استقلال در عین وابستگی

*پس از دیدار مختصرتان از آمریکای لاتین وضع این قاره را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

**فرصتی به من دست داد تا وجود فرایند تحولات و پیشرفت‌های مهم و اساسی را در تمام پیکیرۀ آمریکای لاتین مشاهده کنم. این نخستین بار از زمان اشغال آمریکای جنوبی توسط اسپانیا در 400 سال پیش است که این قاره به طور جدی به سمت ادغام و تکامل حرکت کرده است. اما رؤیای بولیوار هنوز به تحقق نرسیده است؛ به ویژه اینکه کشورهای این منطقه پس از استقلال سیاسی به طور جدا از هم دو شیوه را در پیش گرفتند؛ از یک طرف، هر کشور جدا از دیگر کشورها به حیات خود ادامه داد و از طرف دیگر این کشورها از داخل نیز دچار چندپارگی شده‌اند. این  چند پارگی بین طبقۀ اجتماعی ثروتمند کم جمعیت - که عموماً از مهاجرین سفید به جای مانده‌اند - و اکثریتی از هندوهای سرخ‌پوست یا سیاه‌پوست نمود پیدا کرده است.

فقدان اشکال مختلف تکامل و ادغام باعث شد که عرصه برآمریکای لاتین تنگ شده و این قاره نتواند از سلطۀ امپراتوری‌های غربی استقلال داشته باشد. مهم‌ترین این امپراتوری‌ها ایالات متحدۀ آمریکاست، اما این امپراتوری تنها امپراتوری نیست که آمریکای لاتین وابسته به آن است. با این حال تغییر در این وضعیت آغاز شده و با اینکه کشورهای آمریکای لاتین هنوز از مشکلات داخلی رنج می‌برند و در آمریکای لاتین ما شاهد بدترین معیارهای کیفی زندگی در جهان هستیم. آمریکای لاتین تلاش می‌کند رو به جلو و تکامل حرکت کند؛ اما این حرکت کند بوده و به سختی انجام می‌گیرد.

*بنابراین براساس نظر شما، تنها راهی که برای آمریکای لاتین باقی‌مانده، وحدت میان کشورهای این قاره است؟

**معمولا ادغام و اتحاد میان کشورها انجام می‌گیرد اما این فرایند باید به شکل موازی با حل مشکل فاصلۀ زیاد بین طبقات یک جامعه سیر کند. چرا که این امر جزئی از خود مسئله به شماره می‌رود. کشورهای آمریکای لاتین جدا از مشکلات داخلی فراوانی که با آن دست به گریبانند، قربانی استعمار جدید هستند. زمانی که ما این منطقه را با تغییرات جاری در شرق آسیا طی 50 سال اخیر مقایسه کنیم این امر به طور کاملا آشکاری قابل مشاهده است. آمریکای لاتین به لحاظ منابع بسیار غنی است، اما این غنا به تحول آن کمکی نکرده است.

در مقابل منطقۀ شرق آسیا به جوامع صنعتی تبدیل شده‌اند. فاصله و شکاف کاملا آشکار است و در این حال انسان از خود می‌پرسد که علت چیست.

*چه تفاوت‌ها و فاصله‌های دیگری را میان آسیا و آمریکای لاتین می‌بینید؟

**آمریکای لاتین دارای بدترین نوع زندگی انسانی است در حالی که در شرق دور وضعیت کاملا متفاوت است. در این بخش از آمریکا، کشورهای عملا مسئولیت زندگی و سلامت ساکنان را به عهده نمی‌گیرند در حالی که در آسیا به عهده گرفته‌اند.

به طور مثال صادرات مواد خام تاثیری در بهبود وضع بهداشت آمریکای لاتین ندارد اما کشورهای آسیای شرقی در همین مدت اقدام به تبدیل درآمدها به برنامۀ توسعه براساس پیشرفت تکنولوژی و تشویق و حمایت از صنایع کرده‌اند.

کشورهای آسیای شرقی راه کشورهای پیشرفته نظیر ایالات متحده آمریکا، انگلیس و آلمان را در پیش گرفتند؛ اگر چه شاید نه به اصول لیبرالیسم بلکه به اصول حمایت و بهبود تکنولوژیک پایبند شده‌اند. کشورهایی همانند هند و چین در مقایسه با آنچه در قرن نوزدهم بودند، ‌به همین شیوه پیشرفت زیادی کرده‌اند.

*گرایش به لیبرالیسم را در آمریکای لاتین چگونه می‌بینید؟

**آمریکای لاتین در دام شیوه‌های مختلف استعماری گرفتار بوده اما نیروی لیبرالیسم در بازگشت به قرن نوزدهم نهفته است؛ با این وجود منطقه در چهارچوب جهان سوم باقی‌مانده است. اما کشورهای آسیای شرقی راه لیبرالیسم را ادامه ندادند بلکه راه کشورهای پیشرفته را در پیش گرفته و خود را به وسیلۀ سیطره بر سرمایه‌ها و حمایت از اقتصاد متحول کردند.

آمریکای لاتین دارای پایین‌ترین سطح آموزش و بهداشت در جهان است؛ با وجود این به نظر می‌رسد که رویارویی با این مشکلات را با ایجاد جنبش‌های اجتماعی آغاز کرده است و حاکمان کشورهای این منطقه به سمت تکامل و ادغام روی آورده‌اند که این فرایند یک فرایند موازی است و منطقه در کل به واسطۀ آن شاهد بهبود بیشتر است اگرچه در جاهایی نظیر ونزوئلا همچنان کند است.

*نظر شما در مورد نظریه‌های ساموئل هانتینگتون که وضع کنونی حاکم بر جهان که در حال گذر از آن است را به برخورد تمدن‌ها تعبیر می‌کند، چیست؟

**هانتینگتون در کتاب خود «برخورد تمدن‌ها» بیش از از هر مسئله دیگر به شکاف میان غرب و اسلام پرداخته است. این مسئله کاملا مسخره به نظر می‌رسد چرا که ایالات متحده از زمان‌های بسیار طولانی با آمریکای لاتین وارد جنگ شده اما از عمر جنگ آمریکا با اسلام مدت زیادی نمی‌گذرد. زمانی که هانتینگتون شروع به نوشتن این کتاب کرد تندروترین کشور اسلامی، هم‌پیمان نزدیک ایالات متحده به شمار می‌رفت.

برای برخی ایجاد کشمکش میان غرب و یک دین دیگر مناسب بود و آنها بودند که کشمکش میان اسلام را خلق کردند؛ به طوری که می‌توان طبیعت مواردی را که تلاش می‌کنند به واسطۀ ایجاد این اختلاف میان غرب و مسلمانان، به وجود بیاورند مشخص کرد. از برجسته‌ترین این اشخاص که این جریان را به این سمت هدایت می‌کنند اسامه بن‌لادن و جورج دبلیو بوش و هم‌پیمانان هر کدام از آنها هستند. اینها کسانی هستند که با سیاست‌های خود این کشمکش را تقویت کرده‌اند.

*در چهارچوب این چشم‌انداز رابطۀ ایالات متحده با آمریکای لاتین چگونه است؟

**رابطۀ با آمریکای لاتین مسئله کاملا متفاوتی است. دولت ایالات متحده آمریکا - و نه ملت آمریکا - با پیشرفت آمریکای لاتین  و تمایلش به راستگرایی کاملا مخالف است. ایالات متحده ابزارهای زیادی برای سیطره بر شبه‌قاره در اختیار دارد.

ایالات متحده به طور سنتی از خشنونت و خفقان اقتصادی استفاده کرد اما این دو ابزار ضعیف شده‌اند؛ مثلا ایالات متحده در سال 2002 در ونزوئلا کودتا را هدایت کرد که ناکام ماند. اما به لحاظ اقتصادی کشورهای آمریکای لاتین در حد پایینی به ایالات متحده تکیه دارند و به طور مثال این کشورها روز به روز قراردادهای تجاری زیادی را با چین منعقد می‌کنند.

*آیا شما عملا به طور مثال اعدام صدام حسین توسط دولت عراق را به منزله بازگشت به قرون وسطی می‌دانید؟

**دولت عراق، دولت اشغال نظامی است. دولت بوش نیز یک دولت احمق و سرگردان است که شایستگی ندارد و از منافع خاص خود انحراف پیدا می‌کند.

رهبران دولت آمریکا خود فاجعۀ عراق را به وجود آورده‌اند. آنان با این اعدام از مسیر منحرف شده‌اند؛ به طوری که به تمام جهان و به ویژه مسلمانان توهین کردند. البته من تمام جنایت‌های صدام را در زمانی که از جانب ایالات متحده مورد حمایت بود محکوم می‌کنم و مردم خاورمیانه این امر را می‌دانند.