* موضع جمهوری اسلامی ایران در خصوص تحریمهای یکجانبه آمریکا چیست؟
** - سابقه تحریمهای آمریکا و ضدیت دولتمردان آمریکایی با انقلاب اسلامی ایران موضوع جدیدی نیست و این تحریمها در امتداد تحریمهای 28 سال گذشته است که آمریکا برای تضعیف و مقابله با جمهوری اسلامی به آنها متوسل شده است. موضع جمهوری اسلامی در این زمینه بسیار روشن است.
ما معتقدیم این نوع اقدامات غیرقانونی و در راستای سیاست یکجانبهگرایی آمریکاست و به گونهای میتوان از آن به عنوان نوعی تروریسم اقتصادی یاد کرد که هدف آن ایجاد رعب و وحشت در ساختار و نظام اقتصاد بینالمللی است و ماهیتی تخریبی دارد.
افزایش قیمت نفت در واقع یکی از آثار و پیامدهای منفی این نوع اقدامات بر اقتصاد بینالملل است.
* تاثیر تحریمها را بر کشورمان چگونه ارزیابی میکنید؟
** - از نظر ما این اقدامات همچون گذشته محکوم به شکست هستند و نتیجهای برای آمریکا نخواهند داشت و آنها به اهدافی که از این طریق دنبال میکنند، نخواهند رسید. البته موضوع تحریم در بطن خود هم فرصت و هم تهدید را به همراه دارد.
تحریم اقتصادی اقدامی مذموم و ناپسند است که همانطور که اشاره کردم اهداف تخریبی و غیرسازنده را دنبال میکند و از این منظر سیاستها و تدابیر جمهوری اسلامی همواره در راستای اجتناب از ورود به این عرصه است.
اما در عین حال همانطور که در سالهای پس از انقلاب نیز شاهد آن بودهایم، تحریمها فرصتهایی را نیز برای کشورمان در بحث سازندگی، عدم وابستگی، ورود به عرصههای علوم و فناوری ایجاد کردهاند.
از منظر سیاسی نیز بنظر میرسد رویکرد یکجانبهگرایانه اخیر آمریکا در بحث تحریمها میتواند به تشدید شکاف در اردوگاه غرب و انزوای بیشتر آمریکا کمک کند. در همین چارچوب مخالفتهای کشورهای اروپایی و همچنین روسیه و چین با رویکرد اخیر آمریکا قابل ملاحظه است.
* آیا جایگاه اقتصاد ایران در شرایطی قرار دارد که بتواند در مقابل تحریمهای یکجانبه آمریکا مقاومت کند؟
** - ساختار اقتصادی ایران بدلیل ویژگیهای خاص خود از آسیبپذیری کمتری در مقایسه با اقتصاد سایر کشورها برخوردار است که متکی به اقتصاد آمریکا هستند. بخشی از این توانمندی نیز نتیجه همان تحریمهای گذشته است.
فشارها و تحریمهای اقتصادی آمریکا طی 28 سال گذشته باعث شدند که مسئولان کشور تدابیر و سیاستهایی را اتخاذ کنند که اقتصاد کشور از این رهگذر کمترین آسیب را ببیند.
اقتصاد ایران وابستگی به اقتصاد آمریکا ندارد و تدابیری نظیر جایگزینی ارزهای دیگر به جای دلار آمریکا و تحولات اخیر نظیر کاهش ارزش دلار و افزایش قمیت نفت از تاثیر این نوع تحریمها بشدت کاسته است. این بازی صرفا یکطرفه نخواهد بود و آمریکائیها نیز متضرر خواهند شد.
گرایش کشورهای دیگر به جایگزینی دلار با سایر ارزهای خارجی و کاهش ارزش دلار روندی است که به نفع آمریکائیها نیز نخواهد بود.
* روی آوردن آمریکا به تحریم یکجانبه را چگونه ارزیابی میکنید و آیا این نشاندهنده ضعف آمریکا در عرصه جهانی نیست؟
** - حتما همینطور است. این اقدام دقیقا از روی ضعف و استیصال بوده است. اگر به شرایطی که آمریکائیها در ماههای اخیر با آن مواجه بودهاند، دقت کنیم پاسخ سوال مشخص خواهد شد.
در شرایط کنونی آمریکائیها با دو قطعنامه شورای امنیتی علیه ایران مواجه هستند که کارایی لازم را نداشته و ادامه این روند میتواند اعتبار و کارآمدی این نوع قطعنامهها و ابزار شورای امنیت را بطور جدی زیر سؤال ببرد.
از طرفی توافقات اخیر ایران و آژانس و اظهارات مثبت البرادعی در خصوص برنامه هستهای ایران باعث تلطیف نسبی فضا شده و گرایش کشورهای اروپایی به تشدید تحریمها را کاهش داد و آنها را به ادامه مذاکره ترغیب کرد.
دعوت و تلاش متحد جدید آمریکا یعنی فرانسه برای ترغیب کشورهای اروپایی به تشدید تحریمها نیز با پاسخ منفی آنها مواجه شد، سفر آقای پوتین به تهران و تاکید روسیه بر عدم حمایت از تشدید تحریمها علیه ایران و همچنین مواضع مشابه چین در مجموع فضایی را ایجاد کرد که در صورت تداوم میتوانست به شکافی عمده را اردوگاه غرب تبدیل شود و بنوعی تلاشهای آمریکا برای ایجاد اجماع بینالمللی را با چالش جدی مواجه کرد.
بنابراین بنظر میرسد آمریکائیها در چنین فضایی و برای اجتناب از تعمیق و جدیتر شدن این چالش و به نوعی خروج از بنبست موجود به این اقدام جدید و یکجانبه دست زدند.
* دلیل توجه به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در تحریمهای یکجانبه اخیر آمریکا چیست؟
** - البته توجیه و استدلال آمریکائیها این است که بخش مهمی از اقتصاد و صنعت ایران بالاخص در بحث انرژی هستهای و صنایع دفاع موشکی در دست سپاه پاسداران است و با همین بهانه چنین تحریمهایی را طراحی کردهاند.
اما بنظر بنده نکته مهم بحران عراق است. آمریکائیها در بحران عراق بطور جدی گرفتار شدهاند و برای خروج از آن تلاش میکنند از طریق فراکنی، سایرین را مقصر شکستهای خود جلوه نشان دهند و از این رو سپاه پاسداران و نیروی قدس را هدف قرار دادهاند.
آنها تلاش میکنند از فرصت طرح برنامه هستهای ایران در شورای امنیت سازمان ملل برای اهداف خود در خروج از بحران عراق سوءاستفاده کنند و از طریق پیوند دادن این موضوع با سپاه پاسداران به جمهوری اسلامی ایران در بحث عراق فشار وارد کنند.
البته این هم اشتباه دیگری است که آمریکائیها مرتکب شدهاند. ساختار و بافت سپاه بگونهایست که تار و پود این نهاد با حضور، مشارکت و حمایت مردمی شکل گرفته و این یکی از بزرگترین ویژگیهای سپاه پاسداران است که آنرا آسیبناپذیر ساخته است.
* فکر میکنید، اقدامات متقابل ایران در این زمینه چه خواهد بود؟
** - همانطور که گفتم که با توجه به سابقه این نوع اقدامات خصمانه آمریکا، جمهوری اسلامی در بعد اقتصادی و داخلی برای مقابله با تحریمها تمهیدات لازم را پیشبیِنی کرده است.
در بعد خارجی و سیاسی نیز تلاشهای دیپلماتیک و رایزنی با سایر کشورها برای خنثی کردن این اقدامات ادامه خواهد داشت. یکی از محورهای مهمی که باید بر آن تاکید و برای دنیا آشکار شود موضوع تروریسم اقتصادی است.
باید کشورهای جهان را نسبت به این نوع اقدامات آمریکا که میتواند ساختار و نظام اقتصادی و مالی بینالمللی را با مشکل و چالشهای جدی مواجه کند، هوشیار و حساس کنیم.
نکته دیگر این است که آمریکائیها با این نوع اقدامات و سیاستهای یکجانبه و قلدرمآبانه به انزوای خود کمک میکنند و ما میتوانیم تلاشهای خود را در راستای منزویتر کردن آمریکا متمرکز کنیم.