ابوالقاسم قاسمزاده
تا چند روز دیگر، نشست اتحادیه اروپا در لیسبون مرکز کشور پرتغال برگزار میشود. پرتغال ریاست دورهایی اتحادیه اروپا را بعهده دارد و برنامه نشست اتحادیه در این کشور با محور اصلی، گفتگو درباره ایران اعلام شده است. «گوشنر» وزیر خارجه فرانسه در نامه رسمی به وزراء خارجه دولتهای اروپایی از آنها خواسته است تا در این موقعیت با آمریکا همکاری وسیعتری داشته باشند و بر شدت برنامههای تحریم اقتصادی و مالی علیه جمهوری اسلامی ایران بیافزایند. این نامه در چند روز گذشته در اروپا، موجب جنجال خبری شده است و بسیاری از محافل سیاسی آن را به نقد کشیدهاند. وزیر خارجه فرانسه در این نامه فرمول تشدید، تهدید و تحریم علیه جمهوری اسلامی ایران را راهگشای بنبست کنونی میخواند تا از این طریق ایران را وادار به تمکین کنند.
پاسخ وزیر خارجه انگلیس به گوشنر وزیر خارجه فرانسه، مثبت بوده و دولت انگلیس بطور علنی از نامه او استقبال کرده است و آن را در راستای موفقیت برای طرحهای دولت آمریکا خواندهاند. دولت ایتالیا با رد نظرات گوشنر، مسیر گفتگو بدون تشدید فضای تحریم و یا تهدید را مطرح کرده است. وزیر خارجه ایتالیا، ضمن مخالفت با نظرات گوشنر آن را نمایش تبلیغاتی خواند که موجب تشدید عدم اعتماد ایران و اروپا خواهد شد. آنچه که در مطبوعات آلمان نیز آمده است، حکایت از عدم استقبال دولتمردان آلمان از نامه گوشنر و فضاسازی تبلیغی- سیاسی دولت فرانسه دارد. آلمانیها معتقدند وزیر خارجه فرانسه بیش از اندازه صحنه سیاسی- تبلیغی را داغ میکند و در نتیجه محیط تفاهم را برهم میزند.
اکنون رئیسجمهور و وزیر خارجه فرانسه، میداندار فضای خبری و تبلیغی شدهاند و به عنوان بازیگران فعال در حمایت از رئیسجمهور آمریکا، جورج بوش، خودنمایی میکنند. ارسال نامه گوشنر و از پی آن تشدید تبلیغات و خبرسازی در رسانههای اروپایی که در صورت عدم تمکین ایران، جنگ در پیش است، بسیاری از شخصیتهای برجسته سیاسی و محافل تصمیمگیری اقتصادی را در اروپا نگران کرده است. این بسترسازی تبلیغی- سیاسی در آستانه تشکیل نشست اتحادیه اروپا در لیسبون، و همزمان با دیدار دکتر لاریجانی و سولانا در روزهای آینده، انجام میپذیرد. اکنون بسیاری در اروپا چشم به نشست اتحادیه اروپا در لیسبون دارند که درباره پرونده انرژی هستهای و گفتگوهای آژانس با ایران، همچنین سولانا با دکتر لاریجانی، چه واکنشی خواهند داشت؛ آنچه اکنون دیده میشود، دولت فرانسه در پیشنهادهای خود برای تشدید تهدید علیه ایران، همراهان زیادی ندارد.
ایتالیا و آلمان، بطور رسمی خواهان بهرهگیری از فرصت دو ماهه تا اجلاس بعدی گروه 1+5 هستند و در این فرصت باقیمانده روش گفتگو و مذاکره را دنبال میکنند. انگلیسیها، یکی به نعل و یکی به میخ میزنند و از اینکه کوشنر کمتجربه خود را وسط معرکه میچرخاند، چندان هم ناراضی نیستند. آنچه که در پیشبینیها از نشست لیسبون برمیآید، چنین است که در این نشست بیانیهای صادر خواهد شد و در آن بهرهگیری مطلوب از فرصت بدست آمده را به جمهوری اسلامی ایران جهت مذاکره و حل مناقشهها پیشنهاد و یادآوری خواهند کرد، اگرچه در بیانیه به تهران خواهند گفت که در صورت عدم پیشرفت یا عدم پذیرش پیشنهادها، پس از پایان مهلت در دو یا سه ماه آینده، قطعنامه جدید بصورت توافق جمعی از سوی گروه 1+5 در شورای امنیت سازمان ملل به تصویب خواهد رسید و اروپا و آمریکا در فاز جدیدی با جمهوری اسلامی ایران قرار خواهند گرفت که در آن شرایط، اولویت اول، تنگتر کردن دایره تحریمهای اقتصادی و مالی علیه ایران خواهد بود. در لیسبون، آمریکاییها از کشورهای عضو اتحادیه اروپا بخصوص کشورهای آلمان، ایتالیا، فرانسه و انگلیس خواهند خواست تا با سیاستهای جرج بوش درباره ایران همکاری وسیعتری داشته باشند و خود را برای شرایط آینده آماده سازند، موضوع بررسی پرونده انرژی هستهای ایران در نشست اتحادیه اروپا در پرتغال، از هماکنون در صحنه رسانهای اروپا مطرح و تصمیمگیری در این نشست را در روابط اروپا و ایران مهم دانستهاند. آنچه که بطور عملی در صحنه سیاسی اروپا دیده میشود، جنجالآفرینی تبلیغی- سیاسی دولت فرانسه از شخص رئیسجمهور آن تا وزیر خارجهاش درباره ایران و تائید سیاستهای آمریکا است. از سوی دیگر مخالفت برخی از دولتها و جستجو برای حل مشکل از طریق گفتگو است. نشست لیسبون تا حدودی جهتگیری آینده اروپا را نشان خواهد داد. این نشست در هفته آینده برگزار خواهد شد و نتایج گفتگوهای آژانس و سولانا در آن تأثیر مستقیم خواهد داشت.