حزبالله و جنبش حماس در لبنان نیز بر پایی نشستها و کنفرانسهایی، برگزاری کنفرانس آناپولیس را محکوم و آن را در جهت منافع و سیاستهای آمریکا توصیف کردند. این در حالی است که در روزنامههای عربی و اسرائیلی هر روزه مساله کنفرانس آناپولیس مورد بحث و بررسی قرار میگیرد. روزنامه اسرائیلی یدیعوت آحارونوت این کنفرانس را یک «شروع جدید» توصیف کرد، اما روزنامه معاریو گفت: سال 2008 سال تجربه است. همین روزنامه نوشت: همیشه اول کاری انجام میشود و بعد برای آن جشن میگیرند، اما در آناپولیس قضیه برعکس بود و ابتدا جشن گرفته شد. روزنامههای دیگر اسرائیلی از جمله هارآتص و جروزالم پست نیز با بدبینی دستاوردهای کنفرانس آناپولیس را مورد ارزیابی قرار میدهند و میگویند از این کنفرانس «نمیتوان انتظاری داشت». اما روزنامههای عربی میگویند «آناپولیس فرصتی است که نباید آن را از دست داد و همین که اسرائیل حاضر شده در مورد مسائل اساسی فلسطین بر سر میز مذاکره بنشیند یک فرصت بینظیر و کمیابی است.